Wulkany błotne w Azerbejdżanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Bala_Bahar_Mud_Volcano_1._Photo_by_Uzeyir_Mikayilov.jpg/230px-Bala_Bahar_Mud_Volcano_1._Photo_by_Uzeyir_Mikayilov.jpg)
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Wulkany błotne w Azerbejdżanie |
Wulkany błotne w Azerbejdżanie – wulkany błotne zlokalizowane w Azerbejdżanie, który słynie z tego typu formacji lądowych. Szacuje się, że ponad 300 z 800 wulkanów błotnych znajdujących się na świecie jest położonych w Republice Azerbejdżanu[1][2].
Historia
Na terenie Azerbejdżanu zostało zarejestrowanych ponad 320 wulkanów, z których 70% jest aktywnych[1]. Do największych, mających do 400 m wysokości względnej, należą: Torağay, Böyük Kənizdağ, Otman-Bozdağ, Güzdək-Bozdağ. Najbardziej aktywnymi i często wybuchającymi są: Lökbatan, Şıxzərli, Keireki, Quşçu, Bahar, Durovdağ[3][4]. Z około 40 wulkanów błotnych wypływa ropa. Są to między innymi: Mədrəs, Çarxan, Axtarma Paşalı, Qırlıx, Şorsulu[4]. Wulkany błotne w Azerbejdżanie znajdują się głównie na: półwyspie Apszerońskim, archipelagu Apszeńskim, archipelagu Baku, rejonie Qobustan i Şamaxı. Z przeszło 200 morskich wulkanów błotnych Morza Kaspijskiego, 133 znajduje się na terenie Azerbejdżanu[4].
Najstarsze informacje o wulkanach błotnych na terenie obecnego Azerbejdżanu pochodzą z zapisków Al-Masudiego z IX wieku. O wulkanach wspomina też arabski podróżnik Abū Hāmid al-Andalusī al-Gharnātī. Pierwsze informacje o erupcjach azerskich wulkanów błotnych pochodzą z XIX wieku. Badania prowadził członek Petersburskiej Akademii Nauk Otto Wilhelm Hermann von Abich. Prace na ten temat publikowali również inni rosyjscy naukowcy[4].
Od 1966 roku badania nad wulkanami błotnymi (wówczas jako jedyny w ZSRR) prowadzi Instytut Geologii Narodowej Akademii Nauk Azerbejdżanu. Ustalono, że aktywność wulkanów błotnych na południowym wschodzie Kaukazu rozpoczęła się 30–35 milionów lat temu. Pierwszy katalog zarejestrowanych erupcji wulkanów błotnych w Azerbejdżanie, obejmujący lata 1810–1974, opublikowano w 1976 roku. Druga jego edycja, obejmująca erupcje do 2007 roku, ukazała się w 2009 roku[4].
Ochrona
Uchwałą Rady Ministrów Republiki Azerbejdżanu w 1982 roku czterem wulkanom nadano status pomnika przyrody. Były to: Böyük Kənizdağ, Ayrantökən, Daşgil i Lökbatan. Potem, biorąc pod uwagę wygląd i cechy geologiczne, status pomnika przyrody otrzymały 23 wulkany, a przy Ministerstwie Ekologii i Zasobów Naturalnych powstała Palçıq vulkanları üzrə Elmi Koordinasiya Şurası (Rada ds. Wulkanów Błotnych)[5].
15 sierpnia 2007 roku prezydent Azerbejdżanu wydał rozporządzenie, na podstawie którego utworzono Państwowy Rezerwat Przyrody Wulkanów Błotnych w Baku i na Półwyspie Apszerońskim (Bakı və Abşeron yarımadasının palçıq vulkanları qrupu Dövlət Təbiət qoruğu). Celem była ochrona terenów, na których są zlokalizowane wulkany błotne[6][7]. Rezerwat ma powierzchnię 12 322,84 ha i znajdują się tam 43 wulkany błotne. Na terenie Baku: Güzdək-Bozdağ, Ayrantökən, Qoturdağ, Kirdağ, Pilpili Qaradağ, Torpaqlı Axtarma, Qaradağ Axtarma, Bəndovan, Ağzıbir, Otman-Bozdağ, Xərə-Zirə adası, Qarasu adası, Zənbil adası, Gil adası, Cigil adası, Səngi-Muğan adası, Çapılmış, Gülbəxt-Sarınca, Şorbulaq, Keyrəki i Qırməki. Na terenie Półwyspu Apszerońskiego: Kirdağ, Çeyildağ, Pirəküşkül, Şəkixan qrupu, Ağdam qrupu, Süleymanaxtarma, Kiçik kənizədağ, Sarıdaş boyanata, Durandağ, Torağay, Oyux, Qaraxura, Ağtirmə, Əmcək-əmcək, Buransız-Çulğa, Qılınc, Ağnohur, Güllütəpə, Çeilaxtarma, Qotur, Qələndəraxtarma, Şahqaya[8].
