Komisariat Straży Granicznej „Kolno”
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1928 |
Rozformowanie | 1939 |
Tradycje | |
Rodowód | |
Organizacja | |
Dyslokacja | Kolno |
Formacja | Straż Graniczna |
Podległość | Inspektorat Graniczny nr 1 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Inspektorat_Graniczny_nr_1_%C5%81om%C5%BCa.png/250px-Inspektorat_Graniczny_nr_1_%C5%81om%C5%BCa.png)
Komisariat Straży Granicznej „Kolno” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Geneza
Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną[1]. Od połowy 1921 roku jednostki Straży Celnej rozpoczęły przejmowanie odcinków granicy od pododdziałów Batalionów Celnych[2]. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku[3]. Komisariat Straży Celnej „Chojnowo”, wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Granicznego Straży Celnej „Grajewo”[4].
1 czerwca 1921 roku w Lachowie stacjonowało jeszcze dowództwo 4 kompanii celnej 2 batalionu celnego. Posiadała ona swoje placówki w miejscowościach: Kurki, Glinki, Futory, Kiełcze, Filipki, Brzózki, Brzozowa, Bialiki, Wincenty[5]. Na przełomie roku 1921/1922 ochronę granicy państwowej w tym rejonie od pododdziałów 2 batalionu celnego przejęła Straż Celna[5].
W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej[6]. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozkazem nr 1 z 12 marca 1928 roku w sprawach organizacji Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej Naczelny Inspektor Straży Celnej gen. bryg. Stefan Pasławski powołał komisariat Straży Granicznej „Kolno”, który przejął ochronę granicy od rozwiązywanych komisariatów Straży Celnej „Kumelsk” i „Wincenta”[7].
Osobne artykuły: 2 Batalion Celny, Komisariat Straży Celnej „Kumelsk” i Komisariat Straży Celnej „Wincenta”.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[8]. Rozkazem nr 1 z 12 marca 1928 roku w sprawach organizacji Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego Naczelny Inspektor Straży Celnej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Kolno” do Inspektoratu Granicznego nr 1 „Stawiska” i określił jego strukturę organizacyjną[7]. Rozkazem nr 9 z 18 października 1929 roku w sprawie reorganizacji mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu[9]. Rozkazem nr 4/31 zastępcy komendanta Straży Granicznej płk. Emila Czaplińskiego z 20 października 1931 roku placówkę SG II linii „Łomża” przydzielono do komisariatu Straży Granicznej „Kolno”[10]. Z dniem 7 października 1932 roku utworzono posterunek SG „Kozioł”[11]. Rozkaz komendanta Straży Granicznej płk. Jana Jura-Gorzechowskiego z 10 maja 1938 roku w sprawie terminologii w odniesieniu do władz i jednostek formacji, wydany w związku z rozkazami KSG z 25 i 29 kwietnia 1938 roku, przemianował inspektoraty graniczne na obwody Straży Granicznej z dodaniem nazwy miejscowości, w której jednostka stacjonuje. Jednocześnie nakazał używanie w stosunku do kierowników komisariatów i placówek nowych terminów: „komendant komisariatu” i „dowódca placówki”[12]. Komisariat wszedł w skład struktury Obwodu Straży Granicznej „Łomża”.
Służba graniczna
W 1928 roku komisariat ochraniał odcinek granicy państwowej długości około 32 kilometrów[13]. Prawa granica rozpoczynała się od słupa granicznego nr 131, dalej Truszki Zalesie(wył.), m. Kumelsk, szosą z Grabowa do Kumelska. Lewa granica do słupa granicznego nr 94, dalej m. Ksedki, do m. Wenecja (wył.)[14]. Po reorganizacji komisariat ochraniał odcinek granicy państwowej długości około 23 kilometrów[15].
