Tartarik asit
![]() | |
![]() Ball-and-stick model of L-(+)-tartaric acid | |
Adlandırmalar | |
---|---|
Tercih edilen IUPAC adı 2,3-Dihydroxybutanedioic acid | |
Diğer adlar Tartaric acid 2,3-Dihydroxysuccinic acid Threaric acid Racemic acid Uvic acid Paratartaric acid Winestone | |
Tanımlayıcılar | |
| |
3D model (JSmol) |
|
ChEBI |
|
ChEMBL |
|
ChemSpider |
|
DrugBank |
|
ECHA InfoCard | 100.121.903 ![]() |
E numaraları | E334 (antioksidanlar, ...) |
KEGG |
|
MeSH | tartaric+acid |
PubChem CID |
|
UNII |
|
CompTox Bilgi Panosu (EPA) |
|
InChI
| |
SMILES
| |
Özellikler | |
Molekül formülü | C4H6O6 (basic formula) HO2CCH(OH)CH(OH)CO2H (structural formula) |
Molekül kütlesi | 150.087 g/mol |
Görünüm | White powder |
Yoğunluk | 1.737 g/cm3 (R,R- and S,S-) 1.79 g/cm3 (racemate) 1.886 g/cm3 (meso) |
Erime noktası | 169, 172 °C (R,R- and S,S-) 206 °C (racemate) 165-6 °C (meso) |
Çözünürlük (su içinde) |
|
Asitlik (pKa) | L(+) 25 °C : pKa1= 2.89, pKa2= 4.40 meso 25 °C: pKa1= 3.22, pKa2= 4.85 [2] |
Konjuge baz | Bitartrate |
−67.5·10−6 cm3/mol | |
Tehlikeler | |
GHS etiketleme sistemi: | |
Piktogramlar | ![]() |
İşaret sözcüğü | Danger |
Tehlike ifadeleri | H318 |
Önlem ifadeleri | P280, P305+P351+P338+P310 |
Benzeyen bileşikler | |
Diğer katyonlar | Monosodium tartrate Disodium tartrate Monopotassium tartrate Dipotassium tartrate |
Benzeyen carboxylic acids | Butyric acid Succinic acid Dimercaptosuccinic acid Malic acid Maleic acid Fumaric acid |
Benzeyen bileşikler | 2,3-Butanediol Cichoric acid |
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa). ![]() ![]() ![]() | |
Bilgi kutusu kaynakları |
Tartarik asit (E 334); bitkilerde yaygın olarak bulunan, kristal yapılı, renksiz organik asit. Başta gıda sanayi olmak üzere çeşitli sanayi dallarında kullanılan bu asit, şarabın mayalanması esnasında potasyumun yan ürünü olarak elde edilir. Tartarik asidi bu karışımdan ilk olarak Carl Wilhem Scheele ayırmıştır. Şarap üretiminede ortaya çıkan atıklar potasyum hidroksitle nötralleştirilir. Çöken kalsiyum tartarın sülfürik asitle işlenmesiyle de tartarik asit oluşur.
Tartarik asit gazozlarda, jelatinli tatlılarda, metallerin temizlenmesinde ve cilalanmasında ve yün boyama işlerinde kullanılır. Antimon potasyum tartarları da böcek ilacı ve mordan olarak kullanılır. Üzümsü meyvelerde toplam asidin %1,6–2,8'lik bölümünü tartarik asit oluşturmaktadır.
Tartarik asidin dört steroizomeri vardır. Bunlar üzümde ve başka meyvelerde bulunan d (deksro) tartarik asit, rasemik karışımdan elde edilen l (levo) tartarik asit ve yapay olarak elde edilen rasemik karışım dl tartarik asit ile mezo tartarik asittir.
Tartarik asitler suda çözünebilen dikarboksilik asitlerdir.
Kaynakça
- ^ Tartaric Acid – Compound Summary 4 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., PubChem.
- ^ Dawson, R.M.C. et al., Data for Biochemical Research, Oxford, Clarendon Press, 1959.