Witold Małcużyński
![]() Witold Małcużyński (ok. 1935) | |||
Data i miejsce urodzenia | 10 sierpnia 1914 | ||
---|---|---|---|
Pochodzenie | polskie | ||
Data i miejsce śmierci | 17 lipca 1977 | ||
Instrumenty | fortepian | ||
Gatunki | |||
Zawód | muzyk | ||
Wydawnictwo | Columbia, EMI, Polskie Nagrania | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
![]() | |||
|
Witold Małcużyński (ur. 10 sierpnia 1914 w Koziczynie(inne języki)[1][2] (ob. lit. Kazokinė) na Wileńszczyźnie koło Święcian, zm. 17 lipca 1977 w Palma de Mallorca) – polski pianista, laureat III nagrody na III Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina (1937)[3].
Życiorys
Młodość i wykształcenie
Urodził się w rodzinie Witolda i Marii z Bortkiewiczów[4], jego młodszym bratem był Karol Małcużyński, poseł na Sejm i dziennikarz. Na fortepianie zaczął grać w wieku pięciu lat, ale systematyczną naukę podjął, mając lat dziewięć. W latach 1929–1932 uczył się w Konserwatorium Warszawskim w klasie Jerzego Lefelda[5]. W 1932 zdał maturę w Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego w Warszawie[6] i został studentem kursu wyższego w Konserwatorium Warszawskim u Józefa Turczyńskiego. W tym czasie rozpoczął także studia prawnicze i filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim, z których jednak zrezygnował. W 1936 ukończył z wyróżnieniem studia w konserwatorium[5].
Początki kariery
W 1936 został laureatem Międzynarodowego Konkursu Muzycznego w Wiedniu (V nagroda) oraz zadebiutował w Filharmonii Warszawskiej[5]. W 1937 otrzymał III nagrodę na III Konkursie Chopinowskim w Warszawie.
Po konkursie wyjechał do Paryża i przez kilka miesięcy pobierał lekcje u Marguerite Long i Isidora Philippa. W 1938 wrócił do Polski i odbył tournée po kraju[7]. Pod koniec lata 1939 wyjechał do Paryża, by poślubić francuską pianistkę, Colette Gaveau, poznaną podczas konkursu chopinowskiego[8].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/JulianGodlewski%26WitoldMa%C5%82cu%C5%BCy%C5%84ski-Warsaw-1976.jpg/240px-JulianGodlewski%26WitoldMa%C5%82cu%C5%BCy%C5%84ski-Warsaw-1976.jpg)
Okres II wojny światowej
Na początku II wojny światowej przebywał w Paryżu. Zgłosił się do Wojska Polskiego we Francji i dzięki interwencji Ignacego Paderewskiego otrzymał przydział do pracy artystyczno-propagandowej w obozach wojskowych[1]. W styczniu 1940 dał swój pierwszy koncert w Paryżu. W tym samym roku wyjechał wraz z żoną w zaplombowanym wagonie kolejowym do Lizbony. Stamtąd małżeństwo popłynęło statkiem do Argentyny. W listopadzie 1940 dał pierwszy koncert w Buenos Aires[7]. W latach 1940–1942 koncertował z powodzeniem w wielu krajach Ameryki Południowej. Dzięki zyskanej sławie przybył na zaproszenie Yehudi Menuhina do Stanów Zjednoczonych i w kwietniu 1942 wystąpił w nowojorskiej Carnegie Hall. Przez następne trzy lata występował w wielu amerykańskich miastach (Nowy Jork, Boston, Chicago, San Francisco) z wieloma słynnymi dyrygentami[1]. W marcu 1945 Małcużyński[9] dotarł transportem wojskowym do Anglii[7].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Rekopis_witolda_malcuzynskiego.jpg/220px-Rekopis_witolda_malcuzynskiego.jpg)
Dalsza kariera
W 1949 odbył światowe tournée z programem chopinowskim z okazji 100. rocznicy śmierci kompozytora. Wystąpił wtedy m.in. w Australii, Nowej Zelandii, Indiach i Sri Lance[10]. W 1958 po raz pierwszy po wojnie przyjechał do Polski[11]. Zagrał w Warszawie, Katowicach, Krakowie i Poznaniu. W 1960 odbył kolejne światowe tournée, tym razem z okazji 150. rocznicy urodzin Chopina (w tym okresie dał ok. 150 koncertów)[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Witold_Ma%C5%82cu%C5%BCy%C5%84ski_-_gr%C3%B3b.jpg/220px-Witold_Ma%C5%82cu%C5%BCy%C5%84ski_-_gr%C3%B3b.jpg)
Był jurorem międzynarodowych konkursów pianistycznych. Trzykrotnie zasiadał w jury Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (1960[12], 1970[13], 1975[14]). Był też jurorem Międzynarodowego Konkursu im. Marguerite Long i Jacques’a Thibauda w Paryżu (1946, 1955, 1960, 1965, 1977) oraz Międzynarodowego Konkursu im. Magdy Tagliaferro w Paryżu (1960)[1].
Przyczynił się do zwrotu Polsce przez władze kanadyjskie skarbów wawelskich i pamiątek narodowej kultury, które na okres wojny zostały wywiezione za ocean na przechowanie.
Został odznaczony m. in. Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą (pośmietnie, 1977)[15] oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[1].
Śmierć
Zmarł na Majorce 17 lipca 1977. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w alei zasłużonych (1 rząd, 31 miejsce)[16].
Informacje dodatkowe
- Był pierwszym Polakiem uczącym się (w latach 50. i 60. XX wieku) jogi metodą B.K.S. Iyengara[17], którą stosował podczas przygotowań do koncertów.
