Sąd Najwyższy (Słowenia)
![]() Sodna palača - siedziba Sądu Najwyższego w Lublanie | |
Obszar właściwości | Republika Słowenii |
---|---|
Podstawa prawna | Konstytucja Republiki Słowenii (art. 127)[1] , Ustawa o sądach[2] |
Instancja wyższa wobec | sądy powszechne, sądy administracyjne, sądy specjalne |
Organizacja wewnętrzna | |
Przewodniczy | Prezes Sądu Najwyższego |
Funkcjonowanie | |
Okres funkcjonowania | od 25 czerwca 1991 |
Siedziba | Lublana ul. Tavčarjeva 9 |
Język urzędowy | |
Strona internetowa | |
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych |
Sąd Najwyższy[a][1][3] (słoweń. Vrhovno sodišče Republike Slovenije, VSRS) – najwyższy organ władzy sądowniczej w Słowenii[4] z siedzibą w Lublanie.
Kompetencje
Do kompetencji Sądu Najwyższego należy rozpatrywanie spraw cywilnych, karnych, handlowych, administracyjnych, pracowniczych i społecznych. Jest on sądem III instancji, do którego należy rozpatrywanie zwyczajnych środków odwoławczych od orzeczeń sądów II instancji, jak i nadzwyczajnego środka odwoławczego od prawomocnych wyroków. Jest także sądem II instancji w sprawach administracyjnych, jak również I instancji do złożonych spraw administracyjnych. Rozpatruje także spory kompetencyjne pomiędzy sądami niższych instancji oraz podejmuje decyzję o przejęciu sprawy przez inny sąd[5].
Do pozostałych zadań Sądu Najwyższego należy nadzór nad jednolitym orzecznictwem sądowym, prowadzenie rejestru orzeczeń sądów Republiki Słowenii oraz wdrażanie orzeczenia sądów międzynarodowych. Sporządza także i publikuje coroczne sprawozdanie z działalności Sądu Najwyższego za miniony rok, w którym zawiera ocenę wykonywania władzy sądowniczej[6]. Sąd Najwyższy jest również odpowiedzialny za sporządzanie i rozdysponowanie budżetu wszystkich sądów (z wyjątkiem Sądu Konstytucyjnego)[7] .
Sędziowie Sądu Najwyższego powoływani są dodatkowo w skład Państwowej Komisji Wyborczej, na stanowisko przewodniczącego i jego zastępcy[8], Sądu Dyscyplinarnego II Instancji dla prokuratorów, na stanowisko przewodniczącego i jego zastępcy[9], Sądu Dyscyplinarnego dla adwokatów na stanowisko przewodniczącego i członka dla spraw w I instancji oraz na stanowisko przewodniczącego i wszystkich członków dla spraw prowadzonych w II instancji[10].
Organizacja
Sędziów Sądu Najwyższego powołuje Zgromadzenie Państwowe na wniosek Rady Sądownictwa. Rada Sądownictwa określa też na wniosek ministra sprawiedliwości i zasięgnięciu opinii Prezesa Sądu Najwyższego liczbę sędziów SN, jak również liczbę sędziów delegowanych do Sądu Najwyższego[11]. Sędziowie delegowani do Sądu Najwyższego z sądów niższych instancji wykonują obowiązki sędziowskie, z wyjątkiem prawa do udziału w rozstrzyganiu spraw podległych Sądowi Najwyższemu. Do głównych zadań sędziów delegowanych należy przedstawienie sprawozdań przed składem orzekającym, przygotowywanie decyzji sądowych, ekspertyz dotyczących kwestii prawnych i innych zadań wymagających kwalifikacji zawodowych sędziego[12].
Sąd Najwyższy orzeka w składzie trzyosobowym, a w niektórych przypadkach pięcioosobowym. W prawach środków odwoławczych składy są pięcio- lub siedmioosobowe[13]. Składy orzekające ustalane są w ramach jednej izby, a w uzasadnionych przypadkach w składach mieszanych. Sąd Najwyższy w niektórych przypadkach podejmuje decyzje na sesji ogólnej.
