Unity Tower
![]() Rok 2020 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | |||
Adres | |||
Typ budynku | biurowiec | ||
Architekt | biuro architektoniczne DDJM (pierwotnie zespół projektowy Zdzisława Arcta) | ||
Wysokość całkowita | 102,5 m | ||
Wysokość do dachu | 102,5 m | ||
Kondygnacje | 27 | ||
Rozpoczęcie budowy | 1975, | ||
Ukończenie budowy | koniec czerwca 2020 | ||
Pierwszy właściciel | |||
Obecny właściciel | TreiMorfa (współwłaściciel) | ||
Położenie na mapie Krakowa ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Unity Tower, dawniej biurowiec NOT, potocznie Szkieletor – wieżowiec w krakowskiej dzielnicy Grzegórzki, przy ul. Lubomirskiego 20, obok ronda Mogilskiego. Najwyższy budynek budowanego kompleksu biurowego Unity Centre. Rozpoczętej w 1975 budowy wysokościowca nie ukończono przez wiele lat i wznowiono 30 marca 2016 roku[1]. Przez ten czas nie był użytkowany (w XXI w. stanowił jedynie czasowe miejsce wywieszania banerów reklamowych). W końcu kwietnia 2020 zakończono prace elewacyjne, oddano budynek w stanie surowym zamkniętym, a do użytku przekazano w październiku 2020.
Historia
W 1968 roku ogłoszono projekt na budynek NOT-u, w którym zwyciężyła propozycja przygotowana przez zespół Zdzisława Arcta (w jego skład wchodzili Ewa Dworzak, Ludwik Konior i Krzysztof Leśnodorski)[2][3]. Budowa mierzącego 92 metry wieżowca rozpoczęła się w 1975 r., wykonawcą inwestycji była firma Mostostal. 24-piętrowy szkielet powstał w ciągu czterech lat. Na pierwszych dwóch piętrach budynku miała znajdować się sala kongresowa mieszcząca 500 osób, część gastronomiczna i usługowa. Kondygnacje 3–14 przeznaczono na pomieszczenia administracyjne i szkoleniowe połączone systemem audiowizualnym z salą konferencyjną; kondygnacje 15 i 16 planowano wykorzystać jako kawiarnię z tarasem widokowym a pozostałe piętra jako hotel. Przy budynku miał mieścić się też parking podziemny na 154 samochody.
W 1979 roku budowa została jednak wstrzymana ze względów ekonomicznych. Przez wiele lat, pomimo wielu pomysłów i projektów, ten jeden z najwyższych w Krakowie budynków stał niedokończony.
Budynek stanowił inspirację dla licznych opowiadań krakowskiego pisarza Łukasza Orbitowskiego. W 2008 kręcono tu zdjęcia do filmu Deklaracja nieśmiertelności (o wspinaczu Piotrze Korczaku)[4].
Próby ukończenia budowy
W latach 80. XX wieku pojawił się pomysł, aby niedokończoną konstrukcję zaadaptować na potrzeby mieszkaniowe pracowników nowohuckiego kombinatu. W latach 90. obiektem interesowała się duża sieć hoteli, która chciała dokończyć wieżowiec, jednak z powodu niejasnej sytuacji prawnej gruntu do sprzedaży nie doszło. W roku 2004 brytyjska firma Medinbrand Limited planowała zburzyć szkielet i postawić na jego miejscu dwa niższe apartamentowce. Również i ta próba zakończyła się fiaskiem.
W sierpniu 2005 budynek wraz z gruntem został ponownie wystawiony na sprzedaż. Po kilku nieudanych przetargach Węglozbyt, dotychczasowy właściciel, sprzedał nieruchomość za 30 milionów złotych powstałej na potrzeby tego przedsięwzięcia spółce celowej Treimorfa Project sp. z o.o., której właścicielem większościowym jest Verity Development sp. z o.o. a mniejszość udziałów w projekcie posiada partner lokalny – GD&K Group. Na dzień 1 kwietnia 2007 wiadomo było, że właściciel budynku zamierza zachować istniejący 24-kondygnacyjny wieżowiec, a także powiększyć go, tworząc wielofunkcyjny kompleks o powierzchni około 65 000 m². Planowano poddać istniejącą konstrukcję gruntownej rewitalizacji i przywrócić ten fragment miasta do życia.
W listopadzie 2007 pojawił się pomysł obudowania szkieletora kamienną elewacją i podwyższenia obiektu – z 92 metrów do nawet 130. W przebudowie udział miał wziąć zaproszony do współpracy niemiecki architekt Hans Kollhof. Całość miała być gotowa na Euro 2012[5]. Dnia 1 lutego 2008 r. Wojewódzka Rada Konserwatorska wydała ostateczną decyzję braku zgody na podwyższenie budynku, motywując to faktem, że znajduje się on w zabytkowym układzie urbanistycznym[6].
13 stycznia 2009 wojewódzki konserwator zabytków Jan Janczykowski zgodził się na podwyższenie budynku do wysokości 102,5 metra. W zamierzeniu przebudowa Szkieletora miała się rozpocząć w 2010. W budynku miały powstać apartamenty, hotel i lokale biurowe. Na szczycie miała znaleźć się galeria albo kawiarnia, miejsce dostępne dla wszystkich, którzy będą chcieli z wysokości ponad 100 metrów zobaczyć Kraków i Tatry. W pobliżu Szkieletora miały powstać niższe budynki – do 25 metrów wysokości, w których miałyby się znaleźć mieszkania, hotel, biura, centrum wystawiennicze, miejsce na usługi oraz sklepy – na dużym placu dostępnym dla wszystkich.
