Turan (Izrael)
![]() | Ten artykuł dotyczy miasta w Izraelu. Zobacz też: Góra Turan. |
Widok na miejscowość Turan | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Dystrykt | Północny | ||
Poddystrykt | Jezreel | ||
Powierzchnia | 12,055 km² | ||
Wysokość | 227 m n.p.m. | ||
Populacja (2013) • liczba ludności • gęstość |
| ||
Nr kierunkowy | +972 4 | ||
Położenie na mapie Dystryktu Północnego ![]() | |||
Położenie na mapie Izraela ![]() | |||
![]() | |||
|
Turan (hebr. טורעאן; arab. طرعان; ang. Tur'an) – samorząd lokalny położony w Dystrykcie Północnym, w Izraelu.
Położenie
Miejscowość Turan jest położona na wysokości od 200 do 300 metrów n.p.m. u podnóża góry Har Turan (548 m n.p.m.) w północnej części Doliny Bikat Turan w Dolnej Galilei, na północy Izraela. Z gór spływa strumień Turan, natomiast na południe od miejscowości przepływa strumień Jiftachel. W jej otoczeniu są miejscowości Bu’ejne Nudżejdat i Kefar Kanna, kibuc Bet Rimmon, moszaw Ilanijja, wioski komunalne Hosza’aja, Micpe Netofa i Giwat Awni, wioska młodzieżowa Hodajot, oraz arabskie wioski Rummat al-Hajb i Uzajr. Na południowy wschód od miejscowości jest baza wojskowa Chawat Ha-Szomer, a na północnym wschodzie baza wojskowa Netafim i baza wojskowa Ajlabun. Na południowym zachodzie jest strefa przemysłowa Cippori.
Turan jest położone w Poddystrykcie Jezreel, w Dystrykcie Północnym Izraela.
Historia
Data powstania Turan jest nieznana, jednak badania archeologiczne odkryły pozostałości pierwszej osady istniejącej w tym miejscu już w epoce żelaza. Najwyraźniej osada ta była w XII-XI wieku p.n.e. otoczona murem obronnym[1]. Kolejne ślady wioski pochodzą z okresu rzymskiego i bizantyjskiego (znana pod nazwą Tir’an). Wydaje się, że osada żydowska zanikła gdzieś przed podbojem arabskim w 637 roku, a pozostali mieszkańcy między VII a X wiekiem przeszli na Islam. Z tego okresu zachowały się pozostałości budynków oraz ceramika[2].
W 1517 roku Turan wraz z całą Palestyną przeszła pod panowanie osmańskie. Rejestr podatków z 1596 roku wspomina o wiosce, która była wówczas zamieszkała przez 48 muzułmańskich rodzin. Mieszkańcy płacili podatki z upraw pszenicy, jęczmienia, drzew oliwnych, drzew owocowych i hodowli kóz oraz pszczelarstwa[3]. W 1848 roku amerykański oficer William F. Lynch opisał Turan jako „miejsce ufortyfikowane”[4]. W 1875 roku, francuski podróżnik Victor Guérin odwiedził wioskę, która liczyła wówczas około 350 muzułmańskich mieszkańców i 200 „Greków”[5]. W 1881 roku towarzystwo Palestine Exploration Fund opisało Turan jako „kamienną wieś, częściowo zbudowaną z bazaltu, zawierającą około 300 mieszkańców, połowa chrześcijańskich, połowa muzułmańskich ... Miejscowość leży u stóp wzgórza i jest otoczona gajem oliwnym. Po stronie południowo-zachodniej jest dobre źródło”[6]. Po I wojnie światowej w 1918 roku Turan przeszła pod panowanie Brytyjczyków. Utworzyli oni w 1921 roku Brytyjski Mandat Palestyny. W poszukiwaniu skutecznego rozwiązania narastającego konfliktu izraelsko-arabskiego w dniu 29 listopada 1947 roku została przyjęta Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181. Zakładała ona między innymi, że wioska Turan miała znaleźć się w granicach nowo utworzonego państwa arabskiego[7]. Arabowie odrzucili tę Rezolucję i dzień później doprowadzili do wybuchu wojny domowej w Mandacie Palestyny. W trakcie jej trwania rejon wioski zajęły siły Arabskiej Armii Wyzwoleńczej, które sparaliżowały żydowską komunikację w całej okolicy. Podczas I wojny izraelsko-arabskiej wojska izraelskie przeprowadziły operację „Dekel” w trakcie której, w dniu 18 lipca zajęto Turan. W odróżnieniu od wielu wiosek w Galilei, Izraelczycy nie wysiedlili jednak mieszkańców Turan. Dzięki temu zachowała ona swoją arabską tożsamość[8]. Domy mieszkańców, którzy uciekli, zostały zajęte przez arabskich uchodźców z sąsiednich wsi. Wieś pozostawała pod wojskowym zarządem do 1966 roku[9]. W 1959 roku otrzymała status samorządu lokalnego[10][11].
Demografia
Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2013 roku w Turan żyło ponad 12,8 tys. mieszkańców, w tym 87,3% Arabowie muzułmanie i 12,7% Arabowie chrześcijanie. Jest to niewielkie miasteczko, którego populacja charakteryzuje się niewielkim, lecz stałym wzrostem liczebności. Według danych z 2011 roku przyrost naturalny w porównaniu do poprzedniego roku wyniósł 1,3%. W roku tym urodziło się 290 dzieci, a zmarło 255 osób (odnotowano 2 zgony niemowląt). Według danych za 2011 rok liczba zatrudnionych pracowników wynosiła 3565, a liczba osób pracujących na własny rachunek wynosiła 453. Średnie miesięczne wynagrodzenie w 2011 roku wynosiło 4737 ILS (średnia krajowa 7964 ILS). Zasiłki dla bezrobotnych pobierały 44 osoby, w tym 27 mężczyzn (średni wiek: 42 lata). Świadczenia emerytalne oraz rentowe pobierało 522 osób, a zapomogi społeczne 1528 osób[12][13].
