Srom
![]() | Ten artykuł należy dopracować: od 2019-04 → poprawić tłumaczenie fragmentów tekstu/pojęć (uwaga! nie należy używać automatycznych translatorów bez sprawdzenia uzyskanego dzięki nim tłumaczenia), od 2010-02 → dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
pudendum femininum | |||
![]() Sromy różnych kobiet, niektóre z naturalnym owłosieniem łonowym | |||
![]() Schematyczne przedstawienie sromu człowieka | |||
Tętnice | t. sromowa wewnętrzna, t. sromowa zewnętrzna | ||
---|---|---|---|
Żyły | żyły sromowe wewnętrzne i zewnętrzne | ||
Nerwy | nerw sromowy | ||
Układ limfatyczny | węzły chłonne pachwinowe powierzchowne | ||
Prekursor | guzek płciowy, fałda moczowo-płciowa | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/HumanVulva-PolishText-PhiloVivero.png/220px-HumanVulva-PolishText-PhiloVivero.png)
Srom, rzadziej wulwa[1] (łac. vulva) – zewnętrzna część narządów płciowych samic ssaków. U kobiety składa się z wzgórka łonowego, dwóch warg sromowych większych i dwóch mniejszych, spoidła przedniego i tylnego warg, wędzidełka warg sromowych, łechtaczki, napletka łechtaczki, wędzidełka łechtaczki oraz przedsionka pochwy.
Srom składa się z większych i mniejszych struktur anatomicznych. Ich rozwój następuje w kilku fazach, przede wszystkim w okresie płodowym oraz w okresie dojrzewania. Wejście do macicy jest chronione przez: wargi sromowe większe, wargi sromowe mniejsze, przedsionek pochwy, a także naturalną florę bakteryjną. Normalne zewnętrzne mycie zazwyczaj wystarczy do zapewnienia dobrego zdrowia sromu, bez potrzeby uciekania się do mycia wewnętrznego. Jednakże srom jest znacznie bardziej narażony na infekcje niż prącie[potrzebny przypis].
Srom jest błędnie mylony z pochwą, która stanowi osobną część żeńskiego układu płciowego[2].
Nazewnictwo
Słowo srom dawniej oznaczało wstyd, hańbę, niesławę[3][4] – od prasłowiańskiego *sormъ, stąd też rosyjskie срам (sram), ukraińskie со́ром (sorom), białoruskie сорам (soram), staroruskie соромъ (soromъ), scs. срамъ (sramъ – jako odpowiednik greckiego nowotestamentowego αἰσχύνη/aischunē „wstyd, hańba”), срамота (sramota), bułgarskie срам (sram), срамът (sramŭt), serbskie, chorwackie i słoweńskie сра̑м/srȃm, срамота/sramota, dolnołużyckie srom, sromota (porównaj polskie współczesne sromota, sromotny) – zabytek językowy należący do zgodności irańsko~słowiańskich: awestyjskie fšarǝma „wstyd”, nowoperskie šаrm, osetyjskie œfsarm ts.[5][6] Nazwa przeniesiona na narząd płciowy ze względu na religijne tabu dotyczące seksualności, z tego powodu jest ona rzadko stosowana w zastosowaniach pozamedycznych. Jak każda część ludzkiego ciała związana z seksualnością, srom ma wiele potocznych nazw, z których część ma charakter wulgarny. Sfera płciowości dla wielu jest tematem tabu, co stwarza mniejsze lub większe problemy z nazewnictwem.
W książce Eve Ensler Monologi waginy, traktującej o "rzeczy samej" i przełamującej owe 'wstyd, hańbę i niesławę’, srom nazywany jest z rozbawieniem "Splotem Mocy".
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Development_of_external_sexual_organs_in_the_male_and_female_Gray1119.png/220px-Development_of_external_sexual_organs_in_the_male_and_female_Gray1119.png)
Narządy homologiczne
Większość męskich i żeńskich organów płciowych pochodzi z tych samych tkanek rozwijających się u płodu. Srom nie jest pod tym względem wyjątkiem. Budowa anatomiczna sromu jest powiązana z budową anatomiczną męskich genitaliów, dzieląc z nimi rozwój biologiczny. Organy, które mają podobny przebieg rozwoju, są nazywane homologami.
