Stocznia Gdynia
![]() | |
Typ stoczni | stocznia produkcyjna |
---|---|
Data powstania | 3 listopada 1922 |
Data zamknięcia | 31 maja 2009 |
Państwo |
|
Miasto | Gdynia |
Dawne nazwy | Towarzystwo z Ograniczoną Poręką „Stocznia w Gdyni”, Stocznia Gdyńska, Stocznia im. Komuny Paryskiej |
Pochylnie | 2 |
Strona internetowa |
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Stocznia Gdynia |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Olza.jpg/240px-Olza.jpg)
Stocznia Gdynia – stocznia morska w Gdyni powstała w 1922 roku. Po II wojnie światowej Stocznia im. Komuny Paryskiej. Od 2009 roku w stanie likwidacji – nie prowadzi działalności produkcyjnej. Jako stocznia produkcyjna wybudowała ponad 600 statków o coraz większej złożoności konstrukcyjnej i tonażu. Utrzymywała własne Biuro Projektowe współpracujące z Politechniką Gdańską i z Centrum Techniki Okrętowej. Posiadała certyfikat jakości ISO 9001. Zajmowała 100 ha przy kanale portowym Portu Gdynia. Obecnie jej tereny wykorzystywane są przez Stocznię Nauta, Stocznię Crist, Stocznię Remontową Vistal i inne firmy produkcyjne oraz przez Pomorską Specjalną Strefę Ekonomiczną[1].
Stocznia Gdynia jest jedną z pierwszych stoczni na świecie, które zapoczątkowały budowę udoskonalonych tankowców o podwójnym poszyciu kadłuba[2].
Historia do roku 1990
![]() | Ta sekcja od 2015-01 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji. |
- 3 listopada 1922 – powstanie Towarzystwa z Ograniczoną Poręką „Stocznia w Gdyni”;
- 31 grudnia 1927 – utworzona została „Stocznia Gdyńska” S.A.; najpoważniejszym udziałowcem zostaje Stocznia Gdańska, która objęła 76% akcji;
- 17 września 1931 – wodowanie pierwszej samodzielnie zaprojektowanej i wykonanej jednostki – stalowej motorówki „Samarytanka”;
- 10 marca 1936 – stocznia znalazła się w stanie likwidacji;
- 23 lutego 1936 – Odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie akcjonariuszy „Stoczni Gdyńskiej”. Przyjęto uchwałę o uchyleniu likwidacji spółki. Przewodniczącym Rady Nadzorczej został Ignacy Brach, zaś dyrektorem Stoczni Gdyńskiej – Jerzy Arnold Badian, a jego zastępcą ds. technicznych został Aleksander Rylke – późniejszy dziekan na Politechnice Gdańskiej;
- 28 sierpnia 1938 – stępka pod pierwszy budowany w Polsce statek pełnomorski, parowy drobnicowiec SS Olza (planowane wodowanie: wrzesień 1939);
- podczas II wojny światowej stocznia została przejęta przez Deutsche Werke Kiel A.G. z Kilonii, której Stocznia Gdyńska była oddziałem; były w niej remontowane duże okręty Kriegsmarine, a później budowano w niej okręty podwodne;
- od maja 1945 – odbudowa po nalotach z października 1943 i 1944 r., rozpoczęcie remontów;
- Zarządzeniem Ministra Żeglugi z 20 lutego 1950 przekształcono Zjednoczone Stocznie Polskie w Centralny Zarząd Przemysłu Okrętowego (CZPO)[3], a oddziały ZSP – w cztery przedsiębiorstwa państwowe: Stocznia Gdańska[4], Stocznia Północna[5], Stocznia Gdyńska[6] i Stocznia Szczecińska[7].
- 30 marca 1950 – zmiana nazwy na „Stocznia im. Komuny Paryskiej”;
- listopad 1952 – przekazanie do użytkowania drobnicowca „Melitopol” dla ZSRR, pierwszego z serii 35 takich jednostek;
- 1959–1963 – w ramach rozbudowy stoczni powstały ośrodek budowy kadłubów oraz pierwszy suchy dok, dostosowany do budowy statków o nośności ok. 100 tys. ton. Dok miał wymiary 241,6 × 40,5 m, głębokość 8 m i dysponował m.in. suwnicą bramową o udźwigu 500 ton.[8] Jego budowa trwała dwa lata i kosztowała około miliarda ówczesnych złotych. Prace prowadzono według polskiego projektu[9];
- 1960 – 29 listopada przekazano setny statek zbudowany w stoczni im. „Komuny Paryskiej”, był to niewielki drobnicowiec typu B-471/7 o nazwie „Lengkeng” (dług. 65,8 m., 950 DWT) dla armatora indonezyjskiego.
