5. krajiška divizija NOVJ
Peta krajiška divizija | |
---|---|
![]() | |
Osnivanje | 9. novembar 1942. Mesto formiranja: Glamočko Polje |
Formacija | 1. krajiška brigada 4. krajiška brigada 7. krajiška brigada |
Jačina | 3.920 vojnika i oficira |
Deo | Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije |
Angažovanje | Napad NOVJ na Bosanski Novi novembra 1942. Napad NOVJ na Sanski Most decembra 1942. Operacija Vajs I Operacija Vajs II Operacija Kugelblic Operacija Šnešturm Bitka za Ivanjicu januara 1944. Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944. Andrijevička operacija Treći prodor NOVJ u Srbiju Bitka na Kopaoniku 1944. Beogradska operacija Sremski front |
Komandanti | |
Komandant | Slavko Rodić |
Peta krajiška divizija NOVJ formirana je naredbom Vrhovnog štaba od Prve, Četvrte i Sedme krajiške brigade, 9. novembra 1942. godine u Glamočkom polju.
Do polovine oktobra 1943. godine bila je u sastavu Prvog bosanskog korpusa (Trećeg korpusa), Operativne grupe divizija i Prvog proleterskog korpusa. Od 1. januara 1945. godine u sastavu je Prve armije. Sedma brigada je 7. marta 1943. izuzeta iz sastava divizije, a diviziji je priključena Deseta krajiška udarna brigada. Od novembra 1943. do februara 1944. godine u sastavu divizije bila je Brigada Garibaldi sastavljena od Italijana. Od 20. septembar do kraja oktobra 1944. godine u sastavu divizije je 21. srpska brigada, a od 12. decembra 1944. i Jugoslovenska brigada, formirana u Sovjetskom Savezu.
30. novembra 1944. u sastav Pete krajiške divizije ušla je i Artiljerijska brigada.
Borbeni put Pete divizije
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Oro%C5%BEje_in_vojna_oprema_zaplenjeni_med_boji_v_Sloveniji.jpg/220px-Oro%C5%BEje_in_vojna_oprema_zaplenjeni_med_boji_v_Sloveniji.jpg)
Nakon formiranja divizija kao celina učestvovala je krajem novembra i tokom decembra 1942. godine u ofanzivnim operacijama protiv Nemaca i ustaša u dolini Sane i Une. Tokom Operacija „Vajs I“ uspela je da spreči napredovanje nemačkog 749. puka 717. divizije, a tokom Operacija "Vajs II" vodila je uspešne elastičnu odbranu protiv nastupanja 7. SS divizije i 369. legionarske divizije.
U toku bitke na Sutjesci, Vrhovni štab NOVJ, našavši se u okruženju, poznvao je u pomoć 5. krajišku diviziju. Međutim njen pokušaj da forsira reku Bosnu kod Nemile, Topčić Polja i Begova Hana noću 26/27. maja završio se bezuspešno, pa je izostalo njeno dejstvo u pozadinu nemačkih snaga, koje bi olakšalo proboj.[1] Tek 18. juna, posle dvanaestodnevnog marša, pod borbom, 5. krajiška divizija (sa dve brigade) stigla iz rejona Prnjavora na određene joj položaje (selo Hadžići, selo Tarčin, Ivan-sedlo) na pruzi Sarajevo-Mostar u cilju prihvata Glavne operativne grupe po proboju sa Sutjeske.[2]
Tokom 1943. divizija je izvršila više uspešnih napada među kojima se ističu zauzimanje Kaknja u junu i napad na aerodrom Rajlovac u avgustu.
Tokom decembra 1943. godine divizija je vodila teške manevarske borbe protiv jedinica 5. SS korpusa tokom tokom operacije „Kugelblic“ u istočnoj Bosni.
Od marta do maja 1944. godine učestvovala je u nastupanju kroz Srbiju, a zatim u borbama protiv Nemaca, četnika i muslimanske legije u Sandžaku i istočnoj Bosni. Od početka avgusta 1944. Peta krajiška divizija borila se pod neposrednom komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbiju u bici na Kopaoniku i bitkama u dolini Zapadne Morave, od oktobra 1944. do aprila 1945. godine učestvovala je u borbama na Sremskom frontu. 17. januara 1945. prilikom ofanzivnog udara nemačkog 34. armijskog korpusa divizija je pretrpela teške gubitke, a neke njene jedinice su razbijene. Tokom aprila 1945. učestvovala je u proboju Sremskog fronta i oslobađanju Slavonskog Broda.
Literatura
![]() | Portal NOB Segment isključivo posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi. |
- Vojna enciklopedija, Beograd 1975. godina
- Milutin Morača: Peta krajiška divizija, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1985.
- Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE, Beograd 1986.
- PRVA KRAJIŠKA BRIGADA - ZBORNIK SJEĆANjA
- Rade Zorić: ČETVRTA KRAJIŠKA NOU BRIGADA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1980.
- Sedma krajiška brigada : zbornik sjećanja, Mrkonjić Grad 1978.
- Sedma krajiška brigada : zbornik sjećanja, knj. 2, Beograd 1987.
- Milorad Gončin: U DIMU BARUTA (Deseta krajiška brigada), Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1990.
- Deseta krajiška brigada - ratna sjećanja 1-2, Beograd 1984.
- p
- r
- u
Operativne grupe |
|
---|
- 1. proleterski
- 2. udarni
- 3. bosanski
- 4. hrvatski
- 5. bosanski
- 6. slavonski
- 7. slovenački
- 8. dalmatinski
- 9. slovenački
- 10. zagrebački
- 11. hrvatski
- 12. vojvođanski
- 13. srpski
- 14. srpski
- 15. makedonski
- 16. makedonski
- Bregalničko-strumički
- Korpus narodne odbrane Jugoslavije
- 1. proleterska
- 2. proleterska
- 3. udarna
- 4. krajiška
- 5. krajiška
- 6. lička
- 7. banijska
- 8. kordunaška
- 9. dalmatinska
- 10. krajiška
- 11. krajiška
- 12. slavonska
- 13. primorsko-goranska
- 14. slovenačka
- 15. slovenačka
- 16. vojvođanska
- 17. istočnobosanska
- 18. slovenačka
- 19. severnodalmatinska
- 20. dalmatinska
- 21. srpska
- 22. srpska
- 23. srpska
- 24. srpska
- 25. srpska
- 26. dalmatinska
- 27. istočnobosanska
- 28. slavonska
- 29. hercegovačka
- 30. slovenačka
- 31. slovenačka
- 32. zagorska
- 33. hrvatska
- 34. hrvatska
- 35. lička
- 36. vojvođanska
- 37. sandžačka
- 38. istočnobosanska
- 39. krajiška
- 40. slavonska
- 41. makedonska
- 42. makedonska
- 43. istarska
- 45. srpska
- 46. srpska
- 47. srpska
- 48. makedonska
- 49. makedonska
- 50. makedonska
- 51. makedonska
- Kumanovska
- 51. vojvođanska
- 52. kosovsko-metohijska
- 53. srednjobosanska
- spisak divizija
italijanske |
|
---|---|
vazduhoplovne |
|