Ovacık, Tunceli
Ovacık | |
---|---|
![]() Türkiye'de bulunduğu yer | |
![]() İlçe sınırları haritası | |
Ülke | Türkiye |
İl | Tunceli |
Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
İdare | |
• Kaymakam | İsmail Erdoğan[1] |
• Belediye başkanı | Mustafa Sarıgül (CHP) |
Yüzölçümü | |
• Toplam | 1.538 km² |
Rakım | 1.300 m |
Nüfus (2018) | |
• Toplam | 6.998 |
• Kır | - |
• Şehir | - |
Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
Posta kodu | 62900 |
İl alan kodu | 0428 |
İl plaka kodu | 62 |
Resmî site tunceliovacik.gov.tr tunceliovacik.bel.tr |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Ovacik1.jpg/290px-Ovacik1.jpg)
Ovacık, eskiden Nahîye-i Ovacık,[2][3] Doğu Anadolu Bölgesi'nde Tunceli iline bağlı bir ilçedir. 1879'ya kadar Çemişgezek'e bağlı bir nahiyeydi. 2000'li yıllarda Çemişgezek'e sınırı olan Ovacık köyleri Hozat'a bağlanarak iyice ayrılmıştır.
Tarihçe
Yerleşim, Tunceli ilinin kuzeybatısında yer alan Munzur dağlarının güney eteklerinde kurulu olduğu ovadan adını almıştır. İlçenin içerisinde yer aldığı bölge MS 395 yılında Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasından sonra Bizans egemenliğine girmiştir.[4] 639 yılında Arap İslam kavimleri yörede hakimiyet kursa da bir süre sonra yeniden Bizans hakimiyetine girdi. Türkler'in bölgeye girişi, 1071 yılında yaşanan Malazgirt Muharebesi'nden sonra olmuştur.[5] 1200’lerin başında Mengüç Beylerinden Ahmet Gazi, Erzincan yöresine hâkim olmuş ve Ovacık bölgesinde de etkili olmuştur.[4] 1230'lu yıllarda, Anadolu Selçuklu Devleti'nin egemenliğine girmiştir.Moğollar’ın, Anadolu Selçuklu Devleti’ni yenmesiyle yöre Moğol denetimi altına girer.[4] 1515 yılında yaşanan Ovacık Muharebesi'nden sonra Osmanlı Devleti'nin sınırları içerisine girdiği bilinmektedir.[5] O dönemlere Ovacık ilçe değil,Çemişgezek bölgesine bağlı Nihaye-i Ovacık adında bir nahiyedir.[6] Uzun bir dönem Pir Hüseyin Bey ve Çemişgezek beyleri tarafından yönetilmiştir. Tanzimat hareketleri ile yapılan idari düzenleme sonucu olarak, 1879 yılında Hozat merkez olmak üzere Dersim vilayeti kurulunca buraya bağlanan Ovacık, 1886 yılında Mamuret'ül Aziz (Elazığ) vilayetine bağlanmıştır.[5]
1908 yılında ilçe teşkilatı Yeşilyazı (Zeranik) bucağı merkezinde teşkilatlanmış, 1936 yılında Tunceli ili teşkil edilince bu ile bağlanmıştır.[5] 1937 yılında ilçe teşkilatı, Yeşilyazı bucağından kaldırılarak bugünkü ilçe merkezi olan Pulur köyü üzerine Ovacık ilçesi olarak teşkil edilmiştir.
Coğrafya
Tunceli'nin kuzeyinde yer alan Ovacık'ın ismini dağların arasında yer alan 74 km2 lik ovadan aldığı sanılmaktadır. 1538 km2 alanı ile ilin arazi yönünden en büyük ilçesidir. İl merkezine 65 km uzaklıkta bulunan Ovacık, kuzeyinde Erzincan, doğusunda Pülümür ve merkez ilçe, güneyinde Hozat, batısında Erzincan ili ve Çemişgezek ilçesiyle çevrilidir.
Kuzeyi ve güneyi Munzur Sıra Dağlarıyla çevrili olan ova Munzur Suyu tarafından ikiye ayrılmıştır. Denizden yüksekliği 1.300 m olup, en yüksek noktası 3.071 m yüksekliğindeki Ziyaret Tepesi'dir. En önemli akarsuyu Munzur Çayı'dır. Munzur Dağları'nın zirvesinde birçok doğal göl bulunmaktadır.
İlçeye ulaşım Munzur Suyu ile birlikte devam ederek ilerleyen ve Munzur Vadisi Millî Parkı içerisinde yer alan doğa manzaralarıyla dolu karayolu üzerinden sağlanmaktadır.
İklim
Ovacık doğal yapısı gereği iklimi en sert geçen ilçedir. Kışları soğuk ve kar yağışlıdır. Kışları ilçe merkezine dahi 2 metreyi geçen şekilde kar yağar. Yaz aylarında ise hava serin geçmektedir.