Prezes
Prezes Sądu Najwyższego (predsednik Vrhovnega sodišča) kieruje pracami Sądu Najwyższego[14]. Wybierany jest przez Zgromadzenie Narodowe na wniosek ministra właściwego do spraw sprawiedliwości, zgodnego z wcześniejszymi opiniami Rady Sądownictwa i zgromadzenia ogólnego sędziów Sądu Najwyższego na 6-letnią kadencję z możliwością reelekcji. Kandydatem na prezesa może być każdy sędzia. W przypadku wyboru na prezesa sędziego spoza Sądu Najwyższego, ten razem z nominacją na prezesa otrzymuje powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego. Po zakończeniu okresu pełnienia funkcji sędzia może pozostać w Sądzie Najwyższym, lub powrócić do sądu, w którym pracował w chwili wyboru na stanowisko prezesa[15]. Prezes Sądu Najwyższego może przewodniczyć wszystkim składom sędziowskim, niezależnie od tego, przez który wydział sprawa jest prowadzona. Do jego kompetencji należy wydawanie decyzji umożliwiających kontrolę korespondencji oraz zakładanie podsłuchów i innego nadzoru i rejestracji telekomunikacji[16]. Jest również odpowiedzialny za powoływanie tymczasowych prezesów sądów niższych instancji w przypadku jednoczesnym vacatu na stanowisku prezesa i wiceprezesa tego sądu[17].
Prezesi Sądu Najwyższego (Predsedniki Vrhovnega sodišča) | |||||
---|---|---|---|---|---|
Lp. | Imię i nazwisko | Okres pełnienia funkcji | Uwagi | ||
od | do | ||||
1. | Francka Strmole - Hlastec[18] | 25 czerwca 1991 | 1993 | w latach 1981-1991 Prezes Sądu Najwyższego Socjalistycznej Republiki Słowenii | |
2. | dr Boris Strohsack[18] | 1993 | 1995 | ||
- | Tomislav Grgič[18] | 25 stycznia 1995 | 1 stycznia 1996 | jako Zastępca Prezesa Sądu Najwyższego | |
- | dr Janez Novak[18] | 1 stycznia 1996 | 1 stycznia 1997 | jako Zastępca Prezesa Sądu Najwyższego | |
- | Dušan Ogrizek[18] | 1 stycznia 1997 | 17 grudnia 1997 | jako Zastępca Prezesa Sądu Najwyższego | |
3. | dr Mitja Deisinger[18] | 17 grudnia 1997 | 2003 | ||
4. | Franc Testen[18] | 27 lutego 2004 | 27 lutego 2010 | ||
- | Alenka Jelenc - Puklavec[18] | 27 lutego 2010 | 23 listopada 2010 | jako Tymczasowa Prezes Sądu Najwyższego | |
5. | Branko Masleša[18] | 23 listopada 2010 | 23 listopada 2016 | ||
6. | mag. Damijan Florjančič[19] | 14 lutego 2017 | nadal |
Zastępca prezesa
Zastępca Prezesa Sądu Najwyższego (podpredsednik Vrhovnega sodišča) wykonuje obowiązki i uprawnienia prezesa w przypadku jego nieobecności. Prezes Sądu Najwyższego może też delegować na swojego zastępcę część swoich uprawnień. Zastępca prezesa jest wybierany w ten sam sposób co prezes[17].
Sesja ogólna
Sesja Ogólna Sądu Najwyższego (občna seja Vrhovnega sodišča) składa się z wszystkich sędziów Sądu Najwyższego. Zwoływana jest przez Prezesa Sądu Najwyższego, a jej przebieg i tryb reguluje Regulamin Wewnętrzny. Sesja ogólna posiada kworum, gdy jest obecnych co najmniej 2/3 sędziów. By decyzja była uznana za podjętą musi za nią zagłosować zarówno ponad połowa wszystkich sędziów Sądu Najwyższego, jak i ponad połowa sędziów izby, w której obszarze znajduje się przedmiotowa kwestia. Sesja Ogólna uchwala również Regulamin Wewnętrzny większością 2/3 wszystkich sędziów. Jej decyzje są wiążące dla wszystkich składów orzekających Sądu Najwyższego i mogą być zmienione tylko przez sesję ogólną. Do kompetencji sesji ogólnej należy przyjmowanie zasadniczych opinii prawnych w kwestach istotnych dla jednolitego stosowania przepisów, opinii prawnych w sprawach orzecznictwa, opinii w sprawach ustawodawczych dotyczących sądownictwa, podejmuje również decyzje dotyczące sposobu monitorowania orzecznictwa[20].