- 2 października 1963 – wodowanie zamówionego dla PLO drobnicowca „Francesco Nullo” o nośności 11,6 tys. ton[8] – pierwszego statku zbudowanego w Polsce w suchym doku;
- koniec lat 60. – dalszy rozwój w związku z budową dla Norwegów 13 masowców typu „B-523” (26 000 ton);
- 15 września 1970 - przekazanie do służby pod flagą Polskiej Żeglugi Morskiej największego zbudowanego do tego czasu w Polsce masowca o nośności ponad 55000 ton - m/s "Manifest Lipcowy" (typ B-521)[10]. Pierwszy w historii zakładu i zbudowany w Polsce statek klasy panamax rozpoczął służbę de facto rejsem dookoła świata, podczas którego w dniu 1 lutego 1971 roku jako pierwszy polski frachtowiec opłynął z ładunkiem Przylądek Horn.
- 17 grudnia 1970 – załoga stoczni idąca do pracy po strajku została ostrzelana z broni maszynowej przez wojsko i milicję (Grudzień 1970);
- 6 lutego 1975 – wodowanie masowca „Marszał Budionnyj” (105 000 ton)[11]; kolejne zmiany technologiczne w związku ze specjalizacją w jednostkach o dużych tonażach;
- 30 października 1976 – drugi suchy dok w stoczni, o wymiarach 300 × 70 m, przystosowany do budowy statków o nośności do 300 000 ton w całości lub 400 000 ton w przypadku zastosowania połówkowej metody budowy z łączeniem sekcji na wodzie[8].
Historia 1991–2008
29 listopada 1991 nastąpiła transformacja przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa „Stocznia Gdynia S.A.”.
W 1993 roku w związku z trudnościami finansowymi stoczni Rada Ministrów zdecydowała o restrukturyzacji jej zadłużenia, w wyniku czego właścicielami jej akcji stały się banki. Wycofały się one z inwestycji, dokonując ich sprzedaży, a kluczowym akcjonariuszem stał się Stoczniowy Fundusz Inwestycyjny kierowany przez Janusza Szlantę[12][13]. W roku 1996 został on przewodniczącym Rady Nadzorczej, a następnie, od 1997 do 2003 roku, pełnił funkcję prezesa zarządu Stoczni[14].
W 1998 roku stocznia zakupiła upadającą Stocznię Gdańską, tworząc Grupę Stoczni Gdynia S.A. W 1999 roku stocznia złożyła ofertę zakupu od norweskiej grupy Kværner fińskich stoczni Masa Yards[15], a w 2000 roku uznawano tę transakcję za przesądzoną[16], nie doszła ona jednak do skutku.
Do 3 grudnia 1999 roku suwnica bramowa Stoczni Gdynia była drugą pod względem rozmiaru w Europie. Tego dnia silny wiatr przewrócił największą suwnicę bramową – w stoczni Odense Steel w Danii; gdyńska suwnica stała się największą w Europie, jednak tylko na kilka godzin – 4 grudnia również ona została powalona przez wiatr[17]. Po odbudowie w 2002 roku suwnica Stoczni Gdynia stała się ponownie największą w Europie suwnicą bramową[18].
W 2003 roku Stocznia Gdynia zajęła pierwsze miejsce w Europie i piętnaste w świecie w kategorii wielkości produkcji (wyrażonej w CGT – compensated gross tonnage)[2].
28 marca 2003 roku, po odwołaniu Janusza Szlanty, prezesem Stoczni Gdynia S.A. został Włodzimierz Ziółkowski[14], następnie, 24 lutego 2006 roku, Kazimierz Smoliński.
6 listopada 2008 Komisja Europejska wydała decyzję w sprawie stoczni w Gdyni i Szczecinie, uznając udzieloną im przez polski rząd pomoc publiczną za nielegalną. Zgodnie z planem uzgodnionym z Komisją, podzielony na części majątek stoczni Gdynia i Szczecin miał zostać sprzedany w przetargach, a załoga – zwolniona[19].
