Cách mạng màu
Những cuộc cách mạng màu | |
---|---|
![]() Bản đồ các cuộc cách mạng màu Cách mạng thành công Cách mạng không thành công Tình trạng biểu tình là một phần của cuộc cách mạng màu đang gây tranh cãi | |
Địa điểm | Các quốc gia hậu Xô Viết, Serbia hậu Nam Tư |
Nguyên nhân |
|
Hình thức |
|
Kết quả |
|
Cách mạng màu (tiếng Anh: color revolution)[1] là một loạt các cuộc biểu tình thường là phi bạo lực và đi kèm là những thay đổi (bất thành hoặc đã thành công) về chính phủ và xã hội diễn ra ở các quốc gia hậu Xô Viết (đặc biệt là Armenia, Georgia, Ukraine và Kyrgyzstan) và Cộng hòa Liên bang Nam Tư vào đầu thế kỷ 21.[2]
Mục đích của các cuộc cách mạng màu là thiết lập nền dân chủ tự do theo kiểu phương Tây. Chúng chủ yếu được khơi mào bởi kết quả bầu cử mà nhiều người cho là gian lận.
Các cuộc cách mạng màu được đánh dấu bằng việc sử dụng internet như một phương tiện truyền thông,[3] cũng như vai trò quan trọng của các tổ chức phi chính phủ trong các cuộc biểu tình.[4]
Một số phong trào này đã thành công trong mục tiêu lật đổ chính phủ, chẳng hạn như Lật đổ Slobodan Milošević (Cách mạng xe ủi đất của Cộng hòa Liên bang Nam Tư (2000), Cách mạng Hoa hồng của Gruzia (2003), Cách mạng Cam của Ukraina (2004), Cách mạng Hoa tulip của Kyrgyzstan (2005) và Cách mạng Nhung của Armenia (2018). Chúng được các nhà khoa học chính trị Valerie Jane Bunce và Seva Gunitsky mô tả là "làn sóng dân chủ" giữa Cách mạng năm 1989 và Mùa xuân Ả Rập 2010–2012.[5]
Nga và Trung Quốc đã cáo buộc Hoa Kỳ dàn dựng các cuộc cách mạng này để mở rộng ảnh hưởng.[6][7][8]
Bối cảnh
Phong trào sinh viên
Phong trào đầu tiên trong số này là Otpor! ("Phản kháng!") ở Cộng hòa Liên bang Nam Tư, được thành lập tại Đại học Belgrade vào tháng 10 năm 1998 và bắt đầu phản đối Miloševic trong Chiến tranh Kosovo. Hầu hết họ đều là cựu chiến binh của các cuộc biểu tình chống Milošević như cuộc biểu tình 1996–97 và cuộc biểu tình ngày 9 tháng 3 năm 1991.
Các thành viên của Otpor! đã truyền cảm hứng và đào tạo các thành viên của các phong trào sinh viên liên quan, bao gồm Kmara ở Georgia, PORA ở Ukraine, Zubr ở Belarus và MJAFT! ở Albania. Những nhóm này đã phản kháng bất bạo động một cách rõ ràng và thận trọng, như được ủng hộ và giải thích trong các bài viết của Gene Sharp.[9]
Sự đối lập
Các học giả địa chính trị quốc tế Paul J. Bolt và Sharyl N. Cross cho rằng "Mát-xcơ-va và Bắc Kinh chia sẻ những quan điểm gần như giống nhau về các mối đe dọa an ninh trong nước và quốc tế tiềm tàng do các cuộc cách mạng màu gây ra, và cả hai quốc gia đều coi những phong trào cách mạng này là do Hoa Kỳ và các đối tác dân chủ phương Tây của nước này dàn dựng nhằm thúc đẩy các tham vọng địa chính trị."[10]
Nga
Theo Anthony Cordesman của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, các nhà lãnh đạo quân sự Nga xem "các cuộc cách mạng màu" (tiếng Nga: «цветные революции», chuyển tự tsvetnye revolyutsii) là "một cách tiếp cận mới của Hoa Kỳ và Châu Âu đối với chiến tranh tập trung vào việc tạo ra các cuộc cách mạng gây bất ổn ở các quốc gia khác như một phương tiện phục vụ lợi ích an ninh của họ với chi phí thấp và thương vong tối thiểu".[11]
Các nhân vật trong chính phủ ở Nga, chẳng hạn như Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu (tại nhiệm từ năm 2012 đến năm 2024) và Bộ trưởng Ngoại giao Sergei Lavrov (tại nhiệm từ năm 2004), đã mô tả các cuộc cách mạng màu là các hành động được thúc đẩy từ bên ngoài với mục tiêu rõ ràng là gây ảnh hưởng đến các vấn đề nội bộ gây bất ổn cho nền kinh tế,[12][13] xung đột với luật pháp và đại diện cho một hình thức chiến tranh mới.[14]
Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố vào tháng 11 năm 2014 rằng Nga phải ngăn chặn mọi cuộc cách mạng màu ở nước này:
- "Chúng ta thấy hậu quả bi thảm mà làn sóng được gọi là cách mạng màu đã gây ra. Đối với chúng ta, đây là một bài học và một lời cảnh báo. Chúng ta nên làm mọi thứ cần thiết để không có điều gì tương tự xảy ra ở Nga".[15]
Tháng 12 năm 2023, Putin tuyên bố rằng "cái gọi là các cuộc cách mạng màu" đã "được giới tinh hoa phương Tây ở nhiều khu vực trên thế giới sử dụng nhiều hơn một lần" như "phương pháp gây bất ổn".[16] Ông nói thêm "Nhưng những kịch bản này đều không khả thi và tôi tin chắc chúng sẽ không bao giờ khả thi ở Nga, một quốc gia tự do, độc lập và có chủ quyền."[16]
Sắc lệnh tổng thống năm 2015 Chiến lược an ninh quốc gia của Liên bang Nga (tiếng Nga: О Стратегии Национальной Безопасности Российской Федерации) trích dẫn sự thay đổi chế độ do nước ngoài bảo trợ trong số "các mối đe dọa chính đối với an ninh công cộng và quốc gia" bao gồm:[7][17]
các hoạt động của các hiệp hội và nhóm công chúng cấp tiến sử dụng hệ tư tưởng cực đoan dân tộc chủ nghĩa và tôn giáo, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài và quốc tế, các cấu trúc tài chính và kinh tế, và cả các cá nhân, tập trung vào việc phá hoại sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Liên bang Nga, làm mất ổn định tình hình chính trị và xã hội trong nước—kể cả thông qua việc kích động "các cuộc cách mạng màu"—và phá hủy các giá trị đạo đức và tôn giáo truyền thống của Nga.
Sau các cuộc cách mạng màu, thuật ngữ "cách mạng màu" đã được sử dụng như một thuật ngữ mang tính miệt thị để chỉ các cuộc biểu tình được cho là do ảnh hưởng của nước ngoài. Euromaidan, cuộc cách mạng Armenia năm 2018, các cuộc biểu tình ở Georgia năm 2019, các cuộc biểu tình ở Hồng Kông năm 2019–2020 và các cuộc biểu tình ở Belarus năm 2020–2021 đã được các kênh truyền thông ủng hộ Điện Kremli mô tả là "các cuộc cách mạng màu" nhằm mục đích nhằm gây bất ổn cho chính phủ của mỗi quốc gia.[8]
Trung Quốc
Một phần vì mong muốn ngăn chặn các cuộc cách mạng màu, vào năm 2009, Trung Quốc đã cấm YouTube, Twitter và Facebook.[18]
Sách trắng chính sách năm 2015 "Chiến lược quân sự của Trung Quốc" (中国的军事战略) của Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện cho biết "các thế lực chống Trung Quốc chưa bao giờ từ bỏ nỗ lực kích động một 'cuộc cách mạng màu' ở đất nước này".[7][19]
Tham khảo
- ^ Gene Sharp: Author of the nonviolent revolution rulebook Lưu trữ 22 tháng 2 2011 tại Wayback Machine, BBC News (21 February 2011)
Lukashenko vows 'no color revolution' in Belarus Lưu trữ 18 tháng 9 2013 tại Wayback Machine, CNN (4 July 2011)
Sri Lanka's Color Revolution? Lưu trữ 2022-05-15 tại Wayback Machine, Sri Lanka Guardian (26 tháng 1 năm 2010)
(tiếng Hà Lan) Iran, een 'kleurenrevolutie' binnen de lijntjes? Lưu trữ 2009-06-28 tại Wayback Machine, De Standaard (26 juni 2009)
(tiếng Hà Lan) En toch zijn verkiezingen in Rusland wel spannend Lưu trữ 2013-05-31 tại Wayback Machine, de Volkskrant (29 February 2008)
(tiếng Pháp) "Il n'y a plus rien en commun entre les élites russes et le peuple" Lưu trữ 5 tháng 2 2013 tại Wayback Machine, Le Monde (6 December 2012)
(tiếng Tây Ban Nha) Revoluciones sin colores Lưu trữ 2013-05-22 tại Wayback Machine, El País (8 February 2010) - ^ Poh Phaik Thien (31 tháng 7 năm 2009). “Explaining the Color Revolutions”. e-International Relations. Lưu trữ bản gốc 5 tháng 10 năm 2011. Truy cập 13 tháng 1 năm 2010.