Kolejny projekt, przygotowany przez pracownię DDJM, zaprezentowano pod koniec 2011. Zakładał on podwyższenie budynku do 102,5 m (zgodnie z uzyskanym już od wojewódzkiego konserwatora zabytków pozwoleniem) i wzniesienie wokół niego kilku niższych wieżowców. Przebudowany obiekt miałby mieścić biura i hotel, restaurację (na dwóch ostatnich kondygnacjach) i powierzchnię wystawienniczo-koncertową. Początek budowy zaplanowano na początek 2012 r.[2]
12 grudnia 2011 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję o warunkach zabudowy dla Szkieletora[7]. Powodem były uchybienia w analizie urbanistycznej – powodowały niezgodność decyzji z zapisami ustawy o planowaniu przestrzennym. Uchylenie skutkowało rozpoczęciem kontroli w Wydziale Architektury UM Krakowa, który wystawił decyzje zawierające elementarne błędy prawne. Kolejnym pomysłem władz miasta było sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania, który będzie dopuszczał wnioskowaną wysokość zabudowy[8][9].
10 lipca 2013 krakowscy radni uchwalili plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym stoi budynek, co dało szansę na dokończenie budowli. Rozpoczęcie budowy planowano na 2014, a prace miały potrwać ok. 1,5 roku[10]. Wieżowiec miał nazywać się TreiMorfa Tower[11]. W lipcu 2014 budowa wieżowca została wstrzymana przez osoby, których miejsca zamieszkania graniczą z działką niedokończonego budynku[12], doszło jednak do porozumienia między nimi a inwestorem. Kontynuacja budowy obiektu, ostatecznie nazwanego Unity Centre, rozpoczęła się 30 marca 2016[1].
W sierpniu 2017 po wykonaniu niezbędnych prac rozbiórkowych zniszczonych żelbetowych stropów z zachowaniem stalowej konstrukcji na generalnego wykonawcę całego kompleksu wybrano firmę Strabag[3]. Kontrakt zawarty został na kwotę 380 mln zł, a przewidywany termin ukończenia budowy ustalono na czerwiec 2019[13]. W maju 2019 pojawiły się jednak informacje, że nastąpiło opóźnienie w przebudowie wieży i nie będzie gotowa w zakładanym terminie[14]. Budynek oddano do użytku w październiku 2020[15]. Budowę zakończono po 45 latach[16].
|
Przypisy
- ↑ a b Przebudowa „Szkieletora”. To już oficjalnie plac budowy – Gazetakrakowska.pl.
- ↑ a b Dawid Hajok: Nowy Szkieletor z widokiem na Tatry. Gazeta Wyborcza Kraków, 2011-11-22. [dostęp 2011-12-01].
- ↑ a b Pomysł na Szkieletora: wyższy, ale niewidzialny. architektura.muratorplus.pl. [dostęp 2022-02-20].
- ↑ Piotr Turkot: Premiera „Deklaracji Nieśmiertelności” – wywiad z Marcinem Koszałką. wspinanie.pl, 2010-05-31. [dostęp 2012-03-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-24)].
- ↑ 102,5-metrowy Unity Tower będzie najwyższym budynkiem w Krakowie [online], forsal.pl, 8 marca 2017 [dostęp 2023-12-03] (pol.).
- ↑ „Szkieletor” nie urośnie, „Dziennik Polski” 2008-02-02.
- ↑ Szkieletor: Decyzja o warunkach zabudowy uchylona!. 2011-12-12. [dostęp 2011-12-12]. (pol.).
- ↑ Szkieletorem zajęły się krakowskie sądy. NaszeMiasto.pl, 2012.
- ↑ Kraków: szkieletor zostaje. Nie ma szans na szybką zabudowę. NaszeMiasto.pl, 2011.
- ↑ Szkieletor wreszcie zniknie?. wp.pl, 2013.
- ↑ TreiMorfa Tower. kompasinwestycji.pl, 2013.
- ↑ Kraków. Fatalny cień „szkieletora”. Wstrzymano plany z powodu obaw dwóch mieszkańców. naszemiasto.pl, 2014-07-17. [dostęp 2014-07-29].
- ↑ Piotr Ogórek: Kraków. Unity Centre ma być gotowe szybciej. 2017-12-01. [dostęp 2018-03-14].
- ↑ PiotrP. Ogórek PiotrP., Kraków. Opóźnienie w budowie Unity Tower. Szkieletor wciąż stoi, kompleks nie będzie gotowy w połowie roku [NOWE ZDJĘCIA] [online], Gazeta Krakowska, 29 maja 2019 [dostęp 2019-05-30] (pol.).
- ↑ Bartłomiej Baranowski: Po 45 latach słynny krakowski „Szkieletor” został ukończony – historia jednego z najsłynniejszych budynków w Polsce. Dom i porta, 2020-10-06. [dostęp 2020-10-05].
- ↑ Po 45 latach słynny krakowski "Szkieletor" został ukończony - historia jednego z najsłynniejszych budynków w Polsce. 2020-10-05. [dostęp 2022-02-20].
Linki zewnętrzne
- Wizualizacja kompleksu i dane techniczne [online], www.urbanity.pl [dostęp 2019-05-30] .
- p
- d
- e
>15 kondygnacji |
|
---|---|
<15 kondygnacji |
|