Do kompetencji Sesji Ogólnej należy również wybór Tymczasowego Prezesa Sądu Najwyższego (začasni predsednik Vrhovnega sodišč) w przypadku, gdy zarówno stanowisko prezesa, jak i zastępcy prezesa pozostaje nieobsadzone. Tymczasowego prezesa wybiera się z grona sędziów Sądu Najwyższego[21].
Rada osobowa
Rada Osobowa Sądu Najwyższego (personalni svet vrhovnega sodišča) składa się z Prezesa Sądu Najwyższego i pięciu członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego (w tym wyboru czterech dokonują sędziowie Sądu Najwyższego, a jednego sędziowie delegowani do Sądu Najwyższego, przy czym wybranym nie może zostać sędzia delegowany). W czasie nieobecności prezesa zastępuje go jego zastępca[22]. Rada osobowa podejmuje decyzje większością głosów wszystkich członków. Wybiera spośród swoich członków przewodniczącego rady i jego zastępcę[23]. Do kompetencji Rady Osobowej Sądu Najwyższego należy ocena pracy departamentów Sądu Najwyższego i sądów wyższych oraz rozpatrywanie odwołań od decyzji tych departamentów[24].
Wydziały
W skład Sądu Najwyższego wchodzi sześć wydziałów[25] :
- wydział karny (Kazenski oddelek),
- wydział cywilny (Civilni oddelek),
- wydział handlowy (Gospodarski oddelek),
- wydział pracy i ubezpieczeń społecznych (Delovni in socialni oddelek),
- wydział administracyjny (Upravni oddelek),
- wydział monitorowania orzecznictwa (Oddelek za spremljanje sodne prakse).
1 maja 2018 roku zmieniono nazwę dotychczasowego wydziału rejestrowego (Evidenčni oddelek) na wydział monitorowania orzecznictwa[26] .
Sekretarz
Sekretarz Generalny Sądu Najwyższego (generalni sekretar Vrhovnega sodišča) jest funkcjonariuszem publicznym i w przeciwieństwie do sekretarzy sądów niższych instancji jego powołanie jest obligatoryjne[21]. Sekretarz generalny w imieniu prezesa zarządza administracją sądu. Część jego obowiązków wykonuje sekretarz organizacyjny (organizacijski sekretar Vrhovnega sodišča)[27] .
Departamenty doradcze
W celu usprawnienia działalności Sądu Najwyższego powołane są Departamenty Doradcze Sądu Najwyższego (strokovne službe VSRS)[7] :
- Departament PR (služba za odnose z javnostmi),
- Centrum informatyczne (center za informatiko),
- Departament finansów (finančna služba),
- Departament rozwoju administracji sądowej (služba za razvoj sodne uprave),
- Departament zarządzania projektami (služba za upravljanje projektov),
- Departament zamówień publicznych (služba za javna naročila).
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b Konstytucja Republiki Słowenii 2009 ↓.
- ↑ ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ Wojnicki 2013 ↓, s. 15.
- ↑ Rybicki 2012 ↓, s. 97.
- ↑ art. 106 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 108 i 109 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ a b VSRS 2018c ↓.
- ↑ art. 32 ZVDZ (Uradni list RS, št. 109/2006, 54/2007, 23/2017)
- ↑ art. 88 ZDT-1 (Uradni list RS, št. 58/2011, 21/2012, 47/2012, 15/2013, 47/2013, 48/2013, 19/2015, 23/2017, 36/2019)
- ↑ art. 62 ZOdv (Uradni list RS, št. 18/1993, 24/1996, 24/2001, 54/2008, 35/2009, 97/2014, 8/2016, 46/2016, 36/2019)
- ↑ art. 38 i 40 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 40 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 107 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 7 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 62 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 108 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ a b art. 61 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ a b c d e f g h i Oven i Vavtar 2016 ↓.
- ↑ VSRS 2018d ↓.
- ↑ art. 110 i 111 ZS-UPB4 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ a b art. 61 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 31 i 33 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 32 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ art. 30 (Uradni list RS, št. 94/2007)
- ↑ VSRS 2018b ↓.
