2 Warszawska Dywizja Pancerna
![]() | Ten artykuł dotyczy 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Zobacz też: 2 Dywizja Pancerna. |
![]() Odznaka dywizji | |||
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1945 | ||
Rozformowanie | 1947 | ||
Nazwa wyróżniająca | Warszawska | ||
Tradycje | |||
Nadanie sztandaru | 1945 | ||
Organizacja | |||
Rodzaj wojsk | |||
Podległość | ![]() | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Godlo_2WDP.svg/240px-Godlo_2WDP.svg.png)
2 Warszawska Dywizja Pancerna (2 DPanc) – wielka jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych.
Dywizja została sformowana 7 czerwca 1945 w wyniku połączenia jednostek 2 Korpusu Polskiego we Włoszech tj. 2 Brygady Pancernej, 7 pułku artylerii konnej i pułku Ułanów Karpackich oraz jednostek formowanych w Bazie 2 Korpusu Polskiego na południu Włoch w rejonie San Basilio tj. 2 pułku artylerii przeciwlotniczej lekkiej, 2 pułku artylerii przeciwpancernej, saperów, jednostek łączności oraz 16 Brygady Piechoty, 8 (16) pułku artylerii lekkiej)[a]. Dowództwo dywizji stacjonowało w Maceracie, w regionie Marche[1].
Formowanie i rozmieszczenie dywizji
Po zakończeniu walk o Bolonię 2 Brygada Pancerna ześrodkowana została w rejonie Loreto. Tu dokonano jej reorganizacji i przekształcenia w dywizję. W lipcu 1945 przegrupowano dywizję na południe od Ankony. Dowództwo dywizji rozlokowano w Maceracie, dowództwo 2 BPanc w Porto Potenza Picena. Jej 1 pułk ułanów Krechowieckich stacjonował w Osimo, 4 ppanc w Potenza Picena oraz w rejonie Montefano, Montecassiano, 6 ppanc w Recanati. Pułk Ułanów Karpackich stacjonował w Cento di Budrio, a 13 maja 1945 przeszedł do Civitanova Marche i Montecosaro[1].
Dowództwo 16 Pomorskiej Brygady Piechoty umieszczono w Villa Isabella, a jej poszczególne oddziały w C. Bonaccorsi, San Claudio i C. Spadoni. Dowództwo artylerii dywizyjnej ulokowano w Maceracie, 7 pułk artylerii konnej oraz 16 pułk artylerii lekkiej w Treia i Passo di Treia. Jednostki artylerii przeciwpancernej i przeciwlotniczej pozostały w bazie korpusu i kończyły formowanie. Dopiero 24 lipca w rejon Maceraty przybyły trzy dywizjony z 2 paplot. Saperzy dywizyjni stacjonowali w Capua, oddziały służby zdrowia w rejonie Fontespina-Villa Potenza, oddziały zaopatrywania i transportu w Morrovalle[1].
2 batalion komandosów zmotoryzowanych po zakończeniu działań wojennych pozostał w okolicach Bolonii. W czerwcu przeszedł do Porto Civitanova i tam przebywał do końca września. Od 1 października nowym miejscem postoju batalionu stały się koszary włoskie w Maceracie. Tam komandosi przebywali aż do końca pobytu we Włoszech[2].
1 maja 1945 stan osobowy 2 Brygady Pancernej oraz 16 Pomorskiej Brygady Piechoty i 16 pułku artylerii lekkiej wynosił odpowiednio – 3879 i 3430 żołnierzy.
Tego samego dnia na ewidencji obu brygad pozostawało:
- czołgów i dział samobieżnych – 264
- transporterów opancerzonych – 241 (95 i 146)
- samochodów pancernych – 76 (43 i 33)
- samochodów i ciągników – 789 (449 i 340)
- armatohaubic – 24,
- moździerzy – 16 (6 i 10)
- armat przeciwpancernych – 18 (12 i 6)
- armat przeciwlotniczych – 0.
Dywizja całością sił nie wzięła udziału w działaniach wojennych. W pełnym składzie wystąpiła tylko raz. W dniu 17 sierpnia 1945 na lotnisku pod Loreto odbyła się defilada wszystkich jednostek dywizji z etatowym uzbrojeniem i wyposażeniem przed żegnającym się z wojskami dowódcą 15 Grupy Armii marszałkiem Haroldem Alexandrem[3]. Prawdopodobnie tego samego dnia dywizja otrzymała sztandar ufundowany przez Związek Byłych Wojskowych i Obrońców Ojczyzny w Argentynie.
