Siły Ghods
![]() | |
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1983? |
Dowódcy | |
Pierwszy | Ahmad Wahidi |
Obecny | Esmail Ghani |
Organizacja | |
Formacja | |
Podległość | Najwyższy Przywódca Islamskiej Republiki Iranu |
Siły Ghods[1] (pers. نیروی قدس – Niru-je Ghods; Ghods – Jerozolima; nazwa tłumaczona w polskiej literaturze także jako siły specjalne Kuds[2], Al-Kuds[3], brygada al-Kuds[4][a], dywizja al-Kuds[5], Święte Oddziały[6]) – elitarna[7] jednostka wojskowa prowadząca działania specjalne, część struktury Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, podlegająca bezpośrednio Najwyższemu Przywódcy Islamskiej Republiki Iranu[8] odpowiedzialna za prowadzenie operacji wojskowych poza granicami Iranu oraz organizowanie, szkolenie i zaopatrywanie islamskich organizacji współpracujących z rządem irańskim. Liczy około 15 tysięcy żołnierzy[7]. Jej dowódcą od 1998 do 3 stycznia 2020 był generał Ghasem Solejmani[9][10]. Po jego śmierci w amerykańskim ataku nowym dowódcą sił Ghods został Esmail Ghani[11].
Cele i zadania
Jednostka została utworzona podczas wojny iracko-irańskiej[2] (niektóre źródła podają rok 1983[12]), jako elitarna jednostka w strukturach Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej licząca od dwóch do pięciu tysięcy żołnierzy[1]. Według niektórych źródeł początkowo jej zadaniem miało być prowadzenie działań przeciwko Izraelowi i stąd jej nazwa[13]. Następnie zadaniem Sił Ghods stało się prowadzenie operacji wojskowych poza granicami Iranu[14], organizowanie, szkolenie i wspieranie (finansowe i materialne) islamskich organizacji (w tym terrorystycznych[7]) współpracujących stale lub doraźnie z rządem Iranu[2], prowadzenie nieoficjalnych działań dyplomatycznych i pozyskiwanie tajnych informacji[7]. Na początku XXI wieku służyło w niej kilkanaście tysięcy żołnierzy[15] (podawane są liczby 15 tys.[7], 5–20 tys.[13]).
Siły Ghods działają w ramach siedmiu regionalnych sektorów, obejmujących odpowiednio:
- Irak,
- Autonomię Palestyńską, Jordanię, Liban,
- Afganistan, Pakistan, Indie,
- Półwysep Arabski i Turcję,
- kraje azjatyckie – dawniej części ZSRR,
- Afrykę Północną,
- Zachód (Europa i Ameryka Północna)[7].
Siedzibą dowództwa formacji jest dawna ambasada Stanów Zjednoczonych w Teheranie, przejęta przez Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej po rewolucji islamskiej i uwięzieniu personelu ambasady USA[2]. Dowódcą formacji był prawdopodobnie od 1990 roku generał Ahmad Wahidi, którego w 1997 zastąpił generał Ghasem Solejmani[12]. Odpowiada on bezpośrednio przed Najwyższym Przywódcą Iranu, z pominięciem komendanta głównego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej[16]. Oddziały posiadają również odrębny budżet[7].