- ↑ VSRS 2018e ↓.
- ↑ Horvat (red.) 2018 ↓.
Bibliografia
- Ustawa o sądach (oficjalny tekst jednolity z dnia 27 września 2007 r.) (Zakon o sodiščih (uradno prečiščeno besedilo) (ZS-UPB4) (Uradni list RS, št. 94/2007))
- Ustawa o wyborach do Zgromadzenia Państwowego (nieurzędowy tekst jednolity nr 10) (Zakon o volitvah v državni zbor (neuradno prečiščeno besedilo št. 10) (ZVDZ) (Uradni list RS, št. 109/2006 – uradno prečiščeno besedilo, 54/2007 – odl. US in 23/2017))
- Ustawa o prokuraturze państwowej (nieurzędowy tekst jednolity nr 8) (Zakon o državnem tožilstvu (neuradno prečiščeno besedilo št. 8) (ZDT-1) (Uradni list RS, št. 58/2011 , 21/2012 – ZDU-1F, 47/2012 , 15/2013 – ZODPol, 47/2013 – ZDU-1G, 48/2013 – ZSKZDČEU-1, 19/2015 , 23/2017 – ZSSve in 36/2019))
- Ustawa o adwokaturze (nieurzędowy tekst jednolity nr 8) (Zakon o odvetništvu (neuradno prečiščeno besedilo št. 8) (ZOdv) (Uradni list RS, št. 18/93, 24/96 – odl. US, 24/01, 54/08, 35/09, 97/14, 8/16 – odl. US, 46/16 in 36/19))
- Konstytucja Republiki Słowenii, PiotrP. Winczorek (tłum.), wyd. 2 zm. i uaktualnione, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2009 [dostęp 2020-03-17] (pol.).
- Vladimir Horvat, Tamara Igličar, Nevenka Rihar, Janko Marinko, Jaša Vrabec, Gregor Strojin, Martina Erzin, Bojan Muršec, Marjeta Oven, Maja Vavtar, Blaž Možina: Vrhovno sodišče Republike Slovenije. Vladimir Horvat (red. naczelny). Wyd. 2. Lublana: Vrhovno sodišče Republike Slovenije, 2018. ISBN 978-961-91167-7-7. [dostęp 2020-03-21]. (słoweń.).
- Marjeta Oven, Maja Vavtar: Vrhovno sodišče na Slovenskem skozi čas. W: Marjeta Oven, Maja Vavtar, Romana Ciko Hočevar: Vrhovno sodišče na Slovenskem skozi čas. Barbara Rovan (tłum.), Tanja Jeras (red.). Lublana: Vrhovno sodišče Republike Slovenije, 2016. ISBN 978-961-91167-6-0. [dostęp 2020-03-21]. (słoweń. • ang.).
- Rafał Rybicki: Podział władz w Słowenii. Wrocław: Lulu.com, 2012. ISBN 978-1-300-44393-3. [dostęp 2020-04-25].
- Jacek Wojnicki. Władza sądownicza w wybranych państwach postjugosłowiańskich (Słowenia, Chorwacja). „Przegląd Prawa Konstytucyjnego”. 4 (16), s. 11-39, 2013. Wydawnictwo Adam Marszałek. ISSN 2082-1212. [dostęp 2020-04-26].
- Pristojnosti VSRS. Vrhovno sodišče Republike Slovenije, 2018. [dostęp 2020-03-20]. (słoweń.).
- Sodni oddelki. Vrhovno sodišče Republike Slovenije, 2018. [dostęp 2020-03-20]. (słoweń.).
- Strokovne službe VSRS. Vrhovno sodišče Republike Slovenije, 2018. [dostęp 2020-03-20]. (słoweń.).
- Zgodovina Vrhovnega sodišča. Vrhovno sodišče Republike Slovenije, 2018. [dostęp 2020-03-20]. (słoweń.).
- Oddelek za spremljanje sodne prakse. Vrhovno sodišče Republike Slovenije, 2018. [dostęp 2020-03-20]. (słoweń.).
- p
- d
- e
Ustrój | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Organy władzy |
| ||||||
Finanse i kontrola |
| ||||||
Samorząd |
|