Żołądź łechtaczki jest homologiem żołędzi prącia, a odpowiednikiem łechtaczki i odnóg łechtaczki są ciała jamiste penisa. Wargi sromowe większe, wargi sromowe mniejsze oraz napletek łechtaczki są homologami odpowiednio: moszny, skóry trzonu prącia i napletka. Opuszki przedsionka pochwy, pod skórą warg sromowych mniejszych, są odpowiednikami ciała gąbczastego – tkanki, która otacza cewkę moczową penisa. Odpowiednikiem gruczołów Bartholina u kobiet są gruczoły Cowpera u mężczyzn[7].
Funkcje i fizjologia
Srom odgrywa ważną rolę w układzie rozrodczym. Stanowi wejście do macicy i jej ochronę, a także odpowiednie warunki pod względem ciepła i wilgotności, które pomagają w jej funkcjach seksualnych i reprodukcyjnych. Zewnętrzne elementy sromu są bogato unerwione i dostarczają przyjemności, gdy są odpowiednio stymulowane. Wzgórek łonowy amortyzuje kość łonową podczas stosunku płciowego[8].
Ze sromem wiąże się wiele różnych wydzielin, w tym mocz (z cewki moczowej), pot (z gruczołów apokrynowych), krew (z pochwy), sebum (z gruczołów łojowych), płyn zasadowy (z gruczołów bartholina), śluz (z gruczołów Skenego), wydzielina pochwy i mastka (smegma)[9][8]. Smegma jest białą substancją powstałą z połączenia martwych komórek, olejów skórnych, wilgoci i naturalnie występujących bakterii, które tworzą się w obrębie narządów płciowych[10]. U kobiet ta gęsta wydzielina gromadzi się wokół łechtaczki i fałdów wargowych. Może być przyczyną dyskomfortu podczas aktywności seksualnej, ponieważ może powodować przyklejanie się żołędzi łechtaczki do kaptura jednak można ją łatwo usunąć podczas kąpieli[8]. W pochwie wydzielane są również kwasy alifatyczne znane jako kopuliny[11]. Uważa się, że działają one jak feromony. Kompozycja tych kwasów tłuszczowych, a tym samym ich zapach zmienia się w zależności od fazy cyklu menstruacyjnego[11].
Pobudzenie seksualne
Łechtaczka i wargi minora są strefami erogennymi w sromie. Miejscowa stymulacja może obejmować łechtaczkę, pochwę i inne rejony krocza. Najwrażliwsza jest łechtaczka. Stymulacja seksualna łechtaczki (za pomocą wielu środków) może prowadzić do powszechnego pobudzenia seksualnego, a jeśli będzie utrzymana, może doprowadzić do orgazmu. Optymalnym sposobem stymulacji dla uzyskania orgazmu jest masowanie[12].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Closeupwoman.jpg/220px-Closeupwoman.jpg)
Podniecenie seksualne powoduje szereg fizycznych zmian w sromu. Podczas podniecenia zwiększa się nawilżenie pochwy. Tkanka pochwy jest wysoce unaczyniona; tętniczki rozszerzają się w odpowiedzi na podniecenie seksualne, a mniejsze żyły kompresują się na skutek podniecenia[13][14] tak, że łechtaczka i wargi minora zwiększają swój rozmiar. Zwiększone przekrwienie naczyń w pochwie powoduje jej obrzęk, co zmniejsza rozmiar ujścia pochwy o około 30%. łechtaczka stopniowo się wznosi, a żołądź porusza się w kierunku kości łonowej, będąc ukrytym przez napletek. Wargi minora znacznie zwiększają swoją grubość. Warg minora czasami znacznie zmieniają kolor, przechodząc od różowego do czerwonego u kobiet o jaśniejszej skórze, które nie mają dzieci, lub czerwony do ciemnoczerwonego u tych, które mają. Bezpośrednio przed orgazmem, łechtaczka staje się wyjątkowo obrzęknięta, powodując, że żołądź wydaje się cofać do kaptura łechtaczki. Rytmiczne skurcze mięśni występują w zewnętrznej trzeciej części pochwy, jak również w macicy i odbycie. Skurcze stają się mniej intensywne i bardziej losowo rozmieszczone w miarę jak trwa orgazm. Liczba skurczów, które towarzyszą orgazmowi różni się w zależności od jego intensywności. Orgazmowi może towarzyszyć kobiecy wytrysk, powodując wydalenie płynu z gruczołu Skenego lub pęcherza przez cewkę moczową. Zgromadzona krew zaczyna się rozpraszać, chociaż w znacznie wolniejszym tempie, jeśli orgazm nie wystąpił. Pochwa i otwór waginalny powracają do normalnego, zrelaksowanego stanu, a reszta sromu powraca do normalnego rozmiaru, pozycji i koloru[15][8].
