Alstom Citadis 100
Citadis 100 w Katowicach | |||
Dane ogólne | |||
Producent | Alstom Konstal | ||
---|---|---|---|
Miejsce produkcji | |||
Premiera | 1999 | ||
Lata produkcji | 1999-2001 | ||
Dane techniczne | |||
Liczba członów | 3 | ||
Długość | 24 050 ÷ 26 600 mm | ||
Masa | 28 000 ÷ 30 000 kg | ||
Rozstaw osi w wózkach | 1800 ÷ 1900 mm | ||
Moc silników | 4 × 120 ÷ 140 kW | ||
Prędkość maksymalna | 80 km/h | ||
Wnętrze | |||
Liczba miejsc siedzących | 34 ÷ 49 | ||
Niskopodłogowość | 70 ÷ 73% | ||
Wysokość podłogi | 340–590 mm | ||
|
Alstom Citadis 100 – dwie serie tramwajów niskopodłogowych z rodziny Citadis, produkowane w chorzowskim zakładzie Alstomu w latach 1999–2001. Powstało łącznie 21 sztuk, które są eksploatowane w Gdańsku (4 sztuki) i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (17 sztuk).
Historia
W 1995 Konstal wyprodukował pierwszy tramwaj posiadający fragment niskopodłogowy (około 25%) – dwuczłonowy 112N. Powstał jeden egzemplarz, który został sprzedany Warszawie[5]. W 1997 roku Konstal wyprodukował kolejny model tramwaju częściowo niskopodłogowego (około 15%) – trójczłonowy 114Na[6]. Powstały dwie sztuki, które zostały sprzedane do Gdańska[7].
W 1998 roku Konstal we współpracy z Tramwajami Warszawskimi opracował kolejne prototypy tramwajów niskopodłogowych – jedną sztukę 116N i dwie sztuki 116Na[8][9]. W latach 1998–2000 powstało 26 sztuk seryjnych 116Na/1. Tramwaje te składały się z trzech członów i posiadały około 60% niskiej podłogi[9][10].
Bazując na doświadczeniach z produkcji wyżej wymienionych tramwajów, a w szczególności pojazdów typu 116Na, Alstom Konstal opracował nową rodzinę tramwajów – Citadis 100, która została przygotowana z myślą o rynku polskim[2] (w 1997 roku Konstal został przejęty przez francuski koncern Alstom[4]).
Konstrukcja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Alstom_Citadis_100_-_wn%C4%99trze_%28widok_w_ty%C5%82%29.jpg/220px-Alstom_Citadis_100_-_wn%C4%99trze_%28widok_w_ty%C5%82%29.jpg)
Tramwaje Citadis 100 to tramwaje trójczłonowe, jednokierunkowe, częściowo niskopodłogowe[3].
Typ | Długość | Masa | Liczba i moc silników | Miejsca siedzące | Układ płatów drzwi | Udział niskiej podłogi | ||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | 1½ | |||||||
NGd99 | 26,6 m | 30 t | 4 × 140 kW | 49 | – | 1-2-2-2-2-1 | 70% | [2][3] |
116Nd | 24,05 m | 28 t | 4 × 120 kW | 22 | 12 | 2-2-2-2 | 73% | [4][3] |
Wózki
Tramwaje są oparte na dwóch wózkach napędowych pod członami skrajnymi oraz jednym wózku tocznym pod członem środkowym. Wózki napędowe do Citadisów 100 zostały wyprodukowane w zakładach Linke-Hofmann-Busch w Salzgitter, takie same wózki Alstom montował wcześniej w tramwajach Citadis 200 dla Magdeburga. Wózki toczne zostały wyprodukowane w Chorzowie[3][2][1].
Nadwozie
NGd99 posiada po dwie pary dwupłatowych odskokowo-przesuwnych drzwi o prześwicie 1300 mm w niskopodłogowych częściach 1. i 3. członu. Dodatkowo na początku 1. i końcu 3. znajdują się drzwi jednopłatowe, pierwsze z nich stanowią wejście dla motorniczego[3]. 116Nd posiada po dwie pary dwupłatowych odskokowo-przesuwnych drzwi o prześwicie 1300 mm w 1. i 3. członie. Pierwsze skrzydło pierwszych drzwi stanowi wejście dla motorniczego[4].