- ^ Vinciguerra, Thomas (13 tháng 3 năm 2005). “The Revolution Will Be Colorized”. The New York Times. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2023.
- ^ Gilbert, Leah; Mohseni, Payam (1 tháng 4 năm 2020). “NGO laws after the colour revolutions and the Arab spring: Nondemocratic regime strategies in Eastern Europe and the Middle East”. Mediterranean Politics. 25 (2). tr. 183. doi:10.1080/13629395.2018.1537103. S2CID 158669788.
- ^ Bunce, Valerie. “5 The Drivers of Diffusion: Comparing 1989, the Color Revolutions, and the Arab Uprisings”. Oxford Academic. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2023.
- ^ Yang, Jianli; Wang, Xueli (29 tháng 8 năm 2022). “Xi's Color Revolution Obsession”. Providence (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2022.
- ^ a b c Bolt, Paul J.; Cross, Sharyl N. (2018). “Emerging Non-traditional Security Challenges: Color Revolutions, Cyber and Information Security, Terrorism, and Violent Extremism”. China, Russia, and Twenty-First Century Global Geopolitics. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/oso/9780198719519.003.0005. ISBN 9780198719519. OCLC 993635784.
- ^ a b “30 years of "colour revolutions"”. EUvsDisinfo. 14 tháng 1 năm 2021.
- ^ Michaud, Hélène (29 tháng 6 năm 2005). “Roses, cedars and orange ribbons: A wave of non-violent revolution”. Radio Netherlands. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 7 năm 2005. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2005.
- ^ Bolt, Paul J.; Cross, Sharyl N. (2018). “Emerging Non-traditional Security Challenges: Color Revolutions, Cyber and Information Security, Terrorism, and Violent Extremism”. China, Russia, and Twenty-First Century Global Geopolitics. Oxford: Nhà xuất bản Đại học Oxford. tr. 217. doi:10.1093/oso/9780198719519.003.0005. ISBN 9780198719519. OCLC 993635784.
- ^ Cordesman, Anthony, Russia and the "Color Revolution" Lưu trữ 2014-06-14 tại Wayback Machine, Center for Strategic and International Studies, 28 tháng 5 năm 2014
- ^ Compare: (RUS) "Путин: мы не допустим цветных революций в России и странах ОДКБ." vesti.ru Lưu trữ 2018-10-12 tại Wayback Machine, 12 April 2017 - "Власти РФ не допустят цветной революции в стране и странах ОДКБ, сказал президент России Владимир Путин в эксклюзивном интервью телеканалу 'МИР'." [The authorities of the Russian Federation will not allow a colour revolution in the country of in the counties of the Collective Security Treaty Organisation, said the President of Russia Vladimir Putin in an exclusive interview with the television channel 'MIR'.]
- ^ Leontyev, Mikhail (23 tháng 5 năm 2014). “Lavrov, Shoigu and the General Staff: on the "color revolutions", Ukraine, Syria and the role of Russia” Лавров, Шойгу и Генштаб: о «цветных революциях», Украине, Сирии и роли России. Odnako (ru). Пресс код, 'Press Code'. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2020. По словам Шойгу, схема реализации «цветной революции» универсальна: военное давление, смена политического руководства, смена внешнеполитических и экономических векторов государства. Министр отметил, что «цветные революции» всегда сопровождаются информационной войной и использованием сил спецназначения и всё больше приобретают форму вооружённой борьбы. [Theo Shoigu, kế hoạch thực hiện "cách mạng màu" mang tính phổ quát: áp lực quân sự, thay đổi lãnh đạo chính trị, thay đổi chính sách đối ngoại và kinh tế của nhà nước. Bộ trưởng lưu ý rằng "các cuộc cách mạng màu" luôn đi kèm với chiến tranh thông tin và sử dụng lực lượng đặc biệt và ngày càng mang hình thức đấu tranh vũ trang.]