W połowie 1946 wszystkie jednostki dywizji, po zdaniu etatowego uzbrojenia i wyposażenia, zostały przetransportowane do Wielkiej Brytanii, rozlokowane w okolicach m. York i włączone w struktury Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia z zachowaniem numeracji i nazewnictwa jednostek. W 1947 roku większość oddziałów i pododdziałów dywizji została rozformowana. W październiku 1948 roku rozformowany został 2 Szwadron Żandarmerii.
Struktura organizacyjna dywizji
Kwatera Główna 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej (Divisional Headquarters)
- szwadron sztabowy
- 2 Brygada Pancerna (2nd Polish Armoured Brigade)
- 16 Pomorska Brygada Piechoty
- Artyleria dywizyjna
- Kwatera Główna Artylerii Dywizyjnej (Headquarters Armoured Divisional Artillery)
- bateria dowodzenia
- 7 pułk artylerii konnej (7th Horse Artillery Regiment)
- 8 (16) Pomorski pułk artylerii lekkiej (16th Field Artillery Regiment)
- 2 pułk artylerii przeciwpancernej (2nd Anti-Tank Regiment)
- 2 pułk artylerii przeciwlotniczej lekkiej (2nd Light Anti-Aircraft Regiment)
- pułk Ułanów Karpackich (pancerny pułk rozpoznawczy – Armoured Reconnaissance Regiment)
- 2 batalion saperów (2nd Polish Engineer Battalion)
- 2 batalion łączności (2nd Signals Battalion)
- zastępca dowódcy – kpt. Maciej Zajączkowski
- Oddziały zaopatrywania
- 9 kompania zaopatrywania
- 19 kompania zaopatrywania
- 28 kompania zaopatrywania
- Oddziały warsztatowe
- 9 kompania warsztatowa
- 16 kompania warsztatowa
- Oddziały sanitarne
- 9 lekka kompania sanitarna
- 2 polowa stacja opatrunkowa
- 343 sekcja przeciwmalaryczna
- 2 szwadron żandarmerii (2nd Armoured Division Provost Company)
- dowódca – por. Antoni Niewęgłowski
- dowódca – kpt. Ostrowicki (Erazm Ostrawidzki)
- dowódca – por. Henryk Kidacki
- 9 wysunięty szwadron czołgów zapasowych
- drużyna wywiadu obronnego
- sąd polowy
- pluton opieki nad żołnierzem
- kasa polowa
- poczta polowa
Obsada personalna dowództwa
- dowódca dywizji – gen. bryg. Bronisław Rakowski (1945-1947)
- zastępca dowódcy dywizji:
- płk Jan Monwid-Olechnowicz (1945)
- płk Franciszek Skibiński (21 VIII 1945 – 1947)[2]
- dowódca artylerii dywizyjnej – płk Jan Świerczyński[4]
- dowódca żandarmerii – ppłk Edward Czuruk
- szef oświaty – ppłk dypl. Antoni Jakubski
- szef służby duszpasterskiej wyznania rzymsko-katolickiego – st. kpl. ks. Henryk Czorny
Symbole dywizji
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Instytut_sikorskiego_sztandar2.jpg/240px-Instytut_sikorskiego_sztandar2.jpg)
- Sztandar
Sztandar ufundowany przez Związek Byłych Wojskowych i Obrońców Ojczyzny w Argentynie w 1942 roku był przeznaczony dla jednego z oddziałów polskich walczących na Zachodzie. Przysłany w 1944 roku miał być wręczony 2 Samodzielnej Brygadzie Pancernej[5]. Ostatecznie sztandar został przekazany 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej prawdopodobnie 15 sierpnia 1945 roku podczas defilady w Loreto[5][b].
Sztandar został wykonany zgodnie z przepisami, ale pozostawiono miejsca na numery lub inicjały jednostki oraz wizerunki związane z jej tradycjami. Po ustaleniu, uzupełniono stronę główną napisem: "2 WDPanc"[5]. Na lewej stronie płatu sztandaru widnieje[6]:
- w prawym górnym rogu płata – znak 8 Armii
- w lewym górnym rogu – wizerunek Matki Boskiej Loretańskiej
- w prawym dolnym rogu – ramię pancerne
- w lewym dolnym rogu – syrena (godło 2 Korpusu)
Na prawej stronie płatu sztandaru, na białych tarczach w czterech rogach w wieńcach z wawrzynu – "W2D/Panc." Sztandar znajduje się w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego. 17 września 1967 dekorowany został orderem Virtuti Militari V klasy.