Likwidacja Stoczni Gdynia
Od marca 2009, zgodnie z przyjętą w sejmie tzw. „specustawą stoczniową”[20], rozpoczęto proces kompensacji Stoczni Gdynia, co oznaczało jej likwidację pod względem prawnym, całkowitą wyprzedaż majątku stoczni w przetargu nieograniczonym oraz zwolnienia grupowe obejmujące wszystkich pracowników. Pieniądze ze sprzedaży miały zostać przekazane na spłatę wierzycieli stoczni – publicznych oraz prywatnych oraz na zobowiązania publiczno-prawne, m.in. wobec ZUS.
Ostatnie wodowanie miało miejsce 25 kwietnia 2009 roku[21], zaś zwolnienie pracowników przeprowadzono z końcem maja 2009 roku[22].
W momencie zaprzestania działalności przyszłość terenów stoczniowych nie była znana – mogła tam powstać inna stocznia bądź dowolne inne przedsiębiorstwa, niezwiązane z branżą morską.
Poszukiwanie inwestora
Inwestorem w firmie Polskie Stocznie, który miał zostać właścicielem majątku stoczni w Gdyni i Szczecinie, planował zostać katarski fundusz QInvest. Transakcja była gwarantowana przez Qatar Islamic Bank oraz QInvest[23]. Jedynym udziałowcem Polskich Stoczni była fundacja Stichting Particulier Fonds Greenrights, powstała po to, by przeprowadzić transakcję zakupu kluczowych aktywów obu zakładów. W maju 2009 Stichting Particulier Fonds Greenrights zakupił kluczowe aktywa stoczni Gdynia i Szczecin, a 17 czerwca otrzymał gwarancje arabskiego banku Qatar Islamic Bank. Inwestor miał zapłacić za majątek stoczni Gdynia ponad 287 mln PLN. 25 czerwca 2009 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wydało oficjalną zgodę na sprzedaż aktywów Stoczni Gdynia S.A., potrzebną dla podmiotów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego[19]. Spółka Polskie Stocznie została zarejestrowana przez warszawski sąd 21 lipca. Jej kapitał zakładowy wynosił 100 000 zł[23].
Prezesem zarządu Polskich Stoczni miał zostać Jan Ruurd de Jonge, natomiast dyrektorem Polskich Stoczni Gdynia – Piotr Paszkowski[24].
Stocznia Gdynia miała odtąd koncentrować się na budowie tankowców do transportu skroplonego gazu ziemnego LNG[24].
Początkowo ustalono, że pieniądze miały wpłynąć do 21 lipca 2009, ale fundusz Stichting Particulier Fonds Greenrigts poprosił resort skarbu o przesunięcie tego terminu. Ostatecznie wyznaczono nową datę – 17 sierpnia (do godz 0:00), ale potencjalny inwestor nie dotrzymał także tego terminu[23]. Premier Donald Tusk wkrótce poinformował, że toczą się rozmowy z innym inwestorem – Qatar Investment Authority, który jakoby miał być zainteresowany przejęciem majątku stoczni. Rzecznik Ministerstwa Skarbu Państwa wyznaczył termin ostatecznego sfinalizowania transakcji na dzień 30 sierpnia[25]. Kolejny potencjalny inwestor nie zapłacił jednak ustalonej kwoty, po czym Minister Skarbu Państwa Aleksander Grad wystąpił do Komisji Europejskiej o przedłużenie terminu sprzedaży stoczni[26].
Raport NIK
30 lipca 2009 Najwyższa Izba Kontroli przedstawiła bardzo dobrze udokumentowany raport (do 2007) o wynikach restrukturyzacji i prywatyzacji polskich stoczni[27]. Wynika z niego, iż kolejne rządy nie potrafiły osiągnąć założonych celów restrukturyzacyjnych, a stocznie nie uzyskały rynkowej zdolności produkcyjnej. Raport postawił poważne zarzuty Ministerstwu Skarbu Państwa, Agencji Rozwoju Przemysłu i korporacji Polskie Stocznie. Dotyczą one zasilania stoczni kolejnymi dotacjami, braku strategii dla całej branży oraz niedotrzymywania przyjętych harmonogramów reformowania i restrukturyzacji stoczni[28]. Według Najwyższej Izby Kontroli, która opublikowała raport w sprawie restrukturyzacji Stoczni Gdynia SA oraz Stoczni Szczecińskiej Nowa Sp. z o.o., kardynalnym błędem Aleksandra Grada był brak odwołania się od decyzji Komisji Europejskiej, kwestionującej pomoc publiczną dla polskich stoczni[29].