Dzięki obniżeniu wysokości podłogi w części wysokopodłogowej, okna w Citadisach 100 znajdują się na jednej linii. Część okien posiada górną małą część uchylną[3].
NGd99 i 116Nd posiadają przy drugich drzwiach wysuwany pomost, ułatwiający wjazd osób na wózkach inwalidzkich, który sterowany jest ze stanowiska motorniczego[3].
Citadisy 100 posiadają zewnętrzne wyświetlacze pikselowe, pełniące rolę tablic kierunkowych[11][4].
Silniki
Citadisy 100 napędzane są 4 asynchronicznymi silnikami chłodzonymi powietrzem o mocy 120 lub 140 kW. Układ sterowania zbudowany jest na bazie elementów półprzewodnikowych IGBT i umożliwia odzysk energii podczas hamowania. Zmiana prądu stałego na zmienny następuje w falownikach Onix 800 wyprodukowanych przez Alstom. Cała aparatura znajduje się na dachu tramwaju[3][4].
Wnętrze
W części pasażerskiej NGd99 znajdują się 44 miejsca siedzące oraz stanowisko do mocowania wózków inwalidzkich[3]. Część pasażerska 116Nd posiada natomiast 22 normalne miejsca siedzące, 12 miejsc siedzących tzw. 1½ (o zwiększonej szerokości do 70 cm) oraz 2 stanowiska do mocowania wózków inwalidzkich. W pobliżu drzwi znajdują się wielofunkcyjne kolumny wyposażone w kasownik, hamulec bezpieczeństwa, przycisk otwierania drzwi, głośnik informacji pasażerskiej i kosz na śmieci[3][4].
Stanowisko motorniczego w Citadisach 100, poza standardowym wyposażeniem, wyposażone jest w klimatyzację oraz komputer techniczny, pokazujący na bieżąco podstawowe informacje o podzespołach[3][4].
Modernizacje
W marcu 2016 ZKM Gdańsk ogłosił przetarg na modernizację wszystkich 4 tramwajów[12]. Przetarg wygrał Modertrans, który jako jedyny złożył ofertę[13] zmodernizowania wszystkich wozów do lipca 2017 za kwotę 1,75 mln zł za pojazd[14]. Pod koniec maja w Gdańsku były 2 odnowione tramwaje, z czego jeden kursował z pasażerami[15].
Od połowy 2019 roku do lutego 2021 w Zakładzie Usługowo Remontowym Tramwajów Śląskich trwała modernizacja jednego z tramwajów 116Nd. Modernizacja objęła m.in. zabudowę nowego wnętrza, siedzeń, wymianę oświetlenia wewnętrznego i zewnętrznego, wymianę kompletnego oszklenia z zastosowaniem szyb przyciemnianych, montaż klimatyzacji i gniazd USB, a także wizualny i głosowy system informacji pasażerskiej. Po zakończeniu modernizacji tramwaj otrzymał typ 116Ndm[16]. Docelowo wszystkie tramwaje mają przejść potrzebne prace[16].
Eksploatacja
Państwo | Lokalizacja | Przewoźnik | Typ | Lata dostaw | Liczba | |
---|---|---|---|---|---|---|
![]() | Gdańsk | Gdańskie Autobusy i Tramwaje | NGd99 | 1999–2000 | 4 | [2][17] |
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia | Tramwaje Śląskie | 116Nd | 2000–2001 | 10 (17) | [18] | |
116Ndm | od 2021 | 7 | [16][18] | |||
Łączna liczba: | 21 |
Gdańsk
21 grudnia 1999 dotarł do Gdańska pierwszy z czterech zamówionych Citadisów. W pierwszych dniach po dostarczeniu tramwaj był testowany pomiędzy zajezdnią Wrzeszcz, a pętlą w Oliwie. 29 grudnia odbył się pierwszy, oficjalny przejazd na linii nr 2 Jelitkowo – centrum, do obsługi której tramwaje zostały zakupione. W styczniu 2000 rozpoczęto planową eksploatację pierwszego wagonu, a w maju zakończono dostawy[11][19].
