Świętokrzyskie Zgrupowania Armii Krajowej
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Wykus_1943-09-12_Tadeusz_Rylski_1.tif/lossy-page1-240px-Wykus_1943-09-12_Tadeusz_Rylski_1.tif.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Wykus_1943-09-12_Tadeusz_Rylski_16.tif/lossy-page1-240px-Wykus_1943-09-12_Tadeusz_Rylski_16.tif.jpg)
Zgrupowania Partyzanckie Kedywu Okręgu Radomsko-Kieleckiego Armii Krajowej „Ponury”
Geneza
Wczesną wiosną 1943 r. przeniesiony z Wydzielonej Organizacji Dywersyjnej „Wachlarz” por. cc. Jan Piwnik „Ponury”, po rozmowach z płk. Emilem Fieldorfem „Nilem”, dowódcą Kedywu KG AK, został skierowany do Kedywu Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK „Jodła”. Przydział do okręgu „Jodła” otrzymał 1 kwietnia 1943 r. Funkcję szefa Kedywu Okręgu przejął 4 czerwca 1943 r. od ppor. Hipolita Krogulca ps. „Albiński”.
Na terenie Kielecczyzny w organizacji oddziałów pomagali mu skoczkowie cichociemni: por. Eugeniusz Kaszyński ps. „Nurt”, ppor. Waldemar Szwiec ps. „Robot”, ppor. Antoni Jastrzębski ps. „Ugór”.
Od czerwca do sierpnia 1943 r. „Ponury” podporządkował sobie większość samodzielnych oddziałów operujących w północnej części dzisiejszego województwa świętokrzyskiego. Zgrupowania liczyły łącznie około 250-300 osób.
Organizacja i obsada personalna Zgrupowań
Komenda
- komendant – por. cc. Jan Piwnik ps. „Donat”, „Ponury”
- adiutant – ppor. Leszek Popiel de Choszczak ps. „Antoniewicz”
- oficer wywiadu – ppor. Wincenty Waligórski ps. „Witek”
I Zgrupowanie – komendant – por. cc. Eugeniusz Kaszyński ps. „Nurt”, „Zygmunt”
- oddział por. Euzebiusza Domoradzkiego ps. „Grot”
- oddział chor. Tomasza Wagi ps. „Szort”
- oddział por. Jerzego Oskara Stefanowskiego ps. „Habdank”
- konny oddział wachm. Tomasza Wójcika ps. „Tarzan”
- spieszony oddział „Tarzana” przekazany pod komendę ppor. Józefa Kempińskiego ps. „Krótki”
II Zgrupowanie – komendant – ppor. cc. Waldemar Szwiec ps. „Robot”, „Jakub”, „Dal” († 14 października 1943 koło Wielkiej Wsi[1])
- Pluton I Warszawski por. cc. Jana Rogowskiego ps. „Czarka” – od 3 lipca 1943 r. d-ca ppor. cc. Rafał Niedzielski ps. „Mocny” († 4 września 1943 pod Wólką Plebańską[1])
- Pluton II Oddział „Wilka” – kpr. Józefa Domagały ps. „Wilk” († 3 sierpnia 1943 koło gajówki Mościska[1])
- Pluton III Konecki – kpr. Tadeusza Jencza ps. „Ksiądz”, „Allan” († 7 listopada 1943, Rogów[1])
III Zgrupowanie – komendant – ppor. Stanisław Pałac „Mariański”
- oddział ppor. Władysława Czerwonki ps. „Jurek”
- oddział kpr. pchor. Władysława Wasilewskiego ps. „Oset” (awans na ppor. c.w. pośmiertnie)
Wykus
Pierwszym miejscem postoju Zgrupowań był Kamień Michniowski, 5 km na wschód od Michniowa. Ze względu na brak dostępu do wody dla dużej liczby żołnierzy oraz lokalizację zbyt blisko wsi, oddziały przeniosły się na Wzgórze 326 w rejonie uroczyska Wykus w Puszczy Jodłowej w Górach Świętokrzyskich. Z inicjatywy J. Piwnika w niemieckiej fabryce w Suchedniowie – w celu dozbrojenia partyzantów – została zapoczątkowana tajna produkcja kopii brytyjskich pistoletów maszynowych Sten Mk. II, którą zorganizował inż. Kazimierz Czerniewski ps. „Korebko”.
Przypisy
Bibliografia
- Cezary Chlebowski: Cztery z tysiąca. Warszawa 1981: Krajowa Agencja Wydawnicza, s. 9-109.
- Dokumenty do dziejów Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”, wstęp, wybór i oprac. Marek Jedynak, Kielce–Kraków 2014.
- Marek Jedynak, „Kapliczka na Wykusie. Wokół powstania Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”-”Nurt”, wyd. II uzupełnione, Kielce 2009.
- Marek Jedynak, „Robotowcy 1943. Monografia II Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”, Końskie 2007.
- Marek Jedynak, Niezależni kombatanci w PRL. Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury”–„Nurt” (1957–1989), Kielce–Kraków 2014.
- Marek Jedynak, Ruch Harcerski podczas uroczystości pogrzebowych mjr. Jana Piwnika „Ponurego” 10–12 VI 1988 r., „Krakowski Rocznik Historii Harcerstwa” 2009, t. V, s. 53–69.
- Marek Jedynak, Wojciech Königsberg, Szczepan Mróz, Pułkownik Jan Piwnik „Ponury”, Warszawa 2013.
- Wojciech Königsberg, Droga „Ponurego”. Rys biograficzny majora Jana Piwnika. Wyd. Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2011, ss. 360. ISBN 978-83-7399-475-1
Linki zewnętrzne
- Strona Środowiska AK "Ponury"-"Nurt
- Wokół Wykusu
- p
- d
- e
Inspektoraty |
|
---|---|
Obwody |
|
Podobwody | |
Dywizje i pułki |
|
Dowódcy |
|
Inne |
|
- p
- d
- e
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Kotwica_symbol.svg/50px-Kotwica_symbol.svg.png)