Tricijum
![]() | |||||||
3H Tricijum | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Spin jezgra | 1/2+ | ||||||
Vrijeme poluraspada | 12,3 a | ||||||
Atomska masa | 3,01605 u | ||||||
Tačka topljenja | -252,5 °C | ||||||
Tačka ključanja | -248,1 °C | ||||||
Raspad | |||||||
|
Tricijum (iz grčkog tritós »treći«) je pored protijuma i deuterijuma prirodni izotop vodonika. NJegovo atomsko jezgro se ponekad naziva i triton.[1][2]
Hemijski simbol tricijuma je 3H, a pojednostavljeno se može obilježiti sa T. U poređenju sa deuterijumom, pored što ima proton u atomskom jezgru, ne posjeduje jedan, već dva neutrona. Međutim ovo atomsko jezgro je nestabilno i raspada se sa jednim vremenom poluraspada od 12,32 godina po emisiji jednog elektrona u 3He (beta raspad). Takođe tricijum je radioaktivan.[3]
Iako izotopi istog hemijskog elementa imaju jednake fizičke i hemijske osobine, kod vodonika se zbog značajne razlike u težini atomskog jezgra pojavljuju različite fizičke osobine između obične, teške i preteške vode. Tricijum oksid (preteška voda) T2O ima tačku ključanja od 101,51 °C, a temperaturu topljenja iznosi 4,48 °C.
Proizvodnja
Prirodnim putem tricijum nastaje neutronskim bombardovanjem jezgara atoma azota iz kosmičkog zračenja u gornjim slojevima atmosfere.
Konvekcionalnim strujanjima tricijum dospijeva do zemljine površine kao tricijumvodonik. U čitavoj prirodi postoji možda oko 2 – 3,5 kg tricijuma.
Vještački tricijum se dobija u jezgro-reaktoru. Ovo se odvija:
- bombardovanjem 6Li-mete sa neutronima iz reaktorskog jezgra
- ekstrakcijom iz hladne vode iz reaktora teške vode, gdje nastaje kao nus produkt.
Upotreba
Između ostalog koristi se u biologiji, hemiji i medicini. Koristi se kao marker (trejser) za markiranje pojedinih supstanci.
Kao sredstvo za osvjetljavanje koristi se mješavina gasovitog Tricijuma i fluorescentnog sredstva u zapečaćenim borosilikat-ampulama. Tricijumovo beta zračenje aktivira unutrašnji sloj kojim je premazana unutrašnja strana ampule i na taj način proizvodi slabo, fluorescentno svjetlo. Ovo „hladno osvjetljenje“ ima teoretski životni vijek od više decenija, a na tržištu ga je moguće naći u više boja, pod nazivom Trejser (Tracer).
Tricijum se takođe koristi kao sredstvo za osvjetljavanje, na primjer na kazaljkama satova, na brojevima satova. Kod proizvodnje i skladištenja većih količina tricijuma, ne smiju se isključiti rizici po zdravlje.
Tricijum je takođe sastavni dio pojedinog atomskog oružja U budućim atomskim elektranama trebala bi da se koristi mješavina deuterijuma i tricijuma kao pogonsko gorivo.
Dokazivanje
Dokazivanje postojanja tricijuma se vrši pomoću tečnih cintilatora i otvorenih jonizatorskih komora.
Izvori
- ↑ „Tritium (Hydrogen-3) – Human Health Fact sheet”. Argonne National Laboratory. 2005-08. Arhivirano iz originala na datum 2010-02-08. Pristupljeno 19. 9. 2010.
- ↑ Serot, O.; Wagemans, C.; Heyse, J. (2005). „New Results on Helium and Tritium Gas Production From Ternary Fission”. International conference on nuclear data for science and technology. AIP Conference Proceedings 769: 857–860. DOI:10.1063/1.1945141.
- ↑ L. L. Lucas, M. P. Unterweger (2000). „Comprehensive Review and Critical Evaluation of the Half-Life of Tritium”. Journal of Research of the National Institute of Standards and Technology 105 (4): 541. Arhivirano iz originala na datum 2011-10-17. Pristupljeno 2014-04-25.
Povezano
p • r • u Periodni sistem elemenata | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||||||||||||
Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||||||||||||
Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | ||||||||||
Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og | ||||||||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)