Wielka Wieś (gmina)
![]() | Ten artykuł dotyczy współczesnej gminy. Zobacz też: gmina Wielka Wieś – dawna gmina w woj. kieleckim. |
gmina wiejska | |||||
![]() Budynek urzędu gminy w Szycach | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | krakowski | ||||
TERC | 1206152 | ||||
Wójt | Krzysztof Wołos | ||||
Powierzchnia | 48,3 km² | ||||
Populacja (2023) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość | 224 os./km² | ||||
Nr kierunkowy | 12 | ||||
Kod pocztowy | 32-085, 32-089 | ||||
Tablice rejestracyjne | KRA | ||||
Adres urzędu: Urząd Gminy Wielka WieśPlac Wspólnoty 1, 32-085 Szyce | |||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||
| |||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
![]() | |||||
| |||||
Strona internetowa | |||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Wielka Wieś – gmina wiejska w powiecie krakowskim w województwie małopolskim.
Siedziba gminy to Szyce.
Na koniec 2023 roku gminę zamieszkiwało 16 455 osób[1].
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002[2] gmina Wielka Wieś ma obszar 48,1 km², w tym:
- użytki rolne – 82%;
- użytki leśne – 7%.
Gmina stanowi 3,91% powierzchni powiatu.
Demografia
Dane z 30 czerwca 2004[3]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 9183 | 100 | 4707 | 51,3 | 4476 | 48,7 |
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 190,9 | 97,9 | 93,1 |
Dwunasta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.
- Piramida wieku mieszkańców gminy Wielka Wieś w 2014 roku[1].
Miejscowości
Bębło, Będkowice, Biały Kościół, Czajowice, Giebułtów, Modlnica, Modlniczka, Prądnik Korzkiewski, Szyce, Tomaszowice, Wielka Wieś, Wierzchowie.
Sąsiednie gminy
Jerzmanowice-Przeginia, Kraków, Skała, Zabierzów, Zielonki.
Zabytki
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego:[4]
- Biały Kościół – kościół parafialny pw. św. Mikołaja;
- Giebułtów – kościół parafialny pw. św. Idziego;
- Giebułtów – spichrz dworski, drewniany;
- Modlnica – kościół parafialny pw. św. Wojciecha oraz dzwonnica;
- Modlnica – kaplica pw. św. Wojciecha;
- Modlnica – zespół dworski, lamus, mur z wieżyczką oraz park;
- Modlnica – komora celna austriacka;
- Prądnik Korzkiewski – dawny browar, spichrz oraz stajnia;
- Prądnik Korzkiewski – dawna kuźnica, obecnie dom mieszkalny;
- Tomaszowice – zespół dworski wraz z parkiem;
- Wielka Wieś – ruiny zamku na tzw. Zamkowej Skale.
Atrakcje turystyczne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Dolina_Kluczwody_a7.jpg/200px-Dolina_Kluczwody_a7.jpg)
Tereny gminy położone są na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej (częściowo na Wyżynie Olkuskiej, a częściowo w Rowie Krzeszowickim) i wchodzą w skład pięknego krajobrazowo i wartościowego przyrodniczo i geologicznie obszaru Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie oraz Ojcowskiego Parku Narodowego. Liczne ostańce i inne skały, głębokie wąwozy, krasowe źródła, jaskinie i odkryte punkty widokowe na wzniesieniach stanowią o dużych walorach krajobrazowych gminy. Znajduje się tu wiele skał udostępnionych do wspinaczki skałkowej. Na terenie gminy znajdują się takie atrakcje turystyczne, jak:
- Dolina Prądnika;
- Dolina Kluczwody z Skałą Zamczysko z resztkami dawnego zamku;
- Dolina Będkowska;
- Jaskinia Wierzchowska Górna;
- rezerwat przyrody Dolina Kluczwody;
- 26 pomników przyrody[5].
Przez gminę przebiegają liczne szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiające zwiedzenie atrakcyjnych turystycznie miejsc.
