Zamach stanu w Gwinei Bissau (2012)
![]() Położenie Gwinei Bissau na mapie Afryki | |
Państwo |
|
---|---|
Miejsce | Bissau |
Data | 12 kwietnia 2012 |
Typ ataku | zamach stanu |
Sprawca | |
Położenie na mapie Gwinei Bissau ![]() | |
![]() |
Zamach stanu w Gwinei Bissau w 2012 – zamach stanu dokonany przez armię w Gwinei Bissau 12 kwietnia 2012[1].
Tło
W Gwinei Bissau w ciągu 14 lat doszło do czterech zamachów stanu. Do pierwszego z tych przewrotów doszło po tym jak prezydent João Bernardo Vieira 6 czerwca 1998 zdymisjonował szefa armii, gen. Ansumanę Manę. Powodem tego kroku było oskarżenie o nielegalne dostarczanie broni rebeliantom z sąsiedniego Senegalu. Vieira oddał władze po przegranej wojnie domowej i uszedł do Portugalii. Kraj pogrążył się w chaosie. Kolejny przewrót miał miejsce 14 września 2003 pod przywództwem generała Veríssimo Correi Seabry, przy znacznym poparciu społecznym. Obalony został wówczas prezydent Kumba Ialá[2].
W 2005 wybory prezydenckie wygrał Joao Bernardo Vieira, który powrócił do kraju. Jednak jego rządy potrwały cztery lata, gdyż 2 marca 2009 zginął w zamachu. Przyczyną przewrotu było oskarżenie prezydenta o zlecenie zabójstwa dowódcy armii, gen. Tagme Na Waie. Po tych wydarzeniach formalnie na stanowisko prezydenta został wybrany Malam Bacai Sanhá. Za jego rządów doszło do dwóch prób zamachów stanu[2]. 1 kwietnia 2010 generał Antonio Indjai przejął na kontrolę nad dowództwem armii i na krótko uwięził szefa sztabu generalnego oraz premiera Gomesa Júniora. Jednak na skutek protestów społecznych i braku poparcia w szeregach wojska, ostatecznie zaprzestał buntu[3][4]. Prezydent Sanha cierpiał na cukrzycę i w związku z tym w 2011 pojechał do Paryża na leczenie. W tym czasie, 26 grudnia 2011, część wojsk pod dowództwem kontradmirała Jose Americo Bubo Na Tchuto wszczęła bunt i wyszła na ulice stolicy, zmuszając premiera Carlosa Gomesa Júniora do szukania schronienia w ambasadzie Angoli[5][6].
Malai Baca Sanha zmarł w Paryżu 9 stycznia 2012. Jednak przed śmiercią prezydent, wspólnie z premierem przygotowali reformę sił zbrojnych. Nadzorować ją miało 600 żołnierzy z Angoli, którzy mieli nadzorować demobilizację żołnierzy. Ich obecność wywoływała napięcia w kraju. Tymczasem przygotowywano się do wyborów prezydenckich. W związku z tym premier Gomesa Júniora 10 lutego 2012 zrezygnował ze stanowiska, by wziąć udział w wyborach prezydenckich, zaplanowanych na 18 marca 2012. Tymczasowo na stanowisko szefa rządu obsadził Adiato Djaló Nandignę. Gomesa Júniora zdobył w pierwszej turze 49% głosów i był głównym kandydatem do zwycięstwa w drugiej turze, zaplanowanej na koniec kwietnia 2012. Jednak nie doszła ona do skutku ze względu na przewrót[2].
Przebieg
12 kwietnia 2012 zbuntowane oddziały aresztowały Raimundo Pereirę, pełniącego obowiązki prezydenta Gwinei Bissau oraz byłego premiera i kandydata w wyborach prezydenckich, Carlosa Gomesa Júniora, a także panią premier Adiato Djaló Nandigna. Wojsko przejęło kontrolę nad stolicą państwa, Bissau. Utworzono Dowództwo Wojskowe na czele z zastępcą szefa sztabu generalnego, generałem Mamadu Ture Kurumą[7].
13 kwietnia 2012 Dowództwo Wojskowe podjęło decyzję o powołaniu nowego „rządu jedności narodowej” złożonego z członków różnych sił politycznych, w którym przedstawiciele wojska objęliby stanowiska ministra obrony i spraw wewnętrznych, rozpoczynając negocjacje w tej sprawie z partiami opozycyjnymi[7][8].
