Stanisław Chaciński
![]() Stanisław Ryszard Chaciński (1966) | |||
Imię i nazwisko | Stanisław Ryszard Chaciński | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 3 kwietnia 1936 | ||
Data i miejsce śmierci | 12 października 1990 | ||
Narodowość | polska | ||
Język | |||
Dziedzina sztuki | literatura piękna, reportaż | ||
|
Stanisław Ryszard „Rysiek” Chaciński (ur. 3 kwietnia 1936 w Sokołowie Podlaskim, zm. 12 października 1990 w Opolu) – poeta, prozaik, reportażysta. Pseudonimy: Chat, Chata, Jerzy Jordan, Stacha.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Stanis%C5%82aw_Ryszard_Chaci%C5%84ski_-_1967.jpg/220px-Stanis%C5%82aw_Ryszard_Chaci%C5%84ski_-_1967.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Stanis%C5%82aw_Ryszard_Chaci%C5%84ski_-_Wietnam_1981.jpg/220px-Stanis%C5%82aw_Ryszard_Chaci%C5%84ski_-_Wietnam_1981.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Stanis%C5%82aw_Ryszard_Chaci%C5%84ski_z_c%C3%B3rk%C4%85_Magd%C4%85_-_1981.jpg/220px-Stanis%C5%82aw_Ryszard_Chaci%C5%84ski_z_c%C3%B3rk%C4%85_Magd%C4%85_-_1981.jpg)
Pierworodny syn Franciszka Chacińskiego i Janiny z domu Mincberger vel Zaborowska. Wychowywał się z dwiema młodszymi siostrami – Joanną Krystyną (ur. 1942) oraz Ewą (ur. 01.12.1948, zm. 16.11.2018). Od urodzenia mieszkał w Sokołowie Podlaskim przy ul. Wyspiańskiego 19, następnie od 15.05.1944 w Piastowie k. Warszawy przy ul. Kościuszki 1, później w Radomiu przy ul. Żeromskiego 48. Po zakończeniu wojny mieszkał w Szczecinie przy ul. Konopnickiej 37, następnie w lutym 1950 wraz z rodziną przeprowadza się do Wrocławia, gdzie uczył się w V Liceum Ogólnokształcącym[1].
Debiutował dnia 6 grudnia 1953 na łamach „Wrocławskiego Tygodnika Katolickiego” wierszami: Na Tumskim Ostrowiu i Odlotem ptaków (WTK nr 15), następnie jako reportażysta utworem Tęczowy świat (WTK nr 17).
W roku 1953 był członkiem Koła Młodych Pisarzy przy Oddziale Wrocławskim Związku Literatów Polskich, podejmuje też działania w ramach Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy. Współpraca z WTK trwa do roku 1955, publikuje w tym czasie wiersze, opowiadania i reportaże.
W roku 1956 został jednym z założycieli i liderów Wrocławskiej Grupy Artystycznej „Dlaczego Nie”, w której działa do 1957 r.[2]
W tym samym roku rozpoczyna zasadniczą służbę wojskową w charakterze korespondenta redakcji „Żołnierza Ludu” – w jej trakcie dezerteruje, w wyniku czego zostaje skazany na rok ścisłego aresztu wojskowego[3]. Także w 1956 r. zawiera związek małżeński z Małgorzatą Ewą Jezierską (1937–1997), wspólnie zamieszkują przy ul. Nasturcjowej we Wrocławiu[4]. Owocami małżeństwa były dzieci – Artur Jan (1956–1957), Mariola (1957–2012) oraz Jordan Jerzy (1960–1982)[5]. Związek ten zakończył się rozwodem w roku 1973[potrzebny przypis].
W latach 1960–1976 publikował w miesięczniku „Odra”, równocześnie w „Agorze” – lata 1966–1968 oraz „Poezja” – lata 1967–1972. W 1962 zajmuje IV miejsce w Turnieju Jednego Wiersza II Kłodzkiej Wiosny Poetyckiej[potrzebny przypis].
Od 1968 członek Związku Literatów Polskich[potrzebny przypis].
