Szwajpolt Fiol
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Triod_cvetnaa_ante_1491_%28414674%29_%28cropped%29.jpg/220px-Triod_cvetnaa_ante_1491_%28414674%29_%28cropped%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Schweipolt_Fiol%27s_Octoechos.jpg/220px-Schweipolt_Fiol%27s_Octoechos.jpg)
Szwajpolt Fiol (według innej pisowni Schweipolt Fyol, Świętopełk, niem. Sebald, Fayl, Veyl, Vehl; ur. ok. 1459?, zm. ok. 1525–1526 w Krakowie) – polski drukarz pochodzenia niemieckiego, pierwsza ofiara cenzury w Polsce[1].
Założyciel własnej drukarni w Krakowie, która publikowała pisma cyrylicą w języku cerkiewnosłowiańskim.
Życiorys
Szwajpolt Fiol przybył z Neustadt an der Aisch prawdopodobnie jako czeladnik szukający możliwości rozwoju swojego rzemiosła. W roku 1479 otrzymał obywatelstwo miasta Krakowa.
Z zawodu hafciarz, należał do cechu złotników – zajmował się sporządzaniem szat kościelnych i obrazów haftowanych złotem, perłami i drogimi kamieniami. Interesował się górnictwem, wynalazł sposób urządzania rurociągów do odwadniania olkuskich kopalń ołowiu i srebra.
Przemysł górniczy zbliżył Fiola do rajcy krakowskiego, Jana Turzona. Jan Thurzo w roku 1483 zainwestował pieniądze, dzięki którym Szwajpolt Fiol uruchomił w Krakowie specjalną drukarnię, nastawioną na tłoczenie ksiąg w języku cerkiewnosłowiańskim, alfabetem cyrylickim.
Drukarnia mimo dobrej passy spotkała się ze sprzeciwem kleru. W roku 1491 Fiola oskarżono o herezję i chociaż Jan Turzo i jego szwagier poręczyli sumą 1000 dukatów, że drukarz nie opuści Krakowa i stawi się na wezwanie sądu, został uwięziony. Proces zakończył się w marcu 1492 r. uniewinnieniem drukarza. Drukarnia jednak upadła. Kapituła gnieźnieńska w styczniu 1492 r. zabroniła dalszego drukowania ksiąg nowych i sprzedawania już wytłoczonych.
Po upadku tłoczni Fiol przebywał w Krakowie do 1499 r., następnie prowadził kopalnię w Złotym Stoku na Dolnym Śląsku jako nadworny górmistrz książąt ziębickich. Pod koniec życia wrócił do Krakowa, gdzie utrzymywał się z renty, wypłacanej przez dom Turzonów. Zmarł w 1525 bądź 1526 roku.
Druki Fiola w większej liczbie znajdują się obecnie w bibliotekach Rosji.
Przypisy
- ↑ Bartłomiej Szyndler, Dzieje cenzury w Polsce. Do 1918 roku. Kraków 1993, s. 14.
Bibliografia
- Szwejkowska H., Książka drukowana XV–XVIII wieku. Zarys historyczny, Wyd. 3 popr., PWN Wrocław ; Warszawa 1980.
- AntoniA. Mironowicz AntoniA., Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2003, ISBN 83-89031-39-6, OCLC 830464532 .
Linki zewnętrzne
- K. Estreicher, Günter Zainer i Świętopełk Fiol, Warszawa,1867. Kopia cyfrowa na stronie Polona.pl
- Druki Szwajpolta Fiola w bibliotece Polona
- VLE: szwajpolt-fiol