Citadisy nie były pierwszymi niskopodłogowymi tramwajami w Gdańsku, gdyż od 1997 eksploatowano tam 2 pojazdy Konstal 114Na[20].
W latach 2009–2013 wszystkie 4 tramwaje zostały przemalowane na wzór nowych gdańskich tramwajów Bombardier Flexity Classic[19].
W ramach modernizacji tramwaje otrzymały kremowo-niebieskie malowanie, nawiązujące do przedwojennej malatury gdańskich tramwajów. Patronami tramwajów zostali gdańscy księża zamordowani przez narodowych socjalistów: Franciszek Rogaczewski, Bronisław Komorowski, Marian Górecki i Bruno Binnebesel[15].
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/113_Silesian_Interurbans%2C_Citadis_car%2C_Bytom.jpg/220px-113_Silesian_Interurbans%2C_Citadis_car%2C_Bytom.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Alstom_Citadis_100_typ_116Ndm_w_Katowicach_01.jpg/220px-Alstom_Citadis_100_typ_116Ndm_w_Katowicach_01.jpg)
W 1998 roku Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach podpisało umowę z Alstomem na zakup 17 Citadisów oraz remont trasy Katowice – Chorzów – Bytom (linie nr 6 i 41), do obsługi której tramwaje zostały zakupione[21][3].
30 czerwca 2000 na terenie chorzowskich zakładów Alstomu odbyła się prezentacja pierwszego z siedemnastu zakupionych Citadisów, a 17 lipca tramwaj został zaprezentowany podczas Dni Chorzowa. 4 sierpnia rozpoczęły się testy[3][21]. 17 września 2001 w zajezdni Zawodzie odbyła się uroczystość oficjalnego wprowadzenia tramwajów do ruchu, połączona z prezentacjami w Katowicach, Chorzowie i Bytomiu[22]. Powodem tak późnego wprowadzenia do eksploatacji były opóźnienia w remontach torowisk, do których obsługi zakupiono Citadisy[23]. W 2001 w lokalnej prasie zorganizowano plebiscyt na imię dla nowych tramwajów, wybrano w nim imię Karlik[24].
Tramwaje stacjonują w zajezdni Zawodzie oraz Gliwice[25]. Ze względu na niewłaściwą skrajnię śląskie Citadisy mogą obsługiwać tylko część tras[4].
Od momentu wprowadzenia Citadisów do ruchu w 2001 były one jedynymi niskopodłogowymi tramwajami w konurbacji górnośląskiej aż do 2014, kiedy rozpoczęto eksploatację pojazdów Pesa Twist[20][26]. Po dostawach Twistów, Citadisy zaczęto kierować również na inne trasy niż Katowice – Bytom, w 2016 roku 4 sztuki obsługiwały linię nr 4 w Zabrzu[27].
2 grudnia 2016 na ulicy Łagiewnickiej w Bytomiu jeden z Citadisów zderzył się z tirem, w wyniku czego jedna osoba została ranna[28].
Szczecin
Z powodu opóźnienia dostawy tramwajów typu 105N2k/2000, do Szczecina w ramach rekompensaty trafił pierwszy egzemplarz niskopodłogowego tramwaju typu 116Nd. Wagon otrzymał numer 783 i w okresie od 21 marca do 20 kwietnia 2001 roku przewoził pasażerów linii 7 i 8. Po zakończonych testach tramwaj wrócił do Katowic, gdzie otrzymał docelowy numer taborowy 800, jego poprzedni numer otrzymał później pierwszy dostarczony wagon 105N2k/2000[4][29].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b 116Nd. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 104. ISBN 978-83-920784-6-3.