Do roku 1975 mieszkał we Wrocławiu, następnie przeprowadził się do Opola, gdzie zostaje pracownikiem miesięcznika „Opole” jako reportażysta, by od 1983 r. pełnić funkcję kierownika działu prozy. W miesięczniku tym zamieszcza swoje reportaże, wiersze i opowiadania, w tym cykl reportaży z dwumiesięcznej podróży po Wietnamie, którą odbył w 1981 r. („Opole” 1982, nr 1–3 i 6). Z początkiem sierpnia 1981 obejmuje stanowisko redaktora naczelnego pisma „Prawda” wydawanego przez Zarząd Regionu Śląska Opolskiego NSZZ „Solidarność”[6]. W tym samym roku brał udział w pracach Klubu Inteligencji Twórczej „Pierwsze Pokolenie” w Opolu. Od roku 1983 publikuje w miesięczniku „Opole” stały felieton pt. „Spod paragrafu”, który podpisuje pseudonimem „Jerzy Jordan”. Pseudonimem tym w oczywisty sposób nawiązuje do zmarłego rok wcześniej syna.
W 1977 r. zawarł związek małżeński z Janiną Kozioł. Rok później zostaje członkiem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Drugie małżeństwo kończy się rozwodem w 1985 r., a jego owocem jest córka Magdalena Janina (ur. 1979), której zadedykował swój ostatni tom wierszy – Conocne.
W lutym 1984 bierze udział w reaktywacji opolskiego oddziału Związku Literatów Polskich – obejmując funkcję skarbnika[7]
Pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu, pole nr 15A[potrzebny przypis]. Jego nekrolog ukazał się w miesięczniku „Opole” nr 1990 7/10 19, dzienniku regionalnym „Trybuna Opolska” nr 242 (12 107), dzienniku dolnośląskim „Słowo Polskie” nr 246 (13 406). Epitafium publikuje Harry Duda w „Trybunie Opolskiej” nr 245 (12 110).
Współpraca ze Służbą Bezpieczeństwa PRL
Według publikacji Sebastiana Ligarskiego Twórczy donosiciele. Osobowe źródła informacji w środowiskach twórczych PRL, Stanisław Chaciński zaliczany był do grupy informatorów Służby Bezpieczeństwa[8].
Publikacje
- Tematy [wiersze], Związek Literatów Polskich, Wrocław 1957, Arkusz poetycki wyd. „Sygnały” nr 5, s. 16
- Dochodzenie do gruszki [wiersze], Ossolineum, Wrocław 1962, s. 59
- Poza tamto [wiersze], Ossolineum, Wrocław 1967, s. 52
- Jest jak jest. [opowiadania], Wydawnictwo Literackie, Kraków 1968, s. 126
- Pseudonim Norwid., Odra 1969 nr 1
- Kilku, ten sam. [wiersze], Ossolineum, Wrocław 1969, s. 45
- Siedem zdarzeń różnych. [reportaże], Ossolineum, Wrocław 1973, s. 194
- Ciuciubabka [powieść], Wydawnictwo Literackie, Kraków 1973, s. 162
- Wniebogłosy [wiersze], Ossolineum, Wrocław 1973, s. 51
- Złote Koło toczy się czarno [reportaż], Miesięcznik Literacki 1974 nr 8, strony 110-118
- Rafał Wojaczek. Listy do Stanisława Chacińskiego., Odra 1977 nr 5
- Wiersze wybrane, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1981, s. 127
- Bieda za milion [artykuł krytyczny], „Opole”, 1981
- Gorące do czerwoności, Opole R. 17: 1986 nr 6 s. 4–6,
- Jednakowo odległe (Opolu). [wiersz], Pismo Literacko-Artystyczne 1988 1 s. 44
- Przez rozbite okulary (Opolu zapis drugi). [wiersz], Pismo Literacko-Artystyczne 1988 1 s. 44 oraz Opole 1988 12 s. 14
- Notatki dla zjawy. [wiersz], Opole 1988 12 s. 14
- Coraz bliżej, a nie ma gdzie się schować gdzie uciec. [wiersz], Pismo Literacko-Artystyczne 1988 1 s.45
- Pretensja o broń. [wiersz], Pismo Literacko-Artystyczne 1988 1 s. 45
- Akompaniament Magduśce w urodziny szóste. [wiersz], Opole 1988 12 s. 14
- Album. [wiersz], Opole 1988 12 s. 14
- Opowieści z nocności, czyli sny do ujawnienia z tego cyklu: Budulec. Epilog. Panna Młoda. Zaloty wokół nadziei.. [proza], Opole 1988 12 s. 14
- Siedem lat zabijania. [teksty paraliterackie], Opole 1989 nr 1 s. 8–9
- Nowy adres: krajobraz popielnikowy... [wiersz], Opole 1989 nr 2 s. 25
- Lament uwędzonego. [teksty paraliterackie], Opole 1989 nr 4 s. 8–9, 18
- Wywoływanie ducha teatru [recenzja], Opole, 1989 nr 4 s. 23
- Ostatnia wizyta wróbli... [wiersz], Trybuna Opolska 1989 117 s. 4
- Porozmawianie z Magduśką w urodziny dziewiąte. [wiersz], Trybuna Opolska 1989 209 s. 4
- Czuwali i pałowali [proza], Opole 1990 1, s. 12–13
- Conocne [wiersze], Wers, Opole 1990, wyd. 1, s. 36
Znana jest także szczątkowo zachowana korespondencja z Rafałem Wojaczkiem wraz z jednym niewysłanym listem[9], listy do Antoniego Kuczyńskiego, do Jana Pawła Krasnodębskiego i Tymoteusza Karpowicza.