- ^ Flintoff, Corey, Are 'Color Revolutions' A New Front In U.S.-Russia Tensions? Lưu trữ 2018-01-08 tại Wayback Machine, NPR, 12 tháng 6 năm 2014 - "Mát-xcơ-va has been talking lately about "color revolutions" as a new form of warfare employed by the West."
- ^ Korsunskaya, Darya (20 tháng 11 năm 2014). “Putin says Russia must prevent 'color revolution'”. Yahoo. Reuters. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2014.
Tổng thống Vladimir Putin hôm thứ Năm cho biết Mát-xcơ-va phải ngăn chặn một 'cuộc cách mạng màu' ở Nga [...]. ' [...] Chúng ta thấy hậu quả bi thảm mà làn sóng được gọi là các cuộc cách mạng màu đã dẫn đến,' ông nói. 'Đối với chúng ta, đây là một bài học và một lời cảnh báo. Chúng ta nên làm mọi thứ cần thiết để không bao giờ có điều tương tự xảy ra ở Nga.'
- ^ a b “Western color revolutions will not work in Russia, Putin stresses”. TASS. 17 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2023.
- ^ Государственная и общественная безопасность [State and Public Security]. Russian Federation Presidential Edict Number 683—The Russian Federation's National Security Strategy Указ Президента Российской Федерации № 683 «О Стратегии Национальной Безопасности Российской Федерации» (Bản báo cáo). Mát-xcơ-va: Kremli. 31 tháng 12 năm 2015. деятельность радикальных общественных объединений и группировок, использующих националистическую и религиозно-экстремистскую идеологию, иностранных и международных неправительственных организаций, финансовых и экономических структур, а также частных лиц, направленная на нарушение единства и территориальной целостности Российской Федерации, дестабилизацию внутриполитической и социальной ситуации в стране, включая инспирирование "цветных революций", разрушение традиционных российских духовно-нравственных ценностей [hoạt động của các hiệp hội và nhóm công cực đoan sử dụng hệ tư tưởng dân tộc và tôn giáo cực đoan, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài và quốc tế, các cơ cấu kinh tế và tài chính cũng như các cá nhân, tập trung vào việc phá hủy sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Liên bang Nga, gây bất ổn chính trị trong nước và tình hình xã hội—bao gồm cả việc kích động "các cuộc cách mạng màu"—và phá hủy các giá trị tôn giáo và đạo đức truyền thống của Nga]
- ^ Li, Hongshan (2024). Fighting on the Cultural Front: U.S.-China Relations in the Cold War. New York, NY: Nhà xuất bản Đại học Columbia. tr. 332. ISBN 9780231207058. JSTOR 10.7312/li--20704.
- ^ “国家安全形势”. China's Military Strategy 中国的军事战略 (Bản báo cáo). Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. 26 tháng 5 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2020. 维护国家政治安全和社会稳定的任务艰巨繁重,"东突""藏独"分裂势力危害严重,特别是"东突"暴力恐怖活动威胁升级,反华势力图谋制造"颜色革命",国家安全和社会稳定面临更多挑战。 [Nhiệm vụ bảo vệ an ninh chính trị và ổn định xã hội của đất nước rất gian khổ và tẻ nhạt. Các thế lực ly khai "Đông Turkistan" và "Độc lập Tây Tạng" đang gây tổn hại nghiêm trọng đến [Trung Quốc]; đặc biệt, mối đe dọa về các hoạt động khủng bố bạo lực ở "Đông Turkistan" ngày càng leo thang. Các thế lực chống Trung Quốc chưa bao giờ từ bỏ nỗ lực kích động một 'cuộc cách mạng màu' ở đất nước này.]
![]() | Bài viết về chủ đề chính trị này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.
|