Referenda w Australii
Referenda w Australii są przeprowadzane na szczeblu federalnym (ogólnokrajowym) wyłącznie w celu poddania pod głosowanie propozycji zmian w konstytucji Australii. Jedynie trzykrotnie (w latach 1916, 1917 i 1977) pod głosowanie poddano pytania nie dotyczące zmian konstytucyjnych, jednak głosowania te formalnie nazywane były plebiscytami, a nie referendami.
O ile wynik referendum jest wiążący dla organów władzy państwowej, o tyle plebiscyty są formalnie głosem doradczym, jednak zwykle ich wynik również jest respektowany ze względów politycznych.
Procedura
Ogłaszanie referendum
Procedurę zmiany konstytucji Australii określa rozdział VIII tego aktu prawnego. Zgodnie z jego przepisami, referendum zostaje ogłoszone w dwóch przypadkach:
- przyjęcia w identycznym brzmieniu przez obie izby Parlamentu Australii projektu ustawy zmieniającej konstytucję lub
- przyjęcia projektu ustawy zmieniającej konstytucję przez jedną izbę Parlamentu Australii, o ile zgodę na przeprowadzanie referendum wyrazi gubernator generalny Australii[1] (zwyczajowo działający w tym zakresie zgodnie z rekomendacją premiera Australii).
Referendum odbywa się tego samego dnia we wszystkich stanach i terytoriach wewnętrznych Australii. Od 1924 udział w referendum jest obowiązkowy, podobnie jak w wyborach[2] (w Queensland od 1915)[3]. Do roku 1962 kwestia przyznania lub odmowy prawa głosu Aborygenom leżała w gestii poszczególnych stanów. W 1962 prawo głosowania zostało Aborygenom zagwarantowane w całym kraju, jednak dopiero od 1984 głosowanie jest dla nich obowiązkowe na równi z innymi obywatelami[4].
Określanie wyników
Aby proponowane zmiany w konstytucji zostały przyjęte, niezbędne jest uzyskanie tzw. podwójnej większości. Oznacza to, iż równocześnie muszą zostać spełnione następujące warunki:
- zmiana musi uzyskać poparcie większości spośród ogólnej liczby głosujących
- zmiana musi uzyskać poparcie większości stanów, tj. uzyskać poparcie większości głosujących w co najmniej czterech stanach[1]
Lista referendów
W Australii przyjęło się uważać, że jeśli w tym samym czasie odbywają się głosowania nad kilkoma pytaniami, to formalnie każde z pytań stanowi osobne referendum. W takim ujęciu, dotychczas odbyły się 44 referenda ogólnokrajowe i 3 plebiscyty.
data / link do artykułu | nr referendum | temat | wynik |
---|---|---|---|
12 grudnia 1906 | 1 | zmiana daty rozpoczynania kadencji przez senatorów federalnych | TAK |
13 kwietnia 1910 | 2 | prawo władz federalnych do oddłużania władz stanowych | TAK |
3 | zmiany w zasadach rozliczania nadwyżek budżetowych | NIE | |
26 kwietnia 1911 | 4 | zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie gospodarki i zatrudnienia | NIE |
5 | prawo władz federalnych do nacjonalizacji firm uznanych za monopolistów | NIE | |
31 maja 1913 | 6 | zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie gospodarki | NIE |
7 | zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie nadzoru nad korporacjami | NIE | |
8 | zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie prawa pracy | NIE | |
9 | zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie instytucji powierniczych | NIE | |
10 | prawo władz federalnych do nacjonalizacji firm uznanych za monopolistów | NIE | |
11 | prawo władz federalnych do rozstrzygania sporów zbiorowych wewnątrz stanowych systemów kolejowych | NIE | |
28 października 1916 | plebiscyt | wprowadzenie przymusowej służby wojskowej poza granicami Australii | NIE |
20 grudnia 1917 | plebiscyt | wprowadzenie przymusowej służby wojskowej poza obszarem Australii i Oceanii | NIE |
13 grudnia 1919 | 12 | tymczasowe poszerzenie kompetencji władz federalnych w kwestiach gospodarczych i prawa pracy | NIE |
13 | prawo władz federalnych do regulacji monopoli | NIE | |
4 września 1926 | 14 | poszerzenie kompetencji władz federalnych w kwestiach gospodarczych i prawa pracy | NIE |