Rękopisy listów Rafała Wojaczka do Chacińskiego są przechowywane w Instytucie Mikołowskim.
Chronologia wierszy[10]
Numeracja przy utworach mówi o kolejności prac nad tekstami (numeracja własna autora)[potrzebny przypis]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Korespondencja_Chaci%C5%84ski-Krasnod%C4%99bski.jpg/250px-Korespondencja_Chaci%C5%84ski-Krasnod%C4%99bski.jpg)
1953 r.
- (1) Na Ostrowiu Tumskim
- (2) Odlot Ptaków
1954 r.
- (3) Złota rzeka pieśni
- (4) Imię
- (5) Serenada
- (6) Trzecia zmiana
- (7) Burza
- (8) O życie
- (9) Pejzaż odległy
- (10) Gwiazda na molo
- (11/11) Gdańsk
1955 r.
- (12) Straszny wiersz
- (13) Smutne miasto
- (14) Kolumbowie
- (15) Podróż cisz
- (16) Senność
- (17) Tworzenie
- (18) Yeti
- (19) Michał Kajka
- (20) Noc w leśniczówce
- (21) Piosenka
- (22) Jakaś uliczka
- (23/3) Złota rzeka pieśni
- (23) Dziecko i poeta
- (24) Skarga
- (26/25) Z listów do Małgorzaty
1956 r.
- (26) Matka
- (27) Czekając na wyrok
- (28) Piękno życia
- (29) Ballada o rdzewiejącej krwi
- (30) Jak przemija miłość
- (32/31) Wróżba
1957 r.
- (32) Zadumanie
- (34/15) Podróż Cisz
- (35/27) Czekając na wyrok
- (33) Znaleziona w dole powieszonych
- (37/28) Piękno życia
- (38/26) Matka
- (39/17) Tworzenie
- (34) Czegoś brak
- (35) Wiersz o ciotce
- (36) Podróż
- (43/24) Skarga
- (37) Na świat
- (38) Kim jesteś
- (39) Ten moment
- (40) Przez śnieg
- (41) Studium mojego domu
- (42) Fotografia aktualna
- (43) Kompozycja
- (44) Motyl niepotrzebny
- (45) Las droga i ci którzy idą
- (46) Niewidomy widzę ją
- (47) Ballada
- (48) Pięć płatków bzu
- (49) Dzień zwyczajny
- (50) Kiedy słońce zachodzi
- (58/29) Ballada o rdzewiejącej krwi
- (51) Okaryna i obłok
- (60/41) Studium mojego domu
- (52) Kłodzko z rynku
- (62/40) Przez śnieg
- (53) Żołnierz i słowa
- (54) po co
- (55) akt
- (56) zwierzęta i ludzie w zoo
- (57) jak odchodziła
- (58) przemarsz
- (59) dwudziesta czwarta godzina służby
- (70/55) akt
- (60) brak ziemi
- (72/61) wcielenia
1958 r.
- (73/54) po co (wo zu)
- (62) erotyczna pantomima
- (63) obudź mnie
- (64) kontemplacja deski w podłodze
- (65) dochodzenie do gruszki
- (78/66) w chwili olśnienia
1959 r.
- (67) wstępowanie do pałacu cebuli
- (80/68) uwaga na temat parzenia raka
1960 r.
- (69) na plaży
- (82/44) motyl niepotrzebny
- (70) erotyk spełniony
- (71) nawet mój but
- (72) wstępowanie do pałacu cebuli
- (86/72) wstępowanie do pałacu cebuli
- (73) Kłodzko w pionie
- (74) opisanie płonącej świecy
- (89/19) Michał Kajka
1961 r.