Historia
Wsparcie Sił Ghods otrzymywał na przestrzeni lat libański Hezbollah[2]. W 1991 roku formacja wspierała powstanie w Iraku przeciwko rządom Saddama Husajna (zakończone klęską), a następnie działalność Najwyższej Rady Rewolucji Islamskiej w Iraku[2] i jej skrzydła zbrojnego: organizacji Badr[17]. W 1992 roku dowódca Sił Ghods Ahmad Wahidi uczestniczył w planowaniu zamachu na ambasadę izraelską i żydowskie centrum kulturalne w Buenos Aires[18]. Jednostka udzielała wsparcia Hamasowi i skierowała grupę kilkuset żołnierzy do walki po stronie bośniackich muzułmanów podczas wojny w Bośni[15]. W Afganistanie popierała Sojusz Północny w walce z talibami[2]. Bezpośrednio po rozpoczęciu amerykańskiej interwencji w Afganistanie przekazała USA dane wywiadowcze dotyczące talibów, jednak wycofała się z dalszych kontaktów, gdy prezydent George W. Bush publicznie zaliczył Iran do osi zła[9][15]. W kolejnych latach, według USA, Siły Ghods pomagały talibom organizować ataki na żołnierzy amerykańskich i ich sojuszników[19].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Sardar_Qasem_Soleimani-01.jpg/220px-Sardar_Qasem_Soleimani-01.jpg)
Po wkroczeniu Amerykanów do Iraku w 2003 i obaleniu rządów Saddama Husajna siły Ghods na masową skalę wspierały irackie organizacje zbrojne atakujące Amerykanów[20], przede wszystkim organizację Badr i inne proirańskie milicje szyickie[21], ale według niektórych źródeł również dowodzoną przez Muktadę as-Sadra Armię Mahdiego[17]. Udzielały doraźnie pomocy także organizacjom, które atakowały Amerykanów, a nie współpracowały z rządem irańskim, w tym Al-Kaidzie[17]. Jednostka była jednym z narzędzi, za pomocą których Iran zamierzał całkowicie zdominować życie polityczne sąsiedniego kraju[20]. Pod koniec 2006 wojska amerykańskie aresztowały w Iraku dowódców oddziałów sił Ghods w Bagdadzie i w Dubaju oraz szefa operacji i szkoleń formacji Mohsena Czizariego. Amerykańskie Połączone Dowództwo Operacji Specjalnych utworzyło specjalną Jednostkę Operacyjną 17, której celem miało być zwalczanie żołnierzy Ghods w Iraku[17]. Działania te nie pozwoliły na powstrzymanie procesu rozszerzania się wpływów irańskich w Iraku. Dowodzący Siłami Ghods generał Solejmani w 2010 roku faktycznie zdecydował o obsadzie stanowiska premiera Iraku, którym został po raz drugi Nuri al-Maliki[9].
Od 2007 roku Stany Zjednoczone uważają Siły Ghods (podobnie jak cały Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej) za organizację wspierającą terroryzm[19]. Cztery lata później administracja Baracka Obamy oskarżyła siły Ghods o nieudaną próbę zamachu na ambasadora Arabii Saudyjskiej w Waszyngtonie Adila al-Dżubajra[22].
Siły Ghods brały udział w organizowaniu szyickich i alawickich formacji nieregularnych, które wsparły armię syryjską podczas wojny domowej. Włączenie się irańskich oficerów z generałem Ghasemem Solejmanim na czele w obronę rządu Baszszara al-Asada sprawiło, że wojska syryjskie przestały ponosić same klęski w walkach ze zbrojną opozycją[23][9][15]. W 2011 roku w działaniach wojennych w Syrii mogło brać udział nawet 70–80 wyższych oficerów Sił Ghods[24]. Tworzone pod auspicjami Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej milicje miały dopuścić się w Syrii zbrodni wojennych na ludności sunnickiej, traktując je jako odwet za wcześniejsze ataki sunnickich fundamentalistów na alawitów i szyitów[25]. Oddziały te walczyły między innymi pod Aleppo; tam też w październiku 2015 roku zginął generał Hosejn Hamedani, zastępca dowódcy operacyjnego Sił Ghods[26].
Ghasem Solejmani odegrał decydującą rolę w powstrzymaniu ofensywy Państwa Islamskiego w Iraku latem 2014 roku[15]. Planował m.in. obronę Bagdadu przed siłami ISIS[15], odbicie Dżurf as-Sachar, odbicie Tikritu z rąk ISIS i przełamanie oblężenia Amirli w irackim Kurdystanie[27]. We wszystkich działaniach brały udział szkolone przez Siły Ghods milicje szyickie[15].
Siły Ghods zostały uznane za organizację terrorystyczną przez Kanadę[28] i Stany Zjednoczone[29]. Natomiast Arabia Saudyjska i Bahrajn w 2018 r. uznały za taką organizację cały Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej, zaś niektórych wyższych oficerów Sił Ghods objęły sankcjami personalnymi[30].
Uwagi
- ↑ Al-Kuds oznacza Jerozolimę w j. arabskim.
Przypisy
- ↑ a b Abrahamian E., Historia..., s. 226.
- ↑ a b c d e f g K. Izak, Leksykon..., s. 434.
- ↑ MartaM. Stempień MartaM., Irańskie służby specjalne wobec inwazji Państwa Islamskiego, [w:] M. Górka (red.), ''Służby wywiadowcze i kontrwywiadowcze w XX i XXI wieku'', Warszawa: Difin 2016, s. 232-248, 2016, ISBN 978-83-8085-264-8 .
- ↑ M. Weiss, H. Hassan, ISIS, s. 365.