- Sąsiednie komisariaty
- komisariat Straży Granicznej „Szczuczyn” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Myszyniec” − 1928
- komisariat Straży Granicznej „Szczuczyn” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Leman” − październik 1929
Komenda komisariatu
Kierownicy/komendanci komisariatu | |||
---|---|---|---|
stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
komisarz | Lucjan Świderski[16] | IX 1928 – | |
komisarz | Wacław Michałowski[17] | 29 XI 1929 – | |
podkomisarz | Witold Chotkowski[11][18] | był X 1932 – | |
podkomisarz | Tomasz Steciak[19][20] | 25 V 1934 – był w 1937[21] -24 V 1937 | w IG Bielsko |
podkomisarz | Marcin Małek[22][23] | XI 1937 – | |
Zastępcy komendanta komisariatu | |||
starszy przodownik | Władysław Mańczak | – 30 IV 1939[24] | |
starszy strażnik podchorąży | Kazimierz Gierula | 1 V 1939[25] – |
Struktura organizacyjna
Organizacja komisariatu w marcu 1928[7]:
- komenda − Kolno
- placówka Straży Granicznej I linii „Kiełcze-Kopki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Brzozowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Wincenta”
- placówka Straży Granicznej I linii „Olszanka”
- placówka Straży Granicznej I linii „Zimna”
- placówka Straży Granicznej II linii „Kolno”
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Komisariat_Kolno.png/250px-Komisariat_Kolno.png)
Organizacja komisariatu w październiku 1929[9], w 1933 i 1934[26]:
- 5/1 komenda − Kolno
- placówka Straży Granicznej I linii „Kiełcze-Kopki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Brzozowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Wincenta”
- placówka Straży Granicznej II linii „Kolno”
- placówka Straży Granicznej II linii „Łomża”[15]
Organizacja komisariatu w 1937[26]:
- komenda − Kolno
- placówka Straży Granicznej I linii „Kiełcze-Kopki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Wincenta”
- placówka Straży Granicznej II linii „Kolno”
Organizacja komisariatu w 1939[26][27]:
- komenda − Kolno
- placówka Straży Granicznej I linii „Kiełcze-Kopki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Brzozowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Wincenta”
- placówka Straży Granicznej II linii „Kolno”
Przypisy
- ↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 130.
- ↑ Piekarz 2017 ↓, s. 28.
- ↑ Dominiczak 1997 ↓, s. 250.
- ↑ Kozłowski 2012 ↓, s. 26.
- ↑ a b OdeB batalionów celnych ↓, s. 2bc.
- ↑ Kula 1994 ↓, s. 40.
- ↑ a b c Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 13.
- ↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
- ↑ a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 56.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 80.
- ↑ a b Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 12.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 120-122.
- ↑ Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 3.
- ↑ Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 5.
- ↑ a b Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 1.
- ↑ Wykazy imienne IG „Łomża” ↓, s. 46.
- ↑ Kronika komisariatu „Lipiny” ↓, s. 12.
- ↑ Wykazy imienne IG „Łomża” ↓, s. 182.
- ↑ Kronika komisariatu „Panki” ↓, s. 9/II.
- ↑ Kronika IG „Łomża” ↓, s. 80.
- ↑ Kronika IG „Łomża” ↓, s. 3.
- ↑ Wykazy imienne IG „Łomża” ↓, s. 229.
- ↑ Kronika IG „Łomża” ↓, s. 131.
- ↑ Rozkazy Maz. IO ↓, s. 60/39.
- ↑ Rozkazy Maz. IO ↓, s. 59/39.
- ↑ a b c Polak 1998 ↓, s. 65.
- ↑ Sobczak 2014 ↓, s. 10.
Bibliografia
- Henryk Dominiczak: Granica polsko-niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Henryk Dominiczak: Granice państwa i ich ochrona na przestrzeni dziejów 966–1996. Warszawa: Wydawnictwo „Bellona”, 1997. ISBN 83-11-08618-4. OCLC 37244743.
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Bogusław Polak: Z dziejów polskich formacji granicznych 1918−1839. Studia i materiały. Tom I. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909484-00.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928-1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
- Piotr Kozłowski. Straż Celna zapomnianą formacją graniczną II Rzeczypospolitej – dyslokacja jednostek granicznych w 1926 roku. „Problemy Ochrony Granic”. 50, 2012. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1505-1757.
- Henryk Mieczysław Kula: Polska Straż Graniczna w latach 1928–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 8311082671.
- Karolina Piekarz. Polskie formacje graniczne 1918–1924. „Mówią Wieki”. 2s, 2017. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”. ISSN 1897-8088.
- Antoni Krzysztof Sobczak: Mazowiecki Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej w Ciechanowie w latach 1928–1939. Przyczynek do historii. 2014. [dostęp 2017-03-14].
- Wykazy imienne oficerów i szeregowych Inspektoratu Granicznego „Łomża” 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Odpisy z kronik komisariatów Inspektoratu Granicznego „Łomża” w latach 1937–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Wykazy imienne oficerów i szeregowych Inspektoratu Granicznego „Łomża” w latach 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Wykazy jednostek Inspektoratu Granicznego „Łomża” w latach 1932–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Ordre de bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Szkic historyczny z działalności komisariatu Straży Granicznej „Lipiny Ślaskie” z lat 1927–1936. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin. (sygn.191/591.)
- Szkic historyczny z działalności komisariatu Straży Granicznej „Panki” z lat 1928–1935. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- p
- d
- e
- Komenda Główna Straży Granicznej
- Egzekutywa Komendy Głównej SG
- Ekspozytura Inspektoratu Ceł
- Flotylla Straży Granicznej
- placówki SG
- stopnie w SG
- dyslokacja SG w 1930