Na podstawie wydanych rozporządzeń w 2008 roku opracowano i zatwierdzono regulamin rezerwatu[6].
Turystyka
Dekret prezydenta Azerbejdżanu z dnia 20 lipca 2011 roku zobowiązywał Ministerstwo Kultury i Turystyki, Ministerstwo Ekologii i Zasobów Naturalnych oraz Narodową Akademię Nauk Azerbejdżanu do utworzenia trasy turystycznej Wulkany błotne[1]. W 2020 roku udostępniono turystom Palçıq Vulkanları Turizm Kompleksinin (Kompleks turystyczny wulkanów błotnych)[9] w pobliżu wioski Qobustan. Ma on powierzchnię 12 ha. Przygotowano warsztaty dla dzieci, trasy dla quadów, tyrolkę, wieżę widokową, parking, sklep z pamiątkami. Odwiedzający mogą też skorzystać z kąpieli leczniczych. Otwarcie, z udziałem prezydenta İlhama Əliyeva, odbyło się 22 kwietnia 2022 roku. Planowana jest budowa 20 km drogi, która pomoże w dotarciu do okolicznych wulkanów i do Baku[10].
W 2008 roku ukazała się w języku azerbejdżańskim, angielskim i rosyjskim praca Adila Əliyeva Azərbaycanın palçıq vulkanları (Wulkany błotne Azerbejdżanu), w której opisano 25 wulkanów[11]. W 2015 roku został wydany ilustrowany atlas wulkanów błotnych (w języku azerskim, angielskim i rosyjskim)[12].
Galeria
- Jeden z wulkanów w Kompleksie turystycznym wulkanów błotnych w rejonie Apszeron w Azerbejdżanie
- Wulkan w Kompleksie turystycznym wulkanów błotnych w rejonie Apszeron
- Jeden z wulkanów błotnych w rejonie Qobustan
- Wulkan błotny Bakhar w rejonie Qobustan
- Grupa turystów na wulkan błotnym Bakhar w rejonie Qobustan
- Grupa turystów przy głównym kraterze wulkanu błotnego Daşgil w rejonie Qobustan
- Główny krater wulkanu błotnego Daşgil (zbliżenie) w rejonie Qobustan
- Grupa turystów przy kraterze wulkanu błotnego Koturdag w rejonie Qobustan
Przypisy
- ↑ a b c Azərbaycanda palçıq vulkanları [online], www.anl.az [dostęp 2022-04-29] .
- ↑ Mud Volcanoes of Azerbaijan [online], Atlas Obscura, 22 kwietnia 2010 [dostęp 2022-05-05] (ang.).
- ↑ Azərbaycan palçıq vulkanlarının fəaliyyətində geoekoloji riskinqiymətləndirilməsi [online] [dostęp 2022-05-01] .
- ↑ a b c d e Геохимическая характеристика продуктов деятельности [online], mudvolcanoazblog.files.wordpress.com [dostęp 2022-04-28] .
- ↑ Bakı və Abşeron yarımadasının Palçıq vulkanları qrupu Dövlət Təbiət Qoruğu [online], Təbiətimiz, 17 listopada 2013 [dostęp 2022-05-01] (ang.).
- ↑ a b 53 – „Bakı və Abşeron yarımadasının palçıq vulkanları qrupu Dövlət Təbiət Qoruğu haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə [online], www.e-qanun.az [dostęp 2022-04-28] .
- ↑ Lök-Batan Palçıq Vulkanı :: Azərbaycan-UNESCO əlaqələri [online], unesco.preslib.az [dostęp 2022-04-28] [zarchiwizowane z adresu 2020-02-11] .
- ↑ Palçıq vulkanları qrupu Dövlət Təbiət Qoruğu | Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi [online], eco.gov.az [dostęp 2022-04-28] (azer.).
- ↑ Azərbaycanda turizm sənayesinin 2021-ci ildə nailiyyətləri [online], www.tourismboard.az [dostęp 2022-04-28] (azer.).
- ↑ Abşeronda Palçıq Vulkanları Turizm Kompleksinin təməli qoyulub [online], aztv.az [dostęp 2022-04-28] .
- ↑ Professor Adil Əliyev: Palçıq vulkanları milli sərvətimizdir [online], ikisahil.az [dostęp 2022-05-02] (azer.).
- ↑ GİA [online], www.gia.az [dostęp 2022-04-28] .