- ↑ a b c d e NGd99. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 110. ISBN 978-83-920784-6-3.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Ryszard Rusak. Rodzina tramwajów CITADIS. „Świat Kolei”. 9/2000, s. 23–26. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ a b c d e f g h i j 116Nd. W: Krzysztof Soida, Zbigniew Danyluk, Przemysław Nadolski: Tramwaje Górnośląskie Tom II. Rybnik: Eurosprinter, 2012, s. 253–254. ISBN 978-83-931006-6-8.
- ↑ Jacek Modrzejewski. Warszawski 112N. „Świat kolei”. 4/2012, s. 46–47. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962.
- ↑ Jan Raczyński. Tramwaj 114Na. „Świat Kolei”. 4/1997, s. 36–37. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ 114Na. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 101. ISBN 978-83-920784-6-3.
- ↑ Piotr Ninard. Tramwaje typu 116N z GEC Alsthom KONSTAL. „Technika Transportu Szynowego”. 3/1998, s. 15–21. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1232-3829.
- ↑ a b 116N, 116Na. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 102. ISBN 978-83-920784-6-3.
- ↑ 116Na/1. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 103. ISBN 978-83-920784-6-3.
- ↑ a b Wojciech Lemański. Citadis 100 w Gdańsku. „Świat Kolei”. 2/2000, s. 23–26. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ ZKM Gdańsk zmodernizuje wagony NGd99 i 114Na. infotram.pl, 2016-03-31. [dostęp 2016-04-11].
- ↑ Modertrans zmodernizuje gdańskie niskopdłogowce. infotram.pl, 2016-07-04. [dostęp 2016-07-05].
- ↑ Maciej Dzwonnik Odnowiony tramwaj w przedwojennym malowaniu wrócił do Gdańska.
- ↑ a b Pierwszy wyremontowany NGd99 wyruszył na tory. infotram.pl, 2017-05-31. [dostęp 2017-06-01].
- ↑ a b c Tramwaje Śląskie S.A. » Pierwszy zmodernizowany Karlik już w ruchu [online] [dostęp 2022-03-28] (pol.).
- ↑ W Gdańsku Gdańskie Autobusy i Tramwaje. infotram.pl, 2017-01-19. [dostęp 2017-01-21].
- ↑ a b Tramwaje Śląskie S.A. » Wagony liniowe [online] [dostęp 2024-02-28] (pol.).
- ↑ a b K. Jacobson. Nowe malowania NGd99. „Świat Kolei”. 3/2014, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ a b Niskopodłogowe tramwaje w Polsce – stan na 31 maja 2011 roku. infotram.pl, 2011-05-31. [dostęp 2014-06-12].
- ↑ a b Polish Citadis rolls out. railwaygazette.com. [dostęp 2014-01-09]. (ang.).
- ↑ Ryszard Rusak. Wprowadzenie katowickich tramwajów Citadis do ruchu. „Technika transportu szynowego”. 10/2001, s. 6–7. Emi-press Wydawnictwa Techniczne i Naukowe. ISSN 1232-3829.
- ↑ Ryszard Rusak. Prezentacja CITADIS-a. „Świat Kolei”. 8/2000, s. 7. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Wybierz imię dla Moderusa z Tramwajów Śląskich. transport-publiczny.pl, 2015-09-07. [dostęp 2015-09-12].
- ↑ Tramwaje Śląskie S.A. » Wagony liniowe. tram-silesia.pl. [dostęp 2016-05-31].
- ↑ Twisty Step wreszcie ruszyły. infotram.pl, 2014-05-13. [dostęp 2014-06-12].
- ↑ Parada tramwajów w Zabrzu. kurier-kolejowy.pl, 2016-09-30. [dostęp 2016-09-30].
- ↑ Wypadek w Bytomiu. TIR zderzył się z tramwajem na Łagiewnickiej. transport-publiczny.pl, 2016-12-02. [dostęp 2016-12-08].
- ↑ SerwisS. KOMIS SerwisS., Encyklopedia: Alstom 116Nd [online], Serwis KOMIS [dostęp 2022-03-28] (pol.).
- p
- d
- e
Tramwaje |
| ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wagony metra |
| ||||||||||
Lokomotywy kopalniane |
| ||||||||||
Wagony towarowe |
|
1 – prototyp, 2 – produkcja seryjna