1594
- Ovo je članak o godini 1594.
Milenijum: | 2. milenijum |
---|---|
Vjekovi: | 15. vijek – 16. vijek – 17. vijek |
Decenija: | 1560-e 1570-e 1580-e – 1590-e – 1600-e 1610-e 1620-e |
Godine: | 1591 1592 1593 – 1594 – 1595 1596 1597 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Stevan_Aleksi%C4%87%2C_Spaljivanje_Mo%C5%A1tiju_Svetog_Save%2C_1912.jpg/250px-Stevan_Aleksi%C4%87%2C_Spaljivanje_Mo%C5%A1tiju_Svetog_Save%2C_1912.jpg)
Gregorijanski | 1594. (MDXCIV) |
Ab urbe condita | 2347. |
Islamski | 1002–1003. |
Iranski | 972–973. |
Hebrejski | 5354–5355. |
Bizantski | 7102–7103. |
Koptski | 1310–1311. |
Hindu kalendari | |
• Vikram Samvat | 1649–1650. |
• Shaka Samvat | 1516–1517. |
• Kali Yuga | 4695–4696. |
Kineski | |
• Kontinualno | 4230–4231. |
• 60 godina | Yang Drvo Konj (od kineske Ng.) |
Holocenski kalendar | 11594. |
p • r • u | |
Podrobnije: Kalendarska era |
Godina 1594 (MDXCIV) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u utorak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
1594 na Wikimedijinoj ostavi
Događaji
- 19. 2. - Sigismund III Vasa krunisan za švedskog kralja nakon što je obećao da će održati luteranizam u zemlji (Sigismund je od ranije poljsko-litvanski vladar).
- 27. 2. - Anri IV krunisan za kralja Francuske u Chartresu.
- 10. 3. - Kraljevska vojska prinudila na predaju Nograd, poslednju tursku tvrđavu na severozapadu "turske" Ugarske[1].
- oko 21. 3. - Juraj Zrinski osvaja nekoliko gradova između Kaniže i Sigeta[1].
- 22. 3. - Anri IV konačno ušao u Pariz.
- ožujak - Juraj Lenković je novi general hrvatske krajine[2].
- 21. 3. - Sabor u Zagrebu: ne žele da se hrvatski ban (Tomo Erdedi) potčinjava bilo kome, makar i nadvojvodi Maksimilijanu (ima raditi sporazumno)[3].
- 26. 3. - Umro Stjepan Grasswein, general slavonske krajine, zamjeniće ga barun Ivan Sigismund Herberstein.
- mart - Banatski ustanak, ustanici i hajduci Petra Majžaša zapalili Vršac [4].
- 14. 4. - Kralj Rudolf II imenovao svog brata Matiju za zamjenika u Ugarskoj i drugim zemljama[5].
- 16. 4. - Od trovanja umro Ferdinando Stanley, 5th Earl of Derby, drugi na redu za englesku krunu.
- 4. 5. - 28. 6. - Nadvojvoda Matija opsjeda Ostrogon, uz pomoć srpskih žitelja zauzeo gornji grad ne i samu tvrđavu[1]; Christoph von Teuffenbach krenuo na Hatvan.
- 7. 5. (27. 4. po j.k.) - Spaljivanje moštiju svetog Save.
- Banatski ustanak se ipak pojačava: padaju Bečkerek, Lipovo, Titel i dr.; na kraju ipak moraju pobeći u Erdelj (knez Žigmund Batori)[6].
- Vladika Teodor otišao u Erdelj pa odran od Turaka po povratku[4].
- U ovo vreme se pobunili i Srbi oko Peći[7].
- 1. 6. - Herberstein provalio u Pakrački sandžak, 4. 6. zapalio Sirač.
- 5. 6. - Willem Barentz krenuo na prvo putovanje potrage za Severoistočnim prolazom (stiže do Novaje Zemlje).
- 11. 6. - Principalía: španski kralj Filip II. priznaje prava i privilegije domorodačkih plemića i poglavara na Filipinima.
- 1. 7. - Anglo-španski rat: na kraju akcije kod zaliva San Mateo (Ekvador), Španci zarobili engleskog pomorca Richarda Hawkinsa.
- 10. 7. - Srbi odlučujuće poraženi oko Bečeja i Bečkereka, beže u Erdelj[2].