- Odznaka pamiątkowa
Jednoczęściowa – wykonana w alpace. Odznaka ma formę kompozycji składającej się ze strzemienia i czołgu. Na kabłąku strzemienia wpisano numer 2. Wymiary: 46x42 mm. Odznakę projektowali Bronisław Rakowski i Mieczysław Białkiewicz. Wykonanie: F.M. Lorioli Fratelli – Milano – Roma Odznaki wykonywane były także w srebrze lub metodą odlewu z miękkiego materiału w warsztatach remontowo-naprawczych. Zatwierdzona Dz. Rozk. Dowódcy 2 Korpusu nr 76, poz. 415 z 18 czerwca 1946 r[7]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/2wdpanc_1.svg/100px-2wdpanc_1.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Prop_2WDPanc.png/120px-Prop_2WDPanc.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Prop_2DPsw.png/120px-Prop_2DPsw.png)
- Oznaka rozpoznawcza
Jasnoszare "ramię pancerne" na podkładzie w kształcie ostrołuku z sukna khaki. Oznaka wzorowana była na głównym motywie przedwojennego znaku pancernego[8]
- Proporczyki
Sztab i Kwatera Główna 2 Dywizji Pancernej: proporczyki kroju kawaleryjskiego czarne z białym paskiem przez środek[9].
Służba Warsztatowa Dywizji: proporczyk kroju kawaleryjskiego niebiesko-pąsowy z żółtym trójkątem.
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c Żak 2014 ↓, s. 127.
- ↑ a b Żak 2014 ↓, s. 128.
- ↑ „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza” 1945, 20 sierpnia, nr 196, s. 1; Witold Biegański podaje błędnie, że było to 15 sierpnia. Zob. Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. s. 66.
- ↑ 9 kwietnia 1945: A. Blum i inni: Artyleria polska. Bitwa o Bolonię 1945.. s. XXI.
- ↑ a b c Murgrabia 1990 ↓, s. 46-47.
- ↑ Żebrowski 1971 ↓, s. 258-271.
- ↑ Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 493.
- ↑ Żebrowski 1971 ↓, s. 76.
- ↑ Żebrowski 1971 ↓, s. 170.
Bibliografia
- Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990, s. 65. ISBN 83-03-02923-1.
- Bohdan Tymieniecki, Na imię jej było Lily, Warszawa 1984, ISBN 83-11-07029-6.
- MaciejM. Zajączkowski MaciejM., Sztylet komandosa, Warszawa: „Bellona”, 1991, ISBN 83-11-07907-2, OCLC 69504345 .
- JerzyJ. Murgrabia JerzyJ., Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939–1946, Warszawa: „Bellona”, 1990, ISBN 83-11-07825-4, OCLC 830067212 .
- Witold Biegański, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na zachodzie. Formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad, Warszawa 1967.
- Zbigniew Lalak: Broń pancerna w PSZ 1939-1945. Warsaw: Pegaz-Bis : O.K. Media, 2004. ISBN 83-922002-0-9.
- Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom II, Walki formacji polskich na zachodzie 1939-1945, Warszawa 1981, opracowanie zbiorowe pod redakcją Witolda Biegańskiego.
- Jan Suliński, Żandarmeria Wojskowa w latach 1918-1947. Szkic organizacyjno-historyczny, Warszawa, Drukarnia Warszawskiego Okręgu Wojskowego, Warszawa 1994.
- JanJ. Suliński JanJ., Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918-1945, Warszawa: Kompas II, 2003, ISBN 83-912638-5-1, OCLC 189611436 .
- Władysław Wierzbicki, Przyczynki do historii Żandarmerii odrodzonego Wojska Polskiego, Koło Oddziałowe Stowarzyszenia Polskich Kombatantów Nr 106 „Żandarm”, Londyn 1990.
- Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947". Londyn: Zrzeszenia Kół Oddziałów Broni Pancernej, 1971.
- Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918–1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
- Wojsko Polskie 1939-1945 – Barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
- Jakub Żak: Nie walczyli dla siebie. Powojenna odyseja 2 Korpusu Polskiego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2014. ISBN 978-83-7399-621-2.
- p
- d
- e
Dywizje |
|
---|---|
Brygady |
|
Pułki |
|
Wyposażenie |
|
- p
- d
- e
Wojska |
|
---|---|
Rodzaje wojsk | |
Wielkie jednostki |