15 | przyznanie władzom federalnym szczególnych uprawnień w celu zapewnienia podstawowych usług | NIE | |
17 listopada 1928 | 16 | zmiana zasad zaciągania długów przez stany i nadzoru władz federalnych nad zadłużeniem stanów | TAK |
6 marca 1937 | 17 | przyznanie władzom federalnym nowych kompetencji w zakresie lotnictwa i nawigacji lotniczej | NIE |
18 | zmiana zasad konstytucyjnych dotyczących opodatkowania dóbr przewożonych między stanami | NIE | |
19 sierpnia 1944 | 19 | nadzwyczajne rozszerzenie uprawnień władz federalnych na okres pięciu lat | NIE |
28 września 1946 | 20 | rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie polityki społecznej | TAK |
21 | zmiana zasad konstytucyjnych dotyczących opodatkowania dóbr przewożonych między stanami | NIE | |
22 | rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie prawa pracy | NIE | |
29 maja 1948 | 23 | rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie regulacji cen i czynszów | NIE |
22 września 1951 | 24 | umożliwienie władzom federalnym delegalizacji partii komunistycznych | NIE |
27 maja 1967 | 25 | likwidacja sztywnego powiązania między liczbą członków Izby Reprezentantów a liczbą senatorów | NIE |
26 | wliczanie Aborygenów do ogólnej liczby mieszkańców podczas spisów powszechnych | TAK | |
8 grudnia 1973 | 27 | rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie regulacji cen | NIE |
28 | rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie regulacji dochodów ludności | NIE | |
18 maja 1974 | 29 | wprowadzenie zasady, iż wybory do obu izb parlamentu odbywają się tego samego dnia | NIE |
30 | zmiana zasad zmiany konstytucji | NIE | |
31 | zmiana zasad wyznaczania granic okręgów wyborczych do parlamentów stanowych i federalnego | NIE | |
32 | rozszerzenie uprawnień władz federalnych w zakresie finansów publicznych samorządów lokalnych | NIE | |
21 maja 1977 | 33 | wprowadzenie zasady, iż wybory do obu izb parlamentu odbywają się tego samego dnia | NIE |
34 | zmiana zasad uzupełniania składu Senatu Australii w trakcie trwania kadencji | TAK | |
35 | przyznanie obywatelom terytoriów federalnych prawa głosu w referendach konstytucyjnych | TAK | |
36 | wprowadzenie przymusowego wieku emerytalnego (70 lat) dla sędziów federalnych | TAK | |
plebiscyt | wybór "pieśni narodowej", mającej uzupełniać hymn God Save the Queen | n.d. | |
1 grudnia 1984 | 37 | wprowadzenie zasady, iż wybory do obu izb parlamentu odbywają się tego samego dnia | NIE |
38 | zmiana zasad podziału kompetencji między władzami federalnymi i stanowymi | NIE | |
3 września 1988 | 39 | ujednolicenie długości kadencji obu izb parlamentu tak, aby trwały cztery lata | NIE |
40 | zmiany zasad wyznaczania granic okręgów wyborczych | NIE | |
41 | uznanie władz samorządowych za organy konstytucyjne | NIE | |
42 | wpisanie do konstytucji katalogu praw i wolności obywatelskich | NIE | |
6 listopada 1999 | 43 | wprowadzenie w Australii ustroju republikańskiego | NIE |
44 | dodanie do konstytucji preambuły | NIE |
Zobacz też
- Referenda w Nowej Południowej Walii(inne języki), szczegółowe informacje na temat referendów dotyczących Nowej Południowej Walii
Przypisy
- ↑ a b Konstytucja Australii - rozdział VIII. Parliament of Australia. [dostęp 2015-11-09]. (ang.).
- ↑ Compulsory Voting. International Institute for Democracy and Electoral Assistance. [dostęp 2015-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-12)].
- ↑ Compulsory Voting. Australian Electoral Commission. [dostęp 2015-11-15]. (ang.).
- ↑ Electoral milestones for Indigenous Australians. Australian Electoral Commission. [dostęp 2015-11-15]. (ang.).
- ↑ Adam Carr: The Australian Election Archive - Index of Referendums 1906-99. Psephos. [dostęp 2015-11-09]. (ang.).
- ↑ Parliamentary Handbook 2014. Parliament of Australia. [dostęp 2015-11-09]. (ang.).