Nüfus
Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
---|---|---|---|
Ovacık ilçesi (Elâzığ) | |||
1927[7] | 5.327 | 335 | 4.992 |
1935[8] | 9.618 | 460 | 9.158 |
Ovacık ilçesi (Tunceli) | |||
1940[9] | 8.353 | 1.168 | 7.185 |
1945[10] | 7.159 | 749 | 6.410 |
1950[11] | 9.749 | 630 | 9.119 |
1955[12] | 12.332 | 632 | 11.700 |
1960[13] | 14.349 | 1.155 | 13.194 |
1965[14] | 16.048 | 1.508 | 14.540 |
1970[15] | 16.100 | 1.968 | 14.132 |
1975[16] | 18.282 | 2.248 | 16.034 |
1980[17] | 19.871 | 2.793 | 17.078 |
1985[18] | 18.454 | 2.996 | 15.458 |
1990[19] | 15.316 | 3.647 | 11.669 |
2000[20] | 8.522 | 5.909 | 2.613 |
2007[21] | 7.200 | 4.603 | 2.597 |
2008[22] | 6.644 | 3.871 | 2.773 |
2009[23] | 5.942 | 3.227 | 2.715 |
2010[24] | 5.745 | 2.991 | 2.754 |
2011[25] | 5.934 | 3.223 | 2.711 |
2012[26] | 6.352 | 3.702 | 2.650 |
2013[27] | 6.550 | 3.316 | 3.234 |
2014[28] | 6.335 | 3.230 | 3.105 |
2015[29] | 6.438 | 3.274 | 3.164 |
2016[29] | 6.103 | 3.069 | 3.034 |
2017[29] | 5.970 | 3.041 | 2.929 |
2018[29] | 6.998 | 3.164 | 3.834 |
2019[29] | 6.696 | 3.009 | 3.687 |
2020[29] | 6.533 | 3.029 | 3.504 |
Ekonomi
İlçenin geçimi daha çok tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Ovacık-Zeranik Ovası ve çevresinde yetiştirilen fasulyenin besin değeri yüksek olup, son yıllarda pazarlamasında büyük ilerlemeler sağlanmıştır. Ayrıca Mercan Vadisi ve ilçenin bazı köylerinde ceviz yetiştiriciliği de yapılmaktadır. İyi bir ortam olmasına rağmen arıcılık kısmen yapılmakta, yeterli gelişme bir türlü sağlanamamıştır.
Turizm: Munzur Suyunda yaşayan « Kırmızı Benekli Alabalık » ilçenin önemli ürünlerindendir.
İlçede tarihî eser niteliğinde bir yapı bulunmamakla birlikte ilin turizm bakımından en önemli doğal değerlerini bir arada barındıran bir özelliğe sahiptir. Munzur Vadisi Millî Parkı, Munzur Suyu Gözeleri, Mercan Vadisi ve Mercan Suyu ile gözeleri ilçenin önde gelen varlıklarıdır.
Özellikle Munzur Suyu Gözeleri ilkbahar aylarından itibaren binlerce insan tarafından gezilip görülmektedir.
Din ve inanış
Bölgedeki Alevilik, bilinen Anadolu Aleviliğin aksine bazı gelenekleri sebebiyle dünyanın en eski dinlerinden biri olarak sayılan Şamanizm[30][31] ve Zerdüştlük dini ile benzer noktaları taşır. Aynı zamanda bölgede Khal Gağan olarak bilinen Hristiyanlardan Zazalara geçen yılbaşı da kutlanmaktadır.[32][33] Bunun yanında Türk geleneği olarak Akkoyunlular'dan kalma koçbaşlı mezar geleneği de sürdürülmektedir.[34][35]
Siyaset
2019'da Türkiye Komünist Partisi'nden ilk kez Tunceli Belediye başkanı seçilen Fatih Mehmet Maçoğlu 2014 - 2019 arası bu ilçeyi Türkiye'de ilk kez ve tek Türkiye Komünist Partili başkan olarak yönetmiştir.[36] 2019 Türkiye yerel seçimlerinde belediye başkanlığına CHP'den aday olan Mustafa Sarıgül seçilmiştir.
Ulaşım
İlçeye ulaşımı sağlayan yol Tunceli'den başlayan ve Munzur Vadisi boyunca uzanıp Munzur gözelerine kadar devam eden yoldur. Bu yol oldukça virajlıdır ve yolun asfaltı bozuktur. Bu yolun haricinde bir de Hozat ilçesi ile ulaşımı sağlayan yol mevcuttur. Bu yolun asfalt çalışması da yapılmıştır. Bu yol ile Ovacık, Hozat üzerinden Pertek ve Elazığ'a da ulaşımını sağlamaktadır.
Haftanın belirli günleri Ovacık Mavi Tur ve Ovacık Canlar Turizm ilçeden İstanbul'a otobüs seferleri düzenlemektedir.
Kaynakça
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 30 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2009.
- ^ MUNZUR BABA MİTOLOJİSİ VE TARİHİ KAYNAKLAR DENEME, Munzur Üniversitesi
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 14 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ a b c "Arşivlenmiş kopya". 2 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2019.
- ^ a b c d "Arşivlenmiş kopya". 30 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2019.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 16 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2019.
- ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Ovacık Nüfusu - Tunceli". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- "Tunceli Ovacık Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Sacrifice Faith from Turkistan to Tunceli,Yrd.Doç.Dr.Yusuf Arslan
- ^ Şaman (Kam) Davulundaki “İmler” ve “Tamgalar”
- ^ (20 Ocak 2012). "Mitolojiden Günümüze Gelen Bayram Gağant Tunceli'de Kutlandı". . haberler.com. 6 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2019.
- ^ (24 Aralık 2013). "Gağan/Gağant'ın Çocuk Misafirleri". . dersimnews.com. 6 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2019.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 27 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2020.
- ^ "Türkiye'nin ilk 'komünist' başkanı!". HABERTÜRK. 31 Mart 2014. 31 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2014.
Dış bağlantılar
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
- Ovacık Belediyesi
- Ovacık Kaymakamlığı30 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.