Sport w gminie
Kulturę fizyczną na terenie Gminy Wielka Wieś propagują cztery Ludowe Kluby Sportowe: Błękitni Modlnica, Sportowiec Modlniczka, Orzeł Bębło[6], Jutrzenka Giebułtów[7].
Komunikacja
Przez gminę przebiega droga krajowa nr 94, która łączy Kraków z Katowicami. Istnieją także połączenia autobusowe obsługiwane przez MPK Kraków:
- Linia 310 – Os. Podwawelskie – Będkowice Pętla;
- Linia 220 – Krowodrza Górka – Giebułtów Morgi;
- Linia 230 – Bronowice Małe – Ujazd Pętla;
- Linia 910 (nocna) – Bronowice Małe – Będkowice Pętla;
Edukacja
Na terenie gminy znajdują się:
- Szkoły podstawowe – 8 (w tym jedna niepubliczna);
- Szkoły zawodowe i techniczne – 1.
Historia
Teren dzisiejszej gminy Wielka Wieś to obszar zasiedlony już od najdawniejszych czasów. Odnotowano tu liczne ślady osadnictwa wielokulturowego zaczynające się od epoki paleolitu. Stanowiska archeologiczne znajdują się w Bęble (znaleziska w schronisku skalnym w Żytniej Skale i na stanowisku otwartym), w Będkowicach (wczesnośredniowieczne grodzisko na skałce Sokolica nad Doliną Będkowską; kopiec prehistoryczny) i w Wierzchowiu (znaleziska w Jaskini Wierzchowskiej Górnej). Najstarsze wzmianki pisane o terenach gminy pochodzą z XIII wieku. Wsiami wymienianymi w materiałach z tamtego okresu były: Będkowice – wieś wzmiankowana w 1329 roku, Biały Kościół – wieś wzmiankowana w 1325, Modlniczka – wieś wzmiankowana w 1388, Modlnica – wieś wzmiankowana w 1254, a także Wierzchowie – wieś wzmiankowana w 1470 roku.
W okresie rozbiorów teren obecnej gminy był podzielony pomiędzy dwa zabory – austriacki i rosyjski, a linia graniczna przebiegała częściowo z biegiem potoku Kluczwoda. Odtworzone słupy graniczne z herbami i drzewami genealogicznymi domów panujących (Habsburgów i Romanowów) obejrzeć można na prywatnej posiadłości w Dolinie Kluczwody. Pamiątkami po tych czasach, m.in. z okresu powstania styczniowego 1863, są: pomnik-mogiła powstańców w Szycach i grób ich dowódcy na cmentarzu w Modlnicy. W czasie II wojny światowej na terenie dzisiejszej gminy toczyły się działania partyzanckie, w których brał udział oddział AK „Skała”. Przypomina o tym tablica pamiątkowa umieszczona na skale we wsi Prądnik Korzkiewski.
Przypisy
- ↑ a b Gmina Wielka Wieś w liczbach. Gmina Wielka Wieś - Dane demograficzne [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-15] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Pomniki przyrody gminy Wielka Wieś. [dostęp 2012-01-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-12)].
- ↑ Wielkie Kluby Wielkiej Wsi: Orzeł Bębło | #1. [dostęp 2022-11-29].
- ↑ Wielkie Kluby Wielkiej Wsi: Jutrzenka Giebułtów | #2. [dostęp 2022-11-29].
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Gminy Wielka Wieś
- Strona Doliny Kluczwody
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Szyce
Wsie |
|
---|---|
Kolonia |
|
Integralne części wsi |
|
- p
- d
- e
Miasta | |
---|---|
Gminy miejsko-wiejskie |
|
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Kraków
Przynależność wojewódzka |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Miasta / Prawa miejskie (1920–34 →) | |||||
Miasteczka (1920–34) |
| ||||
Gminy miejskie (1920–39, 1945–75) | |||||
Gminy wiejskie zbiorowe (1934–39, 1945–54 i 1973–75) |
| ||||
Gromady (1954–72) |
| ||||
Gminy (1939–45) |
|
- ↑ Kursywą opisano gminy utworzone przez władze hitlerowskie.