Modyfikacje żeńskich genitaliów
Wśród niektórych ludów afrykańskich najbardziej rozpowszechnioną modyfikacją genitaliów jest obrzezanie: usunięcie części sromu, najczęściej łechtaczki lub części warg sromowych, z przyczyn kulturowych czy religijnych. Praktyka ta jest uznawane przez wiele środowisk i organizacji za pogwałcenie praw człowieka i jest nielegalna w wielu krajach świata[16][17]. Akt obrzezania kobiet jest drastyczny i znacznie bardziej bolesny niż obrzezanie u mężczyzn. Skutkować może przewlekłym bólem, infekcją, zespołem stresu pourazowego oraz pozbawieniem przyjemności z praktyk seksualnych[18].
Zdarza się również, że kobiety decydują się na piercing, tatuaż lub inną zmianę w okolicy sromu dla motywów estetycznych. W celach estetycznych kobiety mogą także użyć lasera do likwidacji zmarszczek, skorzystać z chirurgii plastycznej warg sromowych oraz zwęzić pochwę[potrzebny przypis]. Dla zoptymalizowania stymulacji jest również możliwe przemieszczenie łechtaczki[potrzebny przypis].
Choroby sromu
Ginekologia jest gałęzią medycyny, która zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem chorób oraz zaburzeń powiązanych ze sromem. Regularne wizyty są niezbędne do wykrycia jakichkolwiek zmian w okolicy sromu. Pełny opis chorób można znaleźć w rozdziale XIV listy ICD-10:
- grzybica
- opryszczka
- nowotwory niezłośliwe: kaszak, wodniak, brodawczak, włókniak, naczyniak
- nowotwory złośliwe: mięsak, czerniak złośliwy, przerzuty raka do sromu, rak pierwotny sromu
U innych ssaków
-
- Odbyt i srom kota
- Srom orangutana
-
- Srom słonia indyjskiego
- Odbyt i srom kozy
Srom w sztuce
Rozmaite kultury miały różne poglądy na temat sromu. Niektóre starożytne religie i społeczeństwa oddały cześć sromowi i czciły kobietę jako boginię. Najważniejsze tradycje w hinduiźmie nadal tak postępują. W społeczeństwach zachodnich dominuje negatywna postawa, którą charakteryzuje terminologia medyczna pudenda membra, co oznacza części, których należy się wstydzić. W związku z tym doszło do reakcji artystycznej polegającej na różnych próbach nadania bardziej pozytywnego i naturalnego spojrzenia, takich jak dzieła artystów brytyjskich, amerykańskich i japońskich. W sztuce srom bywa przedstawiany jako organ mający moc zarówno dawania życia, jak i dawania przyjemności seksualnej.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/SheelaWiki.jpg/110px-SheelaWiki.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Origin-of-the-World.jpg/240px-Origin-of-the-World.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Attribu%C3%A9_%C3%A0_Fran%C3%A7ois_Boucher%2C_L%C3%A9da_et_le_Cygne_%28vers_1740%29.jpg/240px-Attribu%C3%A9_%C3%A0_Fran%C3%A7ois_Boucher%2C_L%C3%A9da_et_le_Cygne_%28vers_1740%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Human_vulvas_in_art_detail%2C_Hiroshige%2C_Spring_Night_%28Haru_no_yowa%29%2C_vol._2_of_3%2C_1851_%28cropped%29.jpg/100px-Human_vulvas_in_art_detail%2C_Hiroshige%2C_Spring_Night_%28Haru_no_yowa%29%2C_vol._2_of_3%2C_1851_%28cropped%29.jpg)
Zobacz też
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Intimpiercing_Frau_Klit_vorhaut.jpg/165px-Intimpiercing_Frau_Klit_vorhaut.jpg)
Przypisy
- ↑ Sekspozytywny alfabet by G’rls ROOM – W jak wulwa. Co to znaczy? [online], www.glamour.pl [dostęp 2021-08-22] (pol.).
