Grímsvötn
![]() Grimsvötn | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Położenie | Sveitarfélagið Hornafjörður, Þingeyjarsveit, Skútustaðahreppur, Skaftárhreppur | ||
Pasmo | |||
Wysokość | 1725 m n.p.m. | ||
Dane wulkanu | |||
Rok erupcji | 2011 | ||
Aktywność | czynny | ||
Położenie na mapie Islandii ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Iceland_Grimsvoetn_1972.jpg/250px-Iceland_Grimsvoetn_1972.jpg)
Grimsvötn (1725 m n.p.m.) – czynny wulkan na Islandii znajdujący się pod lodowcem Vatnajökull, piąty pod względem wysokości w Europie.
Jego erupcje powodują topnienie lodowca, a ciśnienie i ciepło wydobywające się podczas erupcji z wulkanu unoszą czapę lodową, co prowadzi do katastrofalnych powodzi na tym terenie. Zjawisko to nazywa się jökulhlaup i jest bardzo często spotykane na Islandii. Ostatnia erupcja wulkanu miała miejsce 21 maja 2011.
Erupcja z 2011 roku
W dniach 2 i 3 października 2010 roku w okolicach wulkanu Grimsvötn wykryto harmoniczne drżenia, prawdopodobnie zwiastujące nadchodzącą erupcję[1]. W tym samym czasie odbiornik GPS znajdujący się w wulkanie wykrył nagłe wybrzuszenie sugerujące ruchy magmy znajdującej się pod wulkanem. Na początku listopada lodowiec Vatnajökull zaczął topnieć w stopniu wskazującym na wzmożoną aktywność wulkanu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Grimsv%C3%B6tn_ash_cloud.jpg/250px-Grimsv%C3%B6tn_ash_cloud.jpg)
Dnia 21 maja 2011 roku około godziny 17:30 czasu UTC rozpoczęły się drżenia i mikrowstrząsy ziemi dookoła wulkanu[2]. O godzinie 19 rozpoczęła się erupcja wulkanu. Pokrywa lodowa lodowca Vatnajökull została przerwana, z wulkanu zaczęły wydobywać się popiół i pył wulkaniczny, tworząc chmurę o wysokości osiągającej 20 kliometrów[3][4]. Erupcja ta była około 10 razy większa niż wcześniejsza, do której doszło w 2004 roku, oraz jest największą dla wulkanu Grimsvötn w ciągu ostatnich 100 lat[5]. Erupcja spowodowała zakłócenia w działaniu transportu lotniczego nad Islandią, Grenlandią, Szkocją, Norwegią i archipelagiem Svalbard[4][6][7]. Według danych organizacji Eurocontrol, w dniach 23-25 maja 2011 roku około 900 lotów zostało anulowanych, co oznacza zakłócenia znacznie mniejsze niż po erupcji wulkanu Eyjafjallajökull w 2010 roku[8].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Gr%C3%ADmsv%C3%B6tn_Volcano_Showing_Plume_-_May_22.jpg/250px-Gr%C3%ADmsv%C3%B6tn_Volcano_Showing_Plume_-_May_22.jpg)
Przewidywana aktywność wulkanu
Badania wskazują, że aktywność wulkaniczna wzrasta i maleje tak, że częstotliwość i rozmiar erupcji w oraz wokół lodowej czapy Vatnajökull zmienia się w czasie. Ostatnie cztery erupcje wulkanów na Islandii w ciągu 15 lat sugerują okres wzmożonej aktywności wulkanów, podczas której można się spodziewać erupcji wulkanu Grímsvötn co kilka lat. Aktywność pobliskiego wulkanu Bárðarbunga jest powiązana ze wzrostem aktywności wulkanu Grímsvötn[9].
Bakterie w jeziorze subglacjalnym
W 2004 roku po raz pierwszy wykryto kolonię bakterii w wodach jeziora subglacjalnego. Jezioro Grímsvötn znajduje się pod lodowcem Vatnajökull i nie zamarza dzięki ogrzewaniu przez wulkan. Odkryte bakterie potrafią przetrwać w warunkach z bardzo niskim stężeniem tlenu. To odkrycie może być analogiczne do wykrytych oznak życia na planecie Mars, ponieważ na tej planecie również odnaleziono ślady działalności wulkanicznej oraz lodowce[10][11].
Przypisy
- ↑ Possible Harmonic tremor pulse at Grímsfjall volcano | Iceland geology [online], www.jonfr.com [dostęp 2018-07-04] [zarchiwizowane z adresu 2010-10-10] (ang.).
- ↑ Eruption has started in Grímsvötn | News | Icelandic Meteorological office [online], Icelandic Meteorological office [dostęp 2018-07-04] (ang.).
- ↑ Iceland's most active volcano erupts [online], www.aljazeera.com [dostęp 2018-07-04] .
- ↑ a b Wybuch wulkanu Grimsvotn: Islandia zamyka swoją przestrzeń powietrzną, „Newsweek.pl”, 22 maja 2011 [dostęp 2018-07-04] (pol.).
- ↑ IcelandI. Review IcelandI., Largest Volcanic Eruption in Grímsvötn in 100 Years, „Iceland Review”, 22 maja 2011 [dostęp 2018-07-04] (ang.).
- ↑ MichaelM. Sandelson MichaelM., Iceland eruption hits Norwegian flights [online], theforeigner.no, 24 października 2017 [dostęp 2018-07-04] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-04] (ang.).
- ↑ Ash cloud grounds Scots flights, „BBC News”, 23 maja 2011 [dostęp 2018-07-04] (ang.).
- ↑ European proceedures cope with new ash cloud - 5/26/2011 - Flight Global [online], 3 lipca 2015 [dostęp 2018-07-04] [zarchiwizowane z adresu 2015-07-03] .
- ↑ Risk assessment of volcanic eruptions | News | Icelandic Meteorological office [online], Icelandic Meteorological office [dostęp 2018-07-04] (ang.).
- ↑ MarkM. Peplow MarkM., Glacial lake hides bacteria, „news@nature”, 2004, DOI: 10.1038/news040712-6, ISSN 9999-9999 [dostęp 2018-07-04] (ang.).
- ↑ EricE. Gaidos EricE. i inni, A Viable Microbial Community in a Subglacial Volcanic Crater Lake, Iceland, „Astrobiology”, 4 (3), 2004, s. 327–344, DOI: 10.1089/ast.2004.4.327, ISSN 1531-1074 [dostęp 2018-07-04] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Grímsvötn. [w:] Global Volcanism Program [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-02-27]. (ang.).
- p
- d
- e
|
- VIAF: 1247152139973211100005
- Britannica: place/Grimsvotn
- SNL: Grímsvötn
- DSDE: Grímsvötn