Büyük aptal kuramı
Finansta, büyük aptal kuramı, daha sonra daha da yüksek bir fiyata satılabilmeleri durumunda, fiyatları içsel değerini büyük ölçüde aşan aşırı değerli varlıkları satın alarak bazen para kazanılabileceğini öne süren bir kuramdır.
Bu bağlamda, bir "aptal", muhtemelen onu "daha büyük bir aptala" satabileceği ve kâr edebileceği varsayımıyla, aşırı fiyatlı bir varlık için ödeme yapabilir. Bu, yalnızca varlık için daha yüksek fiyatlar ödemeye istekli yeni "daha büyük aptallar" olduğu sürece işe yarar. Sonunda, yatırımcılar fiyatın gerçeklikten koptuğunu artık inkâr edemezler; bu noktada bir satış, fiyatın gerçeğe uygun değerine yaklaşana kadar önemli ölçüde düşmesine neden olabilir.[1][2][3][4]
Sürü psikolojisi
İnsan davranışındaki önyargılar nedeniyle, bazı insanlar, ne kadar mantıksız olursa olsun, fiyatının arttığını gördükleri varlıklara çekilir.[5] Bu etki, genellikle, insanların erken satın alan ve büyük karlar elde eden diğerlerinin hikâyelerini duydukları ve satın almayanların kaybetme korkusu hissetmelerine neden olan sürü zihniyeti tarafından daha da şiddetlenir. Bu etki, ekonomi profesörü Burton Malkiel tarafından A Random Walk Down Wall Street (1973 birinci baskı) adlı kitabında açıklanmıştır:
Örnekler
Dönemlerinde hiper enflasyon ve uzak bölgelerdeki ihtiyaçlar fiyatı göreli normale böylece fahiş olduğu pazarlarda bu fiyatlar keyfi görünebilir. Yine de, bu bölgelerdeki fiyata göre iş yapmanın yerel maliyeti ve ayrıca kişinin kendini aşırı enflasyonist bir krizde beslemesi ve barınması gerekliliği, kâr veya fiili fayda yoluyla “aptalca” fiyatı haklı çıkarıyor.
Gayrimenkulde, daha büyük aptal teorisi, fiyatların her zaman yükseleceği beklentisiyle yatırımı yönlendirebilir.[6][7] Yükselen bir fiyat dönemi, borç verenlerin temerrüt riskini hafife almasına neden olabilir.[8]
Borsada, daha büyük aptal teorisi, birçok yatırımcı daha sonra "daha büyük bir aptala" satabilecekleri varsayımıyla şüpheli bir yatırım yaptığında geçerlidir. Başka bir deyişle, bir şeyi fiyatına değdiğine inandıkları için değil, başka birine daha yüksek bir fiyata satabileceklerine inandıkları için satın alırlar.[9] Ayrıca hayatta kalan yatırım denir. Hisse senedi yatırımının Keynesyen güzellik yarışması ilkesine konsept olarak benzer.
Sanat, spekülasyonun ve ayrıcalıklı erişimin fiyatları yönlendirdiği, içsel değeri değil, başka bir metadır. Kasım 2013'te, SAC Capital'den hedge fon yöneticisi Steven A. Cohen, özel işlemlerle yakın zamanda edindiği sanat eserlerini müzayedede satıyordu. Eserler arasında Gerhard Richter ve Rudolf Stingel'in tabloları ve Cy Twombly'nin bir heykeli vardı. 80 milyon dolara kadar satmaları bekleniyordu. The New York Times, satışı bildirirken, "Her zaman tüccar olan Bay Cohen, yeni koleksiyoncuların sanat eserlerine değerlerinden çok daha fazlasını ödediği günümüzün aktif sanat pazarından da yararlanıyor."[10]
Kripto para birimleri, daha büyük aptal teorisinin örnekleri olarak nitelendirilmiştir.[11][12][13] Birkaç Nobel ödüllü dahil olmak üzere çok sayıda ekonomist, kripto para birimini hiçbir gerçek değeri olmayan olarak tanımladı.[14][15][16][17]
Ayrıca bakınız
- Arbitraj
- Torba sahibi
- bere bebekler
- Bitcoin
- ekonomik balon
- Spekülasyon
- Öznel değer teorisi
- Ponzi şeması
- Lale çılgınlığı
Kaynakça
- ^ "Greater Fool Theory Definition - What is Greater Fool Theory?". Investorglossary.com. 9 Ocak 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ "What is greater fool theory? definition and meaning". Businessdictionary.com. 23 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ "When Bubbles Burst Tulips. Dot-coms. Hey, manias happen. But most don't lead to economic disaster. - June 11, 2001". Money.cnn.com. 11 Haziran 2001. 20 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ "The Greater Fool Theory: What is it?" (PDF). 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ "Oxford Business Review - The Greater Fool Theory". Oxford Business Review (İngilizce). 30 Aralık 2020. 3 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2021.
- ^ "`Greater Fool Theory` Can Lead To Expensive Home Investment - Chicago Tribune". Articles.chicagotribune.com. 12 Temmuz 1986. 8 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ "What is the Greater Fool Theory? (with pictures)". Wisegeek.com. 17 Şubat 2015. 4 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ "The Greater Fool Theory: Managing and Modeling Risk - The Finance Professionals' Post". Post.nyssa.org. 21 Temmuz 2010. 5 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ "Greater Fool Theory Definition". Investopedia. 14 Nisan 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ Vogel, Carol (30 Ekim 2013). "Steven A, Cohen to Sell Works at Sothebys and Christies". The New York Times. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015.
- ^ "...some of the observed behavior of investors has appeared to fit the ‘greater fool theory’ in that their valuations of Bitcoin seemed based on a belief in a continued upward trajectory." Polasik, Michal; Piotrowska, Anna Iwona; Wisniewski, Tomasz Piotr; Kotkowski, Radoslaw and Lightfoot, Geoffrey (2015). Price Fluctuations and the Use of Bitcoin: An Empirical Inquiry. International Journal of Electronic Commerce, 20(1) pp. 9–49.
- ^ "Anyone who bought Bitcoin in the last two months of 2017, when the price reached almost $20,000, has been played for a greater fool." Andreas Andriano, ??? 20 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (2018). A Short History of Crypto Euphoria. Finance & Development, June 2018, pp. 20-21
- ^ 'In the conclusion, we discuss Bitcoin’s future and conclude that Bitcoin may change from a short-term profit investment to a more steady industry as we identify Bitcoin with the “greater fool theory,”...' Merrick Wang, "Bitcoin and its impact on the economy", 3 Oct 2020, Arvix.com
- ^ Quiggin (16 Nisan 2013). "The Bitcoin Bubble and a Bad Hypothesis". The National Interest. 22 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Shiller (1 Mart 2014). "In Search of a Stable Electronic Currency". New York Times. 24 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Costelloe (29 Kasım 2017). "Bitcoin 'Ought to Be Outlawed,' Nobel Prize Winner Stiglitz Says". Bloomberg. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
It doesn’t serve any socially useful function.
- ^ Wolff-Mann (27 Nisan 2018). "'Only good for drug dealers': More Nobel prize winners snub bitcoin". Yahoo Finance. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.