- ↑ AnnaA. Tylec AnnaA., Srom i jego funkcje. Jakie choroby dotykają srom? [online], medonet.pl [dostęp 2020-12-12] .
- ↑ Encyklopedia Multimedialna PWN.
- ↑ MałgorzataM. Broszko MałgorzataM., Jak dzyndzyk z nici w kłębek ułożonych stał się nazwą męskiego członka – analiza historycznojęzykowa wybranych nazw narządów płciowych w polszczyźnie, „Studia Filologiczne Uniwersytetu Jana Kochanowskiego”, 30, 2017, ISSN 2300-5459 .
- ↑ Max Vasmer, Этимологический словарь русского языка, hasło: сором, (ros.).
- ↑ ZbigniewZ. Gołąb ZbigniewZ., O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych, MariaM. Wojtyła-Świerzowska (tłum.), Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2004, s. 99, ISBN 83-242-0528-4, ISBN 0-89357-231-4, OCLC 830631541 .
- ↑ Fundacja, Różnicowanie płciowe – parametry określające płeć [online], 6 lipca 2014 [dostęp 2019-04-24] (pol.).
- ↑ a b c d King, Bruce M. (1996). Human sexuality today (2nd ed.). Upper Saddle River, N.J.: Prentice Hall. s. 24–28. ISBN 978-0130149947.
- ↑ Tortora, Gerard J; Anagnostakos, Nicholas P (1987). Principles of anatomy and physiology (5th ed.). New York: Harper & Row. s. 727–728. ISBN 978-0060466695.
- ↑ Definition of Smegma [online], www.merriam-webster.com [dostęp 2019-04-24] (ang.).
- ↑ a b KarlK. Grammer KarlK., BernhardB. Fink BernhardB., NickN. Neave NickN., Human pheromones and sexual attraction, „European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology”, 118 (2), 2005, s. 135–142, DOI: 10.1016/j.ejogrb.2004.08.010, ISSN 0301-2115, PMID: 15653193 [dostęp 2019-04-24] .
- ↑ Hall, John E (2011). Guyton and Hall textbook of medical physiology (12th ed.). Philadelphia, PA: Saunders/Elsevier. s. 993–1000. ISBN 9781416045748.
- ↑ Hoffman, Barbara; et al. (2011). Williams gynecology (2nd ed.). New York: McGraw-Hill Medical. s. 794–806. ISBN 9780071716727.
- ↑ Fox, Kent M.; Van De Graaff, Stuart Ira (1989). Concepts of human anatomy and physiology (2nd ed.). Dubuque, Iowa: Wm. C. Brown Publishers. s. 958–963. ISBN 978-0697056757.
- ↑ RosemaryR. Basson RosemaryR., The female sexual response: a different model, „Journal of Sex & Marital Therapy”, 26 (1), 2000, s. 51–65, DOI: 10.1080/009262300278641, PMID: 10693116 .
- ↑ Nahid.N. Toubia Nahid.N., Female genital mutilation. A call for global action, Rainbo, 1995, OCLC 41453093 [dostęp 2019-04-24] .
- ↑ World HealthW.H. Organization World HealthW.H., Female genital mutilation. An overview [online], 1998 [dostęp 2019-04-24] (ang.).
- ↑ Department of Reproductive Health andD.R.H. Research Department of Reproductive Health andD.R.H., Eliminating female genital mutilation: an interagency statement: OHCHR, UNAIDS, UNDP, UNECA, UNESCO, UNFPA, UNHCR, UNICEF, UNIFEM, WHO, WHO, 2008, OCLC 1050067635 [dostęp 2019-04-24] .
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz hasło srom w Wikisłowniku |
- Lista synonimów i określeń potocznych sromu w różnych językach (Wiktionary: Wikisaurus)
- The-Clitoris.com. [dostęp 2008-04-21]. (ang. • fr. • niem. • hiszp. • indonez.)
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
- p
- d
- e
Narządy wewnętrzne |
| ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Narządy zewnętrzne |
| ||||||||||||||
Kontekst kulturowy | |||||||||||||||
Inne |
- Britannica: science/vulva
- Treccani: vulva
- Catalana: 0151308
- DSDE: vulva