Repertuar i dyskografia
Repertuar
Dysponował bogatym repertuarem, w którym znajdowały się utwory m.in. Fryderyka Chopina, Ferenca Liszta, Piotra Czajkowskiego, Johannesa Brahmsa, Karola Szymanowskiego, Aleksandra Skriabina, Claude’a Debussy’ego, Siergieja Rachmaninowa, Beli Bartóka i Siergieja Prokofiewa[1]. Nagrywał m.in. dla wytwórni Columbia i EMI[10].
Wybrana dyskografia (CD)
Pozostawił wiele nagrań[18], wśród których znalazły się:
- 1989 Witold Małcużyński Plays Chopin (Polskie Nagrania)
- 1993 Witold Małcużyński • Fantasies-Nocturnes-Scherzos (Allegro Corporation)
- 1993 Malcuzynski Plays Chopin • Grand Polonaise, Volume 2 (Allegro Corporation)
- 1994 Malcuzynski: Artist Profile (Chopin: Piano Concerto No. 2/Piano Sonata No. 3/Waltzes/Mazurkas) (EMI Classic)
- 1999 Witold Małcuzynski • Chopin-Rachmaninov (Dante)
- 2000 Witold Malcuzynski Plays Chopin, Liszt and Szymanowski (Piano Masters) (Pearl)
- 2001 Witold Malcuzynski • Brahms-Beethoven-Chopin (Aura Classics)
- 2001 Witold Malcuzynski Plays Great Romantic Piano Music (2CD) (Royal Long Players)
- 2003 Witold Małcużyński Brahms-Franck-Bach-Busoni (Polskie Nagrania)
- 2006 Witold Małcużyński • Johannes Brahms Piano Concerto No.1 in D minor op. 15 (Polskie Nagrania)
- 2007 Witold Małcużyński • Chopin: Piano Concerto No. 2, Rachmaninov: Piano Concerto No. 3 (nagr. 1946-1949) (Guild)
- 2007 Witold Malcuzynski Intermezzo (Fabula Classica)
- 2010 Witold Małcużyński • Chopin (digipack) (Polskie Radio)
Upamiętnienie
Jego imieniem nazwano ulice w Białogardzie, na warszawskim Natolinie[19][20], gdańskim osiedlu Suchanino[21], w radomskim Pruszakowie[22], Kościerzynie, Zielonce[23], Słupsku i Jeleniej Górze.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g Małgorzata Kosińska: Witold Małcużyński. culture.pl, listopad 2007. [dostęp 2016-04-07]. (pol.).
- ↑ Na płycie nagrobnej jako miejsce urodzenia widnieje Warszawa.
- ↑ Wysocki 1987 ↓, s. 31.
- ↑ Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 190. [dostęp 2021-08-13].
- ↑ a b c Dybowski 2005 ↓, s. 102.
- ↑ [W:] Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa: PIW, 1989, w spisie absolwentów rocznika 1932 na s. 354, pozycja 37. oraz fotografia nr 48. po s. 224
- ↑ a b c Dybowski 2005 ↓, s. 105.
- ↑ Wysocki 1987 ↓, s. 35.
- ↑ Jean-Pierre Thiollet(inne języki), 88 notes pour piano solo, Neva Editions, 2015, « Solo nec plus ultra », p. 52.ISBN 978-2-3505-5192-0
- ↑ a b Jonathan Summers: Witold Małcuzynski – Biography. [w:] A–Z of Pianists [on-line]. naxos.com. [dostęp 2016-04-07]. (ang.).
- ↑ Dybowski 2005 ↓, s. 106.
- ↑ Wysocki 1987 ↓, s. 76.
- ↑ Wysocki 1987 ↓, s. 98.
- ↑ Wysocki 1987 ↓, s. 133.
- ↑ Pogrzeb W. Małcużyńskiego [w:] "Dziennik Bałtycki", nr 168, 27 lipca 1977, s. 1.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: WITOLD MAŁCUŻYŃSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-19] .
- ↑ Akademia Hatha-Jogi: B.K.S. Iyengar – Uczniowie. [dostęp 2011-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-27)].
- ↑ Witold Małcuzynski – Discography. allmuisc.com. [dostęp 2016-04-07]. (ang.).
- ↑ Warszawa, ul. Małcużyńskiego. [dostęp 2011-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-24)].
- ↑ Uchwała nr 60 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 22 lutego 1980 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 29 czerwca 1980 r., nr 8, poz. 6, s. 3.
- ↑ Gdańsk, ul. Małcużyńskiego. [dostęp 2012-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-03-17)].
- ↑ Radom, ul. Małcużyńskiego. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-24)].
- ↑ Małcużyńskiego Witolda (ul), 05-220 Zielonka [online], mapa.targeo.pl [dostęp 2017-09-02] (pol.).
Bibliografia
- Stanisław Dybowski: Laureaci Konkursów Chopinowskich w Warszawie. Warszawa: Selene, 2005, s. 102–108. ISBN 83-910515-1-X.
- Stefan Wysocki: Wokół Konkursów Chopinowskich. Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji, 1987. ISBN 83-212-0443-0.
- R. Hauer, B. Gavoty, Malcuzynski, Kister, Genewa 1957
- Liczący 70 kart zbiór korespondencji Witolda Małcużyńskiego z Jerzym Giedroyciem przechowywany jest w archiwum Instytutu Literackiego w Maisons-Laffitte. Sygnatura: Korespondencja Redakcji - teka 455
- p
- d
- e