Komisariat Straży Granicznej „Kaczory”
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1928 |
Rozformowanie | 1939 |
Tradycje | |
Rodowód | |
Organizacja | |
Dyslokacja | Kaczory |
Formacja | Straż Graniczna |
Podległość | Inspektorat Graniczny nr 8 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Inspektorat_Graniczny_nr_8_Nak%C5%82o.png/250px-Inspektorat_Graniczny_nr_8_Nak%C5%82o.png)
Komisariat Straży Granicznej „Kaczory” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Formowanie i zmiany organizacyjne
W drugiej połowie 1927 przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej[1]. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[2]. Rozkazem nr 2 z 19 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Kaczory” do Inspektoratu Granicznego nr 8 „Nakło” i określił jego strukturę organizacyjną[3]. Rozkazem nr 12 z 10 stycznia 1930 roku w sprawie reorganizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski ustalił numer i nową organizację komisariatu[4]. Rozkazem nr 3/31 zastępcy komendanta Straży Granicznej płk. Emila Czaplińskiego z 5 sierpnia 1931 roku zniesiono placówkę SG Dziembowo, a pozostawiono posterunek detaszowany „Dziembowo”[5]. Rozkazem nr 1 z 31 marca 1937 roku w sprawach [...] likwidacji i tworzenia placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zniósł posterunek SG „Miasteczko”[6]. Rozkazem nr 2 z 30 listopada 1937 roku w sprawach [...] przeniesienia siedzib i likwidacji jednostek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zmienił nazwę placówki I linii „Kalina” na „Dziembowo”[7].
Służba graniczna
Kierownik Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej mjr Józef Zończyk w rozkazie organizacyjnym nr 2 z 8 czerwca 1928 roku udokładnił linie rozgraniczenia komisariatu. Granica północna: kamień graniczny nr E 256; granica południowa: kamień graniczny nr F003[8].
- Sąsiednie komisariaty
Działania komisariatu w 1939 roku
Wiosną 1939 przy każdym komisariacie zaczęto tworzyć plutony wzmocnienia, liczące etatowo 61 ludzi. W okresie pokoju miały one uszczelniać granicę, a przypadku wojny prowadzić miały działania opóźniające poprzez niszczenie mostów i dróg. Plutonem wzmocnienia komisariatu „Kaczory” dowodził przodownik Straży Granicznej Jan Walter[9]. 1 września 1939 niemiecka 50 Dywizja Piechoty nacierała przez Łobżonkę na Nakło i Mroczę. 1 września o 0.30 rozpoczęły się pierwsze walki. O 4.00 komisariat wysłał patrol w kierunku wioski Byszki. Patrol wrócił i stwierdził obecność wojsk niemieckich w Byszkach. O 5.00 pluton wzmocnienia został wycofany na wzgórze pod Ujściem. Spod Ujścia komisariat wycofywał się przez Budzyń do Wągrowca. W Wągrowcu zebrał się cały batalion wojsk pogranicznych mjr. Świderskiego[10].
Funkcjonariusze komisariatu
Kierownicy/komendanci komisariatu | |||
---|---|---|---|
stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
podkomisarz | Bolesław Leśnik[11] | był IX 1930 – był w 1935[12] – | |
Zastępcy komendanta komisariatu | |||
starszy strażnik | Adam Drozdowicz | 23 IV 1939[13] – 20 V 1939[14] | komisariat „Łobżenica” |
strażnik | Zbigniew Stępka | 20 V 1939[14] - |
Struktura organizacyjna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Komisariat_SG_Kaczory.png/250px-Komisariat_SG_Kaczory.png)
Organizacja komisariatu w kwietniu 1928[3]:
- komenda − Kaczory
- placówka Straży Granicznej I linii „Jeziorki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kaczory”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kalina Blok”
- placówka Straży Granicznej II linii „Śmiłowo”
- Placówka Straży Granicznej II linii „Grabówno”[a]
- placówka Straży Granicznej II linii „Kaczory”
- placówka Straży Granicznej II linii „Nakło”
Organizacja komisariatu w styczniu 1930[4]:
- komenda − Kaczory
- placówka Straży Granicznej I linii „Jeziorki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kaczory”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kalina Blok”
- placówka Straży Granicznej II linii „Kaczory”
- Placówka Straży Granicznej II linii „Grabówno”
- placówka Straży Granicznej II linii „Dziembowo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Nakło”[b]
Organizacja komisariatu w 1936:
- komenda − Kaczory
- placówka Straży Granicznej II linii Kaczory
- placówka Straży Granicznej II linii Grabówno
- placówka Straży Granicznej II linii Nakło??
- placówka Straży Granicznej I linii Jeziorki
- placówka Straży Granicznej I linii Kaczory
- placówka Straży Granicznej I linii Kalina → w 1937 zmieniono nazwę na „Dziembowo”
Uwagi
- ↑ W 1931 placówka Straży Granicznej II linii „Grabówno” wydzieliła posterunek detaszowany SG „Miasteczko”. → Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 78
- ↑ W 1931 placówka Straży Granicznej II linii „Nakło” przeniesiono do Bydgoszczy, a w Nakle pozostawiono posterunek detaszowany SG „Nakło”. → Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 78
Przypisy
- ↑ Kula 1994 ↓, s. 40.
- ↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
- ↑ a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 20.
- ↑ a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 75.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 78.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 115.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 118.
- ↑ Kopie rozkazów PIOSG ↓, s. 45.
- ↑ Grobelski 2007 ↓, s. 116.
- ↑ Grobelski 2007 ↓, s. 117.
- ↑ Kopie rozkazów PIOSG ↓, s. 51.
- ↑ Wykazy imienne IG „Nakło” ↓, s. 20.
- ↑ Rozkazy KG SG ↓, s. 24/39.
- ↑ a b Rozkazy KG SG ↓, s. 41/39.
Bibliografia
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928-1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
- Wojciech Grobelski: Charakterystyka dawnej granicy polsko–niemieckiej na odcinku komisariatu Straży Granicznej w Ujściu n/Notecią. 2007. [dostęp 2017-03-14].
- Henryk Mieczysław Kula: Polska Straż Graniczna w latach 1928–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 8311082671.
- Wykazy imienne oficerów i szeregowych Inspektoratu Granicznego „Nakło” i podległych komisariatów w latach 1929–1938 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy, materiały dotyczące dyslokacji, organizacji służby, wywiadu wojskowego i przeciwprzemytniczego, budżetu PIOSG → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy Komendy Straży Granicznej 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- p
- d
- e
- Komenda Główna Straży Granicznej
- Egzekutywa Komendy Głównej SG
- Ekspozytura Inspektoratu Ceł
- Flotylla Straży Granicznej
- placówki SG
- stopnie w SG
- dyslokacja SG w 1930