- (90/72) wstępowanie do pałacu cebuli
- (91/73) Kłodzko w pionie
- (75) urzędniczki
- (93/52) Kłodzko z rynku
- (76) Gauguin
- (95/63) obudź mnie
- (96/75) urzędniczki
- (97/41) studium mego domu
Rękopisy
W zbiorach rękopisów akcesyjnych Zakładu Narodowego im. Ossolińskich znajdują się następujące pozycje[potrzebny przypis]:
- Akc. 248/70. Stanisław Chaciński: Utwory wierszem i prozą. Zał. list T. Karpowicza do S. Chacińskiego. K. 82.
- Akc. 161/94. Papiery Stanisława Chacińskiego. Wniebogłosy. Zbiór wierszy. Autograf, maszynopis. Teczka 1.
- Akc. 162/94. Papiery Stanisława Chacińskiego. Reportaże do „Trybuny Opolskiej” i „Siedem zdarzeń różnych”. Teczek 3.
- Akc. 165/94. Papiery Stanisława Chacińskiego. Materiały różne (dot. pobytu w Wietnamie i wiersze różnych autorów). Teczka 1.
- Akc. 39/04. Listy Stanisława Chacińskiego do Antoniego Kuczyńskiego. Sztuk 4.
- Akc. 36/19. Archiwum Stanisława Dróżdża. Artykuły i recenzje różnych osób dotyczące poezji konkretnej. Lit. C-D. M.in. Chaciński Stanisław, Church Margaret, Cichowicz Stanisław, Cirlić-Straszyńska Danuta, Claus Carlfriedrich, Cloutier Cecile, Czerwiński Marcin, Czopik Jan, Doležal Bohumil, Domanowska Eulalia, Drahan Roman, Drozdek Adam, Drozdowski Andrzej, Dróżdż Stanisław, Dubowik Henryk. Teczka 1.
Filmografia
- „Ptak o którym trochę wiem”, WFDiF Warszawa 1983
Przypisy
- ↑ Janina Chacińska, teczka dowodowa nr TK 8636241, Urząd Miejski Wrocławia.
- ↑ Ewa JolantaE.J. Głębicka Ewa JolantaE.J., Leksykon--grupy literackie w Polsce 1945-1989, Wiedza Powszechna, 2000, ISBN 978-83-214-1203-0 [dostęp 2022-10-21] (pol.).
- ↑ Praca zbiorowa, Indeks. Pismo Uniwersytetu Opolskiego, Nr 5–6 (99–100), maj 2009, ISSN 1427-7506 .
- ↑ StanisławS. Bereś StanisławS., KatarzynaK. Batorowicz-Wołowiec KatarzynaK., Wojaczek wielokrotny. Wspomnienia, relacje, świadectwa, Biuro Literackie, 2008, ISBN 97883-60602-38-6 [dostęp 2022-10-22] .
- ↑ Jordan Jerzy Chaciński 13 March 1960 – 11 July 1982 w BillionGraves GPS Headstones | BillionGraves [online], billiongraves.com [dostęp 2023-01-16] .
- ↑ ZbigniewZ. Bereszyński ZbigniewZ., Rewolucja „Solidarności” w stolicy polskiej piosenki (1980–1989). Postawy i rola społeczna twórców w czasach przełomu na przykładzie Opola, „Pamięć i Sprawiedliwość” (2(24)), 2014, s. 149–189, ISSN 1427-7476 [dostęp 2022-10-21] (pol.).
- ↑ Opolski Oddział Związku Literatów Polskich. Historia [online], zlpopole.pl.tl [dostęp 2022-10-15] .
- ↑ Instytut PamięciI.P. Narodowej Instytut PamięciI.P., Artyści władzy, władza artystom [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2023-02-18] (pol.).
- ↑ StanisławS. Chaciński StanisławS., Rafał Wojaczek. Listy do Stanisława Chacińskiego, „Odra”, 195 (5), maj 1977, 90-94 oraz 65 [dostęp 2022-10-21] .
- ↑ Indeks utworów – notatki własne autora.
Bibliografia
- Współcześni polscy pisarze i badacze literatury – słownik biograficzny, tom 2, opr. pod red. Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1994
- Leksykon polskich pisarzy współczesnych, tom 1, Piotr Kuncewicz, Graf-Punkt, 1995