W wyniku porozumienia z partiami opozycyjnymi, junta wojskowa 19 kwietnia 2012 mianowała Manuela Serifo Nhamadjo na stanowisko tymczasowego szefa państwa na dwuletni okres przejściowy, po którym miały zostać zorganizowane nowe wybory[9][10]. Jednakże następnego dnia Nhamadjo odmówił przyjęcia stanowiska, uznając decyzję za nielegalną w świetle prawa[11][12].
Stanowisko szefa państwa Nhamadjo objął dopiero 11 maja 2012, w wyniku porozumienia junty wojskowej z ECOWAS, zakładającego powołanie nowej cywilnej administracji na okres jednego roku, w czasie którego w kraju miały zostać przeprowadzone nowe wybory. Tym samym junta wojskowa z Ture Kurumą na czele zakończyła swoje rządy[11][13]. Porozumienie polityczne podpisało 35 partii politycznych, w tym wszystkie największe z wyjątkiem PAIGC. 16 maja 2012 Nhamadjo nominował na stanowiska premiera Rui Duarte de Barrosa[14][15].
Po zamachu stanu, państwo pogrążyło się jeszcze w większym kryzysie. Nie wypłacano wynagrodzeń, ceny żywności rosły, brakowało benzyny, prądu, wiele szpitali, szkół i elektrowni przestało funkcjonować[2].
Reakcje międzynarodowe
Minister Spraw Zagranicznych Portugalii, Paulo Portas, zapowiedział 13 kwietnia 2012 interwencję zbrojną w Gwinei Bissau (była kolonia portugalska) w obronie przebywających na jej terenie Portugalczyków. Do przywrócenia rządów cywilnych wezwały również: Nigeria, USA i Rosja[2].
Zamach stanu skrytykowała Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS). Organizacja zażądała oddania władzy w ręce cywilne i powrót wojskowych do koszar. Ponadto padły zapowiedzi wysłania sił interwencyjnych. Junta odpowiedziała, że jeśli odda władzę to nie Gomesowi, lecz opozycji. Złożony z nich rząd przejściowy miałby działać przez dwa lata, po czym doszłoby do wyborów. Zarówno ECOWAS, jak i ONZ odrzuciły taką propozycję[2].
17 kwietnia 2012 wskutek przewrotu Unia Afrykańska zawiesiła Gwineę Bissau w prawach członka organizacji[16].
Przypisy
- ↑ Guinea-Bissau military attack parts of capital. BBC News, 12 kwietnia 2012. [dostęp 2012-04-13]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Gwinea-Bissau - mały kraj z wielkimi problemami. wp.pl, 15 maja 2012. [dostęp 2012-05-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-16)]. (pol.).
- ↑ Guinea-Bissau leaders held in apparent coup. BBC News, 1 kwietnia 2010. [dostęp 2012-01-09]. (ang.).
- ↑ Guinnea Bissau coup attempt. news24, 1 kwietnia 2010. [dostęp 2012-05-15]. (ang.).
- ↑ Guinea-Bissau coup attempt: Navy chief arrested. BBC News, 27 grudnia 2011. [dostęp 2012-05-15]. (ang.).
- ↑ Gunfight between army factions in Bissau capital. Reuters, 26 grudnia 2011. [dostęp 2012-05-15]. (ang.).
- ↑ a b Guinea-Bissau opposition vows to reach deal with junta. modernghana.com, 15 kwietnia 2012. [dostęp 2012-04-15]. (ang.).
- ↑ Fears grow for toppled Guinea Bissau MPs. msn.co.nz, 15 kwietnia 2012. [dostęp 2012-04-15]. (ang.).
- ↑ G.Bissau junta names transition leader, defies world opinion. AFP, 19 kwietnia 2012. [dostęp 2012-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-03)]. (ang.).
- ↑ Guinea-Bissau Announces Transition President. ugandapicks.com, 20 kwietnia 2012. [dostęp 2012-04-20]. (ang.).
- ↑ a b Deal on Guinea-Bissau interim president. rnw.nl. [dostęp 2012-09-09]. (ang.).
- ↑ April 2012. rulers.org. [dostęp 2012-09-09]. (ang.).
- ↑ G-Bissau politician to head transitional govt. news24.com, 14 maja 2012. [dostęp 2012-09-09]. (ang.).
- ↑ Guinea-Bissau: Rui Duarte de Barros appointed Prime Minister of the transition. africandiplomacy.com, 16 maja 2012. [dostęp 2012-09-09]. (ang.).
- ↑ G.Bissau economist Duarte Barros to lead transition. modernghana.com, 16 maja 2012. [dostęp 2012-09-09]. (ang.).
- ↑ African Union suspends Guinea-Bissau over coup BBC News.