- ↑ Coville T., Najnowsza..., s. 204.
- ↑ Andrusiewicz K., Korpus..., s. 364.
- ↑ a b c d e f g K. Andrusiewicz, Korpus..., s. 364–365.
- ↑ Who’s Behind Iran’s Death Squad? [online], ABC News, 14 lutego 2007 [dostęp 2016-03-11] .
- ↑ a b c d The Shadow Commander [online], The New Yorker [dostęp 2015-12-06] .
- ↑ Top Iranian general killed by US in Iraq [online], 3 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-03] (ang.).
- ↑ Iran names deputy commander of Quds force to replace Soleimani after killing [online], CNBC, 3 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-03] [zarchiwizowane z adresu 2020-01-03] (ang.).
- ↑ a b The IRGC Strategic Brain Trust. Part 1: Ghasem Soleimani and Ahmad Vahidi [online], FRONTLINE – Tehran Bureau [dostęp 2016-03-13] .
- ↑ a b A. Oshtovar, Vanguard..., s. 6.
- ↑ Axworthy M., Revolutionary..., s. 393.
- ↑ a b c d e f g ŁukaszŁ. Wójcik ŁukaszŁ., Generał Cień, „Polityka”, 6 stycznia 2015 .
- ↑ K. Andrusiewicz, Korpus..., s. 360.
- ↑ a b c d Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 95–97.
- ↑ E. Ottolenghi, The Pasdaran, s. 25.
- ↑ a b Fact Sheet: Designation of Iranian Entities and Individuals for Proliferation Activities and Support for Terrorism [online], www.treasury.gov [dostęp 2016-03-11] .
- ↑ a b Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 91–93.
- ↑ T. Dodge: Iraq: from war to a new authoritarianism. London & New York: The International Institute for Strategic Studies, 2012, s. 185–186. ISBN 978-0-415-83485-8. OCLC 824827947. (ang.).
- ↑ Two Men Charged in Alleged Plot to Assassinate Saudi Arabian Ambassador to the United States [online], www.justice.gov [dostęp 2016-03-11] .
- ↑ Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 222, 226–227.
- ↑ Iran boosts support to Syria [online], Telegraph.co.uk [dostęp 2016-03-11] .
- ↑ Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 223–225.
- ↑ Thousands gather to mourn Iranian general Hamedani [online], Middle East Eye [dostęp 2016-03-11] .
- ↑ Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 363–365.
- ↑ Currently listed entities [online], Public Safety Canada, 21 grudnia 2018 [dostęp 2022-11-29] .
- ↑ Revolutionary Guard Corps: US labels Iran force as terrorists, „BBC News”, 8 kwietnia 2019 [dostęp 2022-11-29] (ang.).
- ↑ Saudi, Bahrain add Iran's Revolutionary Guards to terrorism lists, „Reuters”, 23 października 2018 [dostęp 2022-11-29] (ang.).
Bibliografia
- Abrahamian E., Historia współczesnego Iranu. Książka i Wiedza, Warszawa 2008, ISBN 978-83-05-13597-9.
- Andrusiewicz K., Korpus Strażników Rewolucji w systemie politycznym i polityce bezpieczeństwa Republiki Iranu, „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, nr 7 (2013).
- MichaelM. Axworthy MichaelM., Revolutionary Iran. A History of the Islamic Republic, wyd. Updated ed, London: Penguin Books, 2014, ISBN 978-0-14-104623-5, OCLC 868077507 .
- ThierryT. Coville ThierryT., Najnowsza historia Iranu. Republika islamska, KatarzynaK. Pachniak (tłum.), Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2009, ISBN 978-83-61203-40-7, OCLC 750898199 .
- Izak K., Leksykon organizacji i ruchów islamistycznych, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2015, ISBN 978-83-8002-326-0.
- Oshtovar A.: Vanguard of the Imam: Religion, Politics, and Iran’s Revolutionary Guards. Oxford: Oxford University Press, 2016. ISBN 978-0-19-049170-3.
- Ottolenghi E., The Pasdaran. Inside Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps, Foundation for Defense of Democracies, Washington 2011, ISBN 978-0-9819712-9-2.
- Weiss M., H. Hassan, ISIS. Wewnątrz armii terroru, Burda Książki, Warszawa 2015.
- ŁukaszŁ. Wójcik ŁukaszŁ., Generał Cień, „Polityka”, 6 stycznia 2015 .
- Britannica: topic/Qods-Force