Tupajowate
Tupaiidae | |||||
J.E. Gray, 1825[1] | |||||
![]() Przedstawiciel rodzaju – anatana indyjska (Anathana ellioti) | |||||
Systematyka | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||||
Typ | strunowce | ||||
Podtyp | kręgowce | ||||
Gromada | ssaki | ||||
Podgromada | żyworodne | ||||
Infragromada | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | tupajowate | ||||
Typ nomenklatoryczny | |||||
Tupaia Raffles, 1821 | |||||
| |||||
Rodzaje | |||||
| |||||
| |||||
|
Tupajowate[20], wiewiórecznikowate[21] (Tupaiidae) – rodzina ssaków łożyskowych z rzędu wiewióreczników (Scandentia).
Zasięg występowania
Ssaki należące do tej rodziny występują w południowo-wschodniej Azji, w tym również na Borneo i Filipinach[22][23].
Charakterystyka
Rodzina obejmuje niepozorne, przypominające wiewiórkę nadrzewne ssaki, które jednak chętnie przebywają też na ziemi. Niektóre prowadzą półnaziemny, a inne całkowicie naziemny tryb życia.
Tupajowate nie mają wibrysów. Ich długi ogon jest gęsto owłosiony, służy im do utrzymania równowagi.
Systematyka
Do rodziny zaliczane są następujące współcześnie występujące rodzaje[24][25][22][20]:
- Dendrogale J.E. Gray, 1848 – dendrogal
- Anathana Lyon, 1913 – anatana – jedynym przedstawicielem jest Anathana ellioti Waterhouse, 1849 – anatana indyjska
- Tupaia Raffles, 1821 – tupaja
Opisano również rodzaje wymarłe:
- Eodendrogale Tong Yongsheng, 1988[26] – jedynym przedstawicielem był Eodendrogale parva Tong Yongsheng, 1988
- Palaeotupaia Chopra & Vasishat, 1979[27] – jedynym przedstawicielem był Palaeotupaia sivalica Chopra & Vasishat, 1979
- Prodendrogale Qiu Zhuding, 1986[28]
- Sivatupaia Sehgal, A.P. Singh, Gilbert, Patel, Campisano, Selig, Patnaik & N.P. Singh, 2022[29] – jedynym przedstawicielem był Sivatupaia ramnagarensis Sehgal, Singh, Gilbert, Patel, Campisano, Selig, Patnaik & Singh, 2022.
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 339, 1825. (ang.).
- ↑ Ch.-L. Bonaparte: Synopsis Vertebratorum Systematis. 1837, s. 9. (fr.).
- ↑ T. Bell: Insectivora. W: R.B. Todd: The cyclopædia of anatomy and physiology. Cz. 2. London: Longman, Brown, Green, Longmans, & Robert, 1839, s. 994. (ang.).
- ↑ Ch.-L. Bonaparte: Catalogo metodico dei mammiferi europei. Milano: Luigi di Giacomo Pirola, 1845, s. 5. (fr.).
- ↑ A.N. Pomel. Etudes sur les carnassiers insectivores (Extrait). „Archives des sciences physiques et naturelles”. 9, s. 250, 1848. (fr.).
- ↑ W.C.H. Peters. Über die Säugethiergattung Solenodon. „Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1863, s. 20, 1864. (niem.).
- ↑ E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clx. (niem.).
- ↑ A. Murray: The Geographical Distribution of Mammals. London: Day and Son, 1866, s. 319. (ang.).
- ↑ St.G.J. Mivart. Notes on the osteology of the Insectivora. „Journal of anatomy and physiology”. 2, s. 145, 1868. (ang.).
- ↑ J.V. Carus & C.E.A. Gerstaecker: Handbuch der Zoologie. Cz. Halfte. Wirbelthiere. Leipzig: Wilhelm Engelmann, 1868, s. 89. (niem.).
- ↑ L.J.F.J. Fitzinger. Die natürliche Familie der Spitzhörnchen (Cladobatae). „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 60, s. 263, 1869. (niem.).
- ↑ T.N. Gill. Arrangement of the Families of Mammals; with Analytical Tables. „Smithsonian Miscellaneous collections”. 11, s. 19, 1872. (ang.).
- ↑ a b É.L. Trouessart. Synopsis sytematicus et geographicus mammalium. „Revue et magasin de zoologie pure et appliquée”. 3e série. 7, s. 235, 1879. (fr.).
- ↑ G.E. Dobson: A Monograph of the Insectivora, Systematic and Anatomical. Cz. 1. London: J. Van Voorst, 1882, s. 2. (ang.).
- ↑ E.D. Cope. On the mutual relations of the bunotherian Mammalia. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 35, s. 80, 1883. (ang.).
- ↑ M. Schlosser. Die Affen, Lemuren, Chiropteren, Insectivoren, Marsupialier, Creodonten und Carnivoren des europäischen Tertiärs und deren Beziehungen zu ihren lebenden und fossilen aussereuropäischen Verwandten. „Beiträge zur Paläontologie Österreich-Ungarns und des Orients”. 6 (1–2), s. 114, 1887. (niem.).
- ↑ M.W. Lyon. Treeshrews: an account of the mammalian family Tupaiidae. „Proceedings of the United States National Museum”. 45, s. 4, 1913. (ang.).
- ↑ H. Winge. Udsigt over Insektædernes indbyrdes Slægtskab. „Videnskabelige Meddelelser fra Dansk naturhistorisk Forening i Kjøbenhavn”. 68, s. 108, 1917. (szw.).
- ↑ L.M. Van Valen. New Paleocene insectivores and insectivore classification. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 135 (5), s. 258, 1967. (ang.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 26–27. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 380, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 130–132. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Family Tupaiidae. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-01].
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-08-30]. (ang.).
- ↑ Class Mammalia. W: Lynx Nature Books (A. Monadjem (przedmowa) & C.J. Burgin (wstęp)): All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 84–85. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ 童永生 / Y.-s. Tong. 河南淅川始新世核桃园组树齣化石 / Fossil tree shrews from the Eocene Hetaoyuan Formation of Xichuan, Henan. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 26 (3), s. 214, 1988. (chiń. • ang.).
- ↑ S.R.K. Chopra & R.N. Vasishat. Śivalik fossil tree shrew from Haritalyangar, India. „Nature”. 281 (5728), s. 214, 1979. DOI: 10.1038/281214a0. (ang.).
- ↑ 邱铸鼎 / Z.-d. Qiu. 禄丰古猿地点的树齣类化石 / Fossil tupaiid from the hominoid locality of Lufeng, Yunnan. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 24 (4), s. 309, 1996. (chiń. • ang.).
- ↑ R.K. Sehgal, A.P. Singh, Ch.C. Gilbert, B.A. Patel, Ch.J. Campisano, K.R. Selig, R. Patnaik & N.P. Singh. A new genus of treeshrew and other micromammals from the middle Miocene hominoid locality of Ramnagar, Udhampur District, Jammu and Kashmir, India. „Journal of Paleontology”. 96 (6), s. 1322, 2022. DOI: 10.1017/jpa.2022.41. (ang.).
Bibliografia
- Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971, s. 1–642.
- Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 91. ISBN 83-01-14344-4.