- 14. 7. - Sigismund postavio svog strica Karla za namesnika u Poljskoj-Litvaniji.
- srpanj, polovinom - Turci pokorili pobunjeni Banat[4].
- 22. 7. - Osamdesetogodišnji rat: holandski republikanci zauzeli Groningen (zaokružen sever Nizozemske).
- srpanj - Sinan-paša krenuo iz Beograda, osvaja Tatu 23. 7. i utvrđenu opatiju sv. Martina 30. 7., zatim dolazi pred Győr (Đer); krimski Tatari upadaju u Mađarsku s istoka.
- 1. 8. - Nadvojvoda Maksimilijan započinje opsadu Petrinje.
- kolovoz, početkom - Srbi morali vratiti Turcima grad Fačet, po naređenju erdeljskog kneza (inače, knez nije mogao ući u rat jer je staleška skupština bila protiv)[4].
- 5. 8. - Lenković sa uskocima zauzeo Hrastovicu, takođe i Goru, zatim važnu kulu kod Petrinje.
- 10. 8. - Turci bježe iz Petrinje, zapalivši je na odlasku, isto se događa i sa Siskom; nadvojvoda ubrzo raspušta vojsku.
- 16. 8. - Dubrovčanin Ivan de Marini, izaslanik kralja Rudolfa, sklopio savez sa moldavskim vojvodom Aronom; ovih dana se savezu priklonio i erdeljski knez Žigmund Batori[8].
- avgust - Počinje Devetogodišnji rat u Irskoj, neuspeo pokušaj zbacivanja engleske vlasti u zemlji.
- rujan, zadnja dekada - Rustam-beg se vratio u Hrastovicu i Petrinju; Erdogli-beg upada u Turopolje ali biva zarobljen[9].
- 29. 9. - Győr se predao Sinan-paši; poslao jedinice koje zauzimaju Pápu[2].
- 4 - 28. 10. - Sinan-paša neuspješno opsjeda Komarno (brani ga Vuk Stančić) zatim odlazi u zimovnik i otpušta Tatare.
- 5. 11. - Juraj Lenković upao u bihaćku varoš i zapalio je, odvodi 1200 kršćana sa sobom.
- 15. 11. - Vladari Erdelja, Vlaške i Moldavije, Žigmund, Mihaj i Aron, sklopili antiturski savez.
- 23. 11. ubijeni svi Turci u Bukureštu i Jašu, Mihaj Hrabri prelazi Dunav i napada Silistriju, Ruščuk, Vidin, Nikopolj; Deli-Markova srpska četa zalazi pljačka do Jedrena[10].
- 27. 12. - Student Jean Châtel pokušao ubiti kralja Anrija IV.
Tokom/tijekom godine
- Aleksandar Komulović u papinskoj misiji za stvaranje antiturskog saveza (ove godine posjećuje Erdelj, Moldaviju i Poljsku-Litvaniju)[1].
- Podignuta crkva manastira Orahovica; dovršen ikonostas u Dečanima.
- U Amsterdamu osnovana Compagnie van Verre, prethodnica Nizozemske istočnoindijske kompanije, ne bi li bio prekinut portugalski monopol na biber.
- Procvetali tulipani Carolusa Clusiusa u Botaničkoj bašti Lajdenskog univerziteta - to se smatra početkom gajenja lala u Holandiji, mada ih je i ranije bilo u privatnim baštama.
Rođenja
- Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1594.
- 15. 6. - Nicolas Poussin, slikar († 1665)
- 9. 12. - Gustav II Adolf, švedski kralj († 1632)
- pribl. - Ivan Belostenec, leksikograf († 1675)
Smrti
- Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1594.
- 2. 2. - Giovanni Pierluigi da Palestrina, kompozitor (* ca. 1525)
- 26. 3. - Stjepan Grasswein, general slavonske krajine
- 30. 5. - Bálint Balassi, pesnik (* 1554)
- 26. 5. - Teodor Nestorović, vršački vladika
- 31. 5. - Tintoretto, slikar (* 1518)
- 14. 6. - Orlando di Lasso, kompozitor (* ca. 1532)
- 22. 11. - Martin Frobisher, istraživač (* ca. 1539)
- 2. 12. - Gerardus Mercator, kartograf (* 1512)
- ? - Husein-paša Boljanić, osmanski velikodostojnik
Reference
- Literatura
- Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
- Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959