Ulica Szlak w Krakowie
Stare Miasto | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() Widok od rejonów skrzyżowania z ulicą Stanisława Staszica w kierunku wschodnim. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Państwo |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Miejscowość | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Długość | 800 m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Krakowa ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
50,071417°N 19,937728°E/50,071417 19,937728 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ulica Szlak – ulica w Krakowie, znajdująca się w dzielnicy I, będąca pozostałością folwarku Szlak, powstałego w XVI wieku dla rodziny Montelupich i położonego na przedmieściach miasta Kleparz. W 1639 roku majątek wraz z przylegającym pałacem sprzedano zakonowi Jezuitów w ramach rozwoju kolegium na ul. Grodzkiej.
W 1773 roku po kasacie zakonu obszar przeszedł pod administrację Krakowa. W 1861 roku teren zakupiła rodzina Rzewuskich, a bezpośrednią właścicielką została Taida Małachowska, po ślubie z Leonsem Rzewuskim tytułowana hrabiną. Po bezpotomnej śmierci spadkodawców w 1869 roku folwark nabył Konstanty Branicki, który oddał majątek rodzinie Tarnowskich w ramach ślubu swojej córki Róży Branickiej ze Stanisławem Kostką Tarnowskim w 1874 roku Prawa własnościowe Tarnowskich wygasły ostatecznie w 2005 roku po odsprzedaniu ich prywatnej firmie.
Wytyczenie ulicy nastąpiło w okresie zajęcia przez austriackie wojsko Wolnego Miasta Kraków w czasach przynależności miasta do Cesarstwa Austrii. Pierwotną rolą było pełnienie funkcji obwodowej wokół fortyfikacji wchodzących w skład Twierdzy Kraków.
Zabudowa
- Numer 3 – kamienica zaprojektowana przez Beniamina Torbe w 1913 roku.
- Numer 5 – XX Liceum Ogólnokształcące im. Leopolda Staffa działające od 1912 roku (z przerwą w latach wojennych), zaprojektowane przez Jana Zawiejskiego.
- Numer 14b – kamienica zaprojektowana przez Bernarda Birkenfelda wspólnie z Jakubem Silbersteinem w latach 1931–1932.
- Numer 21 – siedziba kancelarii adwokackiej Edmunda Szalita przed okresem I wojny światowej, miejsce konspiracyjnych spotkań Krakowskiej Chorągwi Szarych Szeregów podczas okupacji niemieckiej[1]. W mieszkaniu zamieszkiwał hm. Tadeusz Wąsowicz[2].
- Numer 26 – jeden z obozów przejściowych dla osób wysiedlanych przymusowo z terenu miasta Krakowa z rozkazu niemieckich władz okupacyjnych, działający w lutym 1941 roku[3].
- Numer 71 – Pałac Tarnowskich z przylegającym parkiem Jalu Kurka, powstały w XVI wieku, przebudowany według projektu Antoniego Łuszczkiewicza w 1878 roku Podczas okupacji niemieckiej będący placówką Hitlerjugend, w styczniu 1945 roku podpalony przez miejscową ludność wspólnie ze stacjonującymi żołnierzami Armii Czerwonej. Dwa lata później przejęty przez zakon Salwatorianów, by w latach 1950–1998 zostać siedzibą Radia Kraków[4].
- Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej działający od 1966 roku.
- Biblioteka Główna Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki z siedzibą od 1949 roku.
Galeria
- Część wschodnia, widok od ul. Warszawskiej. Po prawej budynki Politechniki Krakowskiej.
- Część wschodnia, widok od skrzyżowania z ul. Pędzichów na wschód
- ul. Szlak 2
Kamienica (ok. 1914) - ul. Szlak 5-7
Dawna szkoła św. Floriana (proj. Jan Zawiejski (1911), obecnie XX LO - ul. Szlak 8a
Kamienica (ok. 1930) - ul. Szlak 9–11
Kamienice (proj. Henryk Lamensdorf, 1909) - ul. Szlak 10
Kamienica (ok. 1890) - ul. Szlak 14
Kamienica (proj. Bernard Birkenfeld, 1932) - ul. Szlak 20
Kamienica (ok. 1910) - ul. Szlak 24
Kamienica (1885) - ul. Szlak 28
Zabytkowa kamienica (1890) - ul. Szlak 31
Kamienica (proj. Jacek Matusiński, 1886), mieszkał w niej w latach 1910-1914 Józef Piłsudski - ul. Szlak 32
Kamienica (proj. Bronisław Müller, 1877) - ul. Szlak 34
Kamienica (proj. Władysław Rausz, 1876) - ul. Szlak 37
Kamienica (ok. 1890) - ul. Szlak 40 (ul. Pędzichów 25–27)
Gmach ZUS (proj. Józef Mitka, 1936–1937) - ul. Szlak 43
Kamienica (ok. 1890) - ul. Szlak 71
Pałac Tarnowskich
- ul. Szlak 21
Tablica upamiętniająca powołanie podziemnych struktur ZHP - ul. Szlak 31
Tablica upamiętniająca Józefa Piłsudskiego
Znane osoby związane ze Szlakiem
- Numer 4 - adres krakowskiego mieszkania Walerego Sławka[5]
- Numer 14 – adres krakowskiego mieszkania Marka Grechuty[6].
- Numer 31 – adres krakowskiego mieszkania Józefa Piłsudskiego ze znajdującą się nad wejściem pamiątkową tabliczką[7].
- Stanisław Kostka Tarnowski (1837-1917), przywódca konserwatystów krakowskich, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Akademii Umiejętności w Krakowie.
- Feliks Dzierżyński (1877 - 1926), polski i rosyjski działacz socjaldemokratyczny i komunistyczny, twórca i szef pierwszych sowieckich organów bezpieczeństwa[5].
- Krzysztof Zawadzki, polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy.
Inne
2 grudnia 2011 roku oddano do użytku kontrapas na odcinku od ulicy Długiej do Krowoderskiej.
Bibliografia
- Z Kleparza na Wielopole. Gazeta.pl Kraków, 2009-05-05.
Przypisy
- ↑ Armia Krajowa na terenie Okręgu Kraków w latach 1939 - 1945. Ipn.gov.pl.
- ↑ Tadeusz Wąsowicz. krakowianie1939-56.mhk.pl. [dostęp 2018-03-11].
- ↑ Getto 1941-1943. Krakow.pl.
- ↑ JerzyJ. Kossowski JerzyJ., LeszekL. Ludwikowski LeszekL., Ulicami Krakowa, Kraków: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, 1968, s. 41 .
- ↑ a b Miezian M.,: Krakowskie Stare Miasto, Śladami królów, artystów i alchemików. Kraków: Wydawnictwo Bezdroża, 2004.
- ↑ Marek Grechuta - ciekawostki. Trylogia.ovh.org. [dostęp 2013-05-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-02)].
- ↑ Kraków, ul.Szlak 31 - dom, w którym mieszkał J.Piłsudski. Jpilsudski.org.