Wiek (w latach) | Procent populacji w % |
---|---|
0 – 4 | 12,0 |
5 – 9 | 12,2 |
10 – 14 | 12,3 |
15 – 19 | 10,7 |
20 – 29 | 15,2 |
30 – 44 | 19,9 |
45 – 59 | 11,8 |
60 – 64 | 1,8 |
65 – | 4,1 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/cyrmptalnash1klv21fixvy5lrgpj4v.png)
Źródło danych: Central Bureau of Statistics.
Gospodarka
Lokalna gospodarka opiera się głównie na handlu i rzemiośle. Część mieszkańców pracuje w rolnictwie, utrzymując się głównie z hodowli oliwek. Jednak większość mieszkańców dojeżdża do pracy w pobliskich strefach przemysłowych.
Transport
Z miasteczka wyjeżdża się na południe na drogę ekspresową nr 77, którą jadąc na zachód dojeżdża się do miejscowości Kefar Kanna lub na wschód do skrzyżowania z drogą nr 65. W 2011 roku w miejscowości było zarejestrowanych 3533 pojazdów silnikowych, w tym 2422 samochodów osobowych (średnia wieku samochodów prywatnych wynosiła 9 lat). W roku tym w mieście doszło do 4 wypadków drogowych[12].
Architektura
Pierwotnie była to wieś rolnicza, jednak wraz ze wzrostem liczebności mieszkańców zaprzestano gospodarki rolnej. Kolejne domy budowano w sposób chaotyczny, bez zintegrowanej infrastruktury, która umożliwiałaby korzystanie z budynków publicznych i usług komunalnych.
Edukacja i sport
W miejscowości znajdują się 3 szkoły podstawowe oraz szkoła edukacji specjalnej. W 2011 roku w 101 klasach uczyło się 2,9 tys. uczniów. Średnia uczniów w klasie wynosiła 29[12]. W północno-zachodniej części miasteczka jest boisko do piłki nożnej.
Religia
W Turan są trzy kościoły chrześcijańskie (rzymskokatolicki, greckokatolicki i baptystyczny) oraz dwa meczety (Salah a-Din i Sadik Abu Bakr).
Przypisy
- ↑ Abdalla Massarwa: Tur‘an Final Report. [w:] Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel [on-line]. 2010-09-26. [dostęp 2015-01-16]. (ang.).
- ↑ Abdalla Mokary: Tur‘an Final Report. [w:] Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel [on-line]. 2009-12-30. [dostęp 2015-01-16]. (ang.).
- ↑ Hütteroth 1977 ↓, s. 188.
- ↑ Lynch 1849 ↓, s. 140-144.
- ↑ Guérin 1880 ↓, s. 182-183.
- ↑ Conder 1881 ↓, s. 363-364.
- ↑ Oficjalna mapa podziału Palestyny opracowana przez UNSCOP. [w:] United Nations [on-line]. 1948. [dostęp 2015-01-16]. (ang.).
- ↑ Chaim Herzog: Arab-Israeli Wars. New York: Vintage Books/Random House, 1984, s. 89-91. ISBN 0-394-71746-5.
- ↑ Morris 1987 ↓, s. 200,253.
- ↑ Mo'atza Mekomit Sza’ab. [w:] Flags of the World [on-line]. [dostęp 2012-12-06]. (ang.).
- ↑ Tur'an. [w:] Bet Alon [on-line]. [dostęp 2012-12-06]. (hebr.).
- ↑ a b c Dane statystyczne Turan. [w:] Israel Central Bureau of Statistics [on-line]. [dostęp 2015-01-16]. (hebr.).
- ↑ Welcome To Tur'an. [w:] Palestine Remembered [on-line]. [dostęp 2012-12-06]. (ang.).
Bibliografia
- Claude Reignier Conder, Herbert H. Kitchener: The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. London: Committee of the Palestine Exploration Fund., 1881. [dostęp 2015-01-16]. (ang.).
- Victor Guérin: Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. Paris: Imprimé par autorisation de l'empereur à l'Impr. impériale, 1880.
- Wolf-Dieter Hütteroth, Kamal Abdulfattah: Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century. Erlangen: Erlanger Geographische Arbeiten, 1977. ISBN 3-920405-41-2.
- William Francis Lynch: Narrative of the United States. Expedition to the River Jordan and the Dead Sea. Philadeplphia: Lea and Blanchard, 1849. [dostęp 2015-01-16]. (ang.).
- Benny Morris: The Birth of the Palestinian Refugee Problem. Cambridge: Cambridge University Press, 1987. ISBN 0-521-33028-9.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcie satelitarne Tur'an. [w:] Google Maps [on-line]. [dostęp 2012-12-06]. (ang.).
- Mapa Tur'an. [w:] Amudanan [on-line]. [dostęp 2012-12-06]. (hebr.).
- p
- d
- e
Stolica Dystryktu | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Poddystrykt Jezreel |
| ||||||||
Poddystrykt Akka |
| ||||||||
Poddystrykt Safed |
| ||||||||
Poddystrykt Tyberiada |
| ||||||||
Poddystrykt Golan |
|