Nie ukarano kogokolwiek obwinionego w Raporcie NIK.
W kulturze popularnej
Stocznia Gdyńska posłużyła w 2010 roku za plan filmowy specjalnego odcinka „Szkoły Przetrwania” dotyczącego przetrwania w „miejskiej dżungli” i warunkach industrialnych[30][31].
Przypisy
- ↑ Bałtycki Port Nowych Technologii. bpnt.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-31)]., [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ a b Historia – Stocznia w chwili obecnej, Stocznia.gdynia.pl
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 24, poz. 255.
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 24, poz. 256.
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 24, poz. 257.
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 24, poz. 258.
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 24, poz. 259.
- ↑ a b c Stefański Zenon: Kolebki gigantów, w: „Młody Technik” R. XXIV, nr 317, 12/1974, s. 32–45
- ↑ Krzysztof Stefański: Pierwszy statek z pierwszego polskiego suchego doku. trojmiasto.pl, 2 października 2013. [dostęp 2016-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-05)].
- ↑ 62/ „Manifest Lipcowy” – największy polski statek - Nasz Bałtyk - morskie czasopismo. www.naszbaltyk.com, 2014-10-19. [dostęp 2019-09-22].
- ↑ Charakterystyka jednostki (ang), [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Witold Gadomski, Kto dobija stocznie?, bankier.pl, 6.06.2007 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Michał Matys, Renata Metzger, Jak Janusz Szlanta kupował stocznie, Gazeta Wyborcza z 19.12.1998 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ a b Prezes Stoczni Gdynia odwołany, money.pl z 28.03.2003 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Polska oferta zagrożona, rp.pl z 23.09.1999 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Wyprzedaż Kvaernera, rp.pl z 25.02.2000 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Paweł Wojciechowski, Najbardziej niszczycielskie sztormy na Pomorzu ostatnich lat, Gazeta.pl, 1.02.2013 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Nowa suwnica w Stoczni Gdynia, Towarzystwo Okrętowców Polskich KORAB, 15.02.2002 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ a b Kroes: ws. stoczni w Gdyni nie mogło być innej decyzji, Gazeta.pl
- ↑ Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o postępowaniu kompensacyjnym w podmiotach o szczególnym znaczeniu dla polskiego przemysłu stoczniowego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1696)
- ↑ Ostatnie wodowanie w Stoczni Gdynia, MMTrójmiasto.pl, 23.04.2009 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Stoczniowcy z Gdyni pracują dziś ostatni dzień, MMTrójmiasto.pl, 29.05.2009 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ a b c Nie ma pieniędzy za stocznie. Grad straci stołek?, Money.pl [dostęp 30.09.2009]
- ↑ a b Inwestor stoczni w Szczecinie i Gdyni ujawniony, Newsweek.pl
- ↑ Ministerstwo czeka do 30 sierpnia na odpowiedź QIA ws. stoczni, Gazetaprawna.pl [dostęp 30.09.2009]
- ↑ Pieniądze z Kataru nie wpłynęły. Stocznie znowu do wzięcia., Forsal.pl [dostęp 30.09.2009]
- ↑ NIK o stoczniach 2005–2007, strona NIK, 30.07.2009 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Stocznie toną bezpowrotnie, Teresa Wójcik, Gazeta Polska, 05.08.2009
- ↑ Ukryty raport NIK: Rząd Tuska doprowadził stocznie do upadku. "Przedstawia ogromną liczbę nieprawidłowości" [online], wpolityce.pl [dostęp 2024-04-25] (pol.).
- ↑ Bear Grylls tym razem w Polsce!, WP.pl, 3.03.2010 [dostęp: 31.01.2015]
- ↑ Gdynia – Sopot: „Betonowa dżungla” w stoczni i sieci kanalizacyjnej, Dziennik Bałtycki, 31.03.2010 [dostęp: 2.02.2015]
Linki zewnętrzne
- Stocznia Gdynia S.A.
- Jan Dudziak, Rys historyczny polskiego przemysłu okrętowego (plik pdf), Zeszyty Problemowe Centrum Techniki Okrętowej, Rok XXVII, NR B-116, listopad 2005 [dostęp: 31.01.2015]
- p
- d
- e
Stocznie produkcyjne |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Stocznie remontowe |
| ||||
Stocznie rzeczne |
|
- PWN: 3979849