Wiechlina roczna
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | wiechlinowce | ||
Rodzina | wiechlinowate | ||
Rodzaj | wiechlina | ||
Gatunek | wiechlina roczna | ||
Nazwa systematyczna | |||
Poa annua L. Sp. Pl.: 68 (1753)[3] | |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Wiechlina roczna, wyklina roczna (Poa annua L.) – gatunek rośliny należący do rodziny wiechlinowatych. Dawna nazwa ludowa – pajędza. Gatunek kosmopolityczny, wraz z człowiekiem rozprzestrzenił się po całym niemal świecie. Jest uważana za jeden z najbardziej uciążliwych chwastów świata[5]. Zawleczona została nawet do Antarktyki (Szetlandy Południowe), gdzie wkroczyła do naturalnych zbiorowisk tundrowych stanowiąc trzeci gatunek rośliny naczyniowej we florze Antarktyki[6]. W Polsce roślina bardzo pospolita na całym obszarze.
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Poa_annua_%28subsp._annua%29_sl19.jpg/180px-Poa_annua_%28subsp._annua%29_sl19.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Poa_annua_2019-04-15_9806.jpg/180px-Poa_annua_2019-04-15_9806.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Poa_annua_%28subsp._annua%29_sl11.jpg/180px-Poa_annua_%28subsp._annua%29_sl11.jpg)
- Pokrój
- Roślina jednoroczna lub dwuletnia, a czasami nawet wieloletnia (szczególnie w wysokich górach). Przy ziemi rozgałęziona i tworząca gęstą darń. Wytwarza również rozłogi.
- Łodyga
- Źdźbła wzniesione lub podnoszące się, o wysokości 5-35 cm, nagie i gładkie.
- Liście
- Żywozielone, o gładkich pochwach i wyraźnie po bokach ścieśnionych, zwłaszcza na górnych liściach. Blaszki o długości ok. 5 cm, miękkie i o szorstkich brzegach. Języczki dolnych liści mają długość ok. 1 mm i są tępe, u górnych liści są spiczaste i dłuższe.
- Kwiaty
- W kłoskach zebranych w rozpierzchłą, jednostronną wiechę. Ma trójkątny kształt i ok. półtorakrotnie większą długość od szerokości. Gałązki wiechy są gładkie, w dolnej części zwykle po dwie. Jajowatego kształtu kłoski o długości 4-6 mm osadzone są na szypułkach i składają się z 3-7 kwiatów (najczęściej 3-5). Kłoski wyrastają już od samej prawie podstawy gałązek. Najwyższy w kłosku kwiat jest przynajmniej dwukrotnie większy od człona osi kłoska, na którym wyrasta. Dolna plewa jest 1-nerwowa i krótsza od górnej, 3-nerwowej. Dolna plewka ma jajowaty kształt, jest 5-nerwowa i tępo zakończona. W kwiatach 1 górny słupek i 3 pręciki o piórkowatych znamionach. Kwitnie przez cały sezon wegetacyjny. Przy dłuższych okresach bezmroźnych potrafi kwitnąć i owocować nawet zimą[7].
- Owoc
- Płaski ziarniak o długości 2 mm. Na brzusznej stronie ma wąską bruzdę.
Ekologia
Porasta drogi, rowy, przydroża, ogrody, pastwiska i pola uprawne (jako chwast). Rośnie również na miejscach intensywnie wydeptywanych (np. ścieżki). Hemikryptofit (czasami).
Wiechlina roczna została po raz pierwszy stwierdzona w Antarktyce w sezonie 1984/85 w metalowej kratownicy przy głównym budynku polskiej stacji im. Henryka Arctowskiego na Wyspie Króla Jerzego. Od tego czasu rozpowszechniła się na inne antarktyczne wyspy i północny Półwysep Antarktyczny, rosnąc wśród miejscowej roślinności. Uważa się, że może stanowić poważne zagrożenie dla bioróżnorodności Antarktyki[8].
Systematyka i zmienność
Gatunek o dużej zmienności, występuje w wielu odmianach. W Polsce występują[9]:
- Poa annua L. var. aquatica Ascherson – o długich, delikatnych i miękkich pędach i luźnych wiechach. Rośnie na bagnach i nad brzegami wód. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Prunello-Plantaginetum[10].
- Poa annua L. var. reptans Hausskn. – o pędach rozgałęzionych, pokładających się i zakorzeniających się w węzłach. Rośnie na wilgotnych piaskach. Bylina.
Zastosowanie
- Roślina uprawna:
- jej nasiona są jednym ze składników niektórych mieszanek traw do obsiewania trawników;
- na pastwiskach jest doskonałą rośliną pastewną, na łąkach jest jednak zagłuszana przez inne rośliny.
- na polach golfowych jest na ogół uważana za chwast, jednak w Oakmont Country Club w pobliżu Pittsburgha specyficzna odmiana wiechliny rocznej tworzy greeny o wyjątkowej szybkości[11].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-01-04] (ang.).
- ↑ Poa annua L., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-05-09] .
- ↑ Poa annua, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ N.N. Brummitt N.N., Poa annua, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2014-07-07] (ang.).
- ↑ Olech Maria, Chwedorzewska Katarzyna: Nowa roślina naczyniowa w Antarktyce?. W: Planta in vivo, in vitro et in silico. Szczepkowski A., Obidziński A. (red.). Warszawa: LV Zjazd Polskiego Towarzystwa Botanicznego, 2010, s. 58.
- ↑ Fenologia. [w:] Atlas Roślin [on-line]. [dostęp 2014-07-07]. (pol.).
- ↑ Colonisation status of known non-native species in the Antarctic terrestrial environment (updated 2014). [dostęp 2014-07-06]. (ang.).
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Robert Dvorchak. Oakmont-inspired Stimpmeter allows USGA to accurately measure speed, consistency of putting surfaces. „Pittsburgh Post-Gazette”. [dostęp 2014-07-07]. (ang.).
Bibliografia
- František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- Trawa niejedno ma imię. [dostęp 2007-12-10].
- Britannica: plant/annual-bluegrass
- SNL: tunrapp
- BioLib: 42418
- EoL: 1114594
- EUNIS: 193060
- Flora of China: 200025985
- FloraWeb: 4344
- GBIF: 2704179
- identyfikator iNaturalist: 52808
- IPNI: 320035-2
- ITIS: 41107
- NCBI: 93036
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-435194
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:320035-2
- Tela Botanica: 50284
- identyfikator Tropicos: 25509881
- USDA PLANTS: POAN
- CoL: 6W3C4