Komisariat Straży Granicznej „Wolsztyn”
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1928 |
Rozformowanie | 1939 |
Organizacja | |
Dyslokacja | Wolsztyn |
Formacja | Straż Graniczna |
Podległość | Inspektorat Graniczny nr 10 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Szkic_komisariatu_Wolsztyn.png/240px-Szkic_komisariatu_Wolsztyn.png)
Komisariat Straży Granicznej „Wolsztyn” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Formowanie i zmiany organizacyjne
W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej[1]. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 Straż Graniczną[2]. Rozkazem nr 3 z 25 kwietnia 1928 w sprawie organizacji Wielkopolskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Wolsztyn” do Inspektoratu Granicznego nr 10 „Opalenica” i określił jego strukturę organizacyjną[3]. Już 15 września 1928 dowódca Straży Granicznej rozkazem nr 7 w sprawie zmian dyslokacji Wielkopolskiego Inspektoratu Okręgowego podpisanym w zastępstwie przez mjr. Wacława Szpilczyńskiego potwierdził organizację komisariatu[4]. Rozkazem nr 11 z 9 stycznia 1930 reorganizacji Wielkopolskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski ustalił numer i nową organizację komisariatu. Odeszła placówka Straży Granicznej I linii „Wąchabno”[5].
Służba graniczna
Komisariat w 1936 mieścił się w Wolsztynie przy ulicy 5 Stycznia 3. Komisariat posiadał telefon (nr 63)[6]. Ochraniał odcinek długości 40,5 km[6] od kamienia granicznego G 389 do kamienia granicznego 578[7]. Według innego pomiaru długość odcinka wynosiła 41935 m[8]. Komisariat nie posiadał własnej placówki II linii. Pracę wywiadowczą prowadziły w placówki I linii[9]. Na terenie komisariatu znajdowały się dwa drogowe przejściowe punkty graniczne. Punkt przejściowy w Kopanicy ochraniało całodobowo trzech strażników granicznych w systemie 8- godzinnym, a punkt w Obrze jeden strażnik na szosie w odległości około 1 kilometra od przejścia[10]. Ponadto funkcjonowało 36 przejść gospodarczych[11]
- Linie rozgraniczenia komisariatu
- Na północy: od kamienia granicznego 389, południowym skrajem Ostrowa poprzez Jezioro Chobienickie do leśniczówki Nowina. I dalej do Nieborza
- Na południu: od kamienia granicznego 578 wzdłuż Kanału Środkowego do szosy Wolsztyn-Kaszczor.
- Linia wewnętrzna: od Nieborza poprzez Żodyń, Kiełkowo, Obrę, Widzim Stary i dalej przez Niałek Wielki do szosy Wolsztyn-Kaszczor[12].
- Sąsiednie komisariaty
- komisariat Straży Granicznej „Zbąszyń” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Wijewo” − 1928
- komisariat Straży Granicznej „Zbąszyń” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Kaszczor” − styczeń 1930
Funkcjonariusze komisariatu
Kierownicy/komendanci komisariatu | ||
---|---|---|
stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby |
komisarz | Antoni Półtorak[13] | był w 1932 – |
komisarz | W. Malejewski[9] | był w I 1935 – |
komisarz | Wacław Będzikowski[14][15] | 29 X 1935 – V 1938 |
komisarz | Tadeusz Chmielowski | 8 V 1938[16] - |
Zastępcy komendanta komisariatu | ||
starszy strażnik | Mieczysław Brzozowski[17] | 1 V 1939[18] – |
Struktura organizacyjna
Organizacja komisariatu w marcu 1928[3]:
- komenda − Wolsztyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Wąchabno”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kopanica”
- placówka Straży Granicznej I linii „Obra”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kębłowo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Wolsztyn”
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Komisariat_SG_Wolsztyn.png/250px-Komisariat_SG_Wolsztyn.png)
Organizacja komisariatu w styczniu 1930[5]:
- 4/10 komenda − Wolsztyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Kopanica”
- placówka Straży Granicznej I linii „Jażyniec”
- placówka Straży Granicznej I linii „Obra” Nowa
- placówka Straży Granicznej I linii „Kębłowo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Wolsztyn” (podlegała służbowo IG „Wolsztyn)”
Organizacja komisariatu w 1936[6]:
- komenda − Wolsztyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Wąchabno”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kopanica”
- placówka Straży Granicznej I linii „Jażyniec”
- placówka Straży Granicznej I linii „Obra”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kębłowo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Wolsztyn”
Przypisy
- ↑ Kula 1994 ↓, s. 40.
- ↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
- ↑ a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 22.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 34.
- ↑ a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 70.
- ↑ a b c Dyslokacja IG „Wolsztyn” ↓, s. 2.
- ↑ Opis IG „Wolsztyn” ↓, s. 1.
- ↑ Charakterystyka komisariatu „Wolsztyn” ↓, s. 10.
- ↑ a b Charakterystyka komisariatu „Wolsztyn” ↓, s. 3.
- ↑ Charakterystyka komisariatu „Wolsztyn” ↓, s. 13.
- ↑ Charakterystyka komisariatu „Wolsztyn” ↓, s. 17.
- ↑ Charakterystyka komisariatu „Wolsztyn” ↓, s. 14.
- ↑ Wykaz imienny Wlkp. IO ↓, s. 4.
- ↑ Wacław Będzikowski. [w:] Kolekcja akt żołnierzy zarejestrowanych w rejonowych komendach uzupełnień, sygn. II.56.12502 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-05-22].
- ↑ Charakterystyka komisariatu „Wolsztyn” ↓, s. 4.
- ↑ Rozkazy KG SG ↓, s. 1938/34.
- ↑ Rozkazy KG SG ↓, s. 14/39.
- ↑ Rozkazy KG SG ↓, s. 27/39.
Bibliografia
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928-1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
- Henryk Mieczysław Kula: Polska Straż Graniczna w latach 1928–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 8311082671.
- Wykaz imienny oficerów i szeregowych Straży Granicznej Wielkopolskiego Inspektoratu Okręgowego pracujących w Przysposobieniu Wojskowym → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Wykaz dyslokacji jednostek Inspektoratu Granicznego „Wolsztyn” w 1936 roku → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Charakterystyka terenu Inspektoratu Granicznego „Wolsztyn” w latach 1935 – 1938 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Charakterystyka terenu własnego i przedpola komisariatu Straży Granicznej „Wolsztyn” w latach 1935 – 1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy Komendy Straży Granicznej 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- p
- d
- e
- Komenda Główna Straży Granicznej
- Egzekutywa Komendy Głównej SG
- Ekspozytura Inspektoratu Ceł
- Flotylla Straży Granicznej
- placówki SG
- stopnie